Οι ψευδείς, πλαστές ή κατασκευασμένες ειδήσεις χάνονται στον ωκεανό της ιστορίας. Σε ειρηνικές και ιδιαίτερα σε πολεμικές περιόδους. Στους αρχαίους πολιτισμούς της Μεσοποταμίας η διαχείριση της πληροφορίας και η διαστρέβλωση των γεγονότων αποτελούσαν συστηματικά εργαλεία επιβολής νομιμοποίησης και διατήρησης της εξουσίας. Τόσο μακρινές είναι οι ρίζες της σχετικής πρακτικής που εφαρμόζεται εκσυγχρονισμένα κατοπινά και ως σήμερα.
Οι ηγεμόνες (Σουμέριοι, Ακκάδιοι, Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι) χρησιμοποιούσαν βασιλικές επιγραφές σε στήλες και πήλινους κυλίνδρους για να καταγράψουν αποκλειστικά νίκες , εξαφανίζοντας ήττες.
Διασώζεται στο μουσείο του Λούβρου μια εικόνα σε ψαμμίτη, που είναι γνωστή ως «Στήλη νίκης του Ναράμ -Σιν». Χρονολογείται στα μέσα του 22ου πΧ αιώνα. Σε αυτή ο «αγαπημένος του θεού της Σελήνης», όπως μεταφράζεται τ΄ όνομά του Ακκαδικού βασιλιά εμφανίζεται ο Ναράμ-Σιν να κατατροπώνει τους εχθρούς του. Με το ακόντιό του σκοτώνει εχθρούς που ζητούν τον οίκτο του. Στο βάθος διακρίνεται τα βουνά του Ζάγκρου (οροσειρά σε Ιράν -Ιράκ) με επιγραφή για τον θρίαμβό του. Ο βασιλιάς, που αυτό-αποκαλούνταν περίπου παγκόσμιος ηγέτης όπως θα λέγαμε σήμερα, τελικά δεν ήταν ο στρατηγικός νικητής από τους εισβολείς που ακολούθησαν . Απέναντί του βρέθηκαν οι Γκούτι. « Ένας λαός που δεν υποτάσσεται σε καμιά εξουσία», όπως περιγράφονται σ΄ επιγραφή της περιόδου. Κατέλαβαν επί της βασιλείας του γύρω στο 2220 πΧ την πρωτεύουσά του και διέλυσαν την Ακκαδική αυτοκρατορία, που είχε ιδρύσει ο πατέρας του Σαργών. Ο περίφημος ηγέτης της περιόδου, που με «το άκουσμα της βροντερής φωνής του, υποτάσσονταν οι εχθροί του»…
Ανατροπή της πραγματικότητας
Η πιο παλιά εκκωφαντική πολεμική παραπληροφόρηση εντοπίζεται ήδη από τον 13ο αιώνα πΧ στην Αίγυπτο. Στη σπουδαιότερη μάχη της εποχής , η οποία συγκαταλέγεται μεταξύ των 100 μεγαλύτερων στην ιστορία, λόγω του μεγέθους των εμπολέμων. Εκεί ο Φαραώ της εποχής εμφανίζεται ως θριαμβευτής στο Καντές ή Κάντες (σημερινή Συρία , χετιτικά Κίντζα, εξελληνισμένα Κάδη) το 1274 ή 1275 .
Ο Ραμσής Β, ο τρίτος φαραώ της 19ης Δυναστείας, αξιολογείται ως ένας από τους σπουδαιότερους ηγεμόνες της αρχαίας Αιγύπτου. Βασίλεψε για 66 χρόνια (1279-1213 π.Χ.) και διακρίθηκε τόσο για τις στρατιωτικές του εκστρατείες όσο και για το οικοδομικό του πρόγραμμα. Σύγχρονοι ιστορικοί τον έχουν χαρακτηρίσει ως τον πρώτο «image maker ». Δεν είναι ακριβές αυτό καθώς και αρκετοί άλλοι στα παλιότερα βασίλεια της Μεσοποταμίας επιδίδονταν συστηματικά στην προβολή επίπλαστων χαρακτηριστικών τους.
Σύμφωνα με τις αιγυπτιακές πηγές κατάφερε συντριπτική νίκη κατά των Χετταίων. Στη μάχη, όμως, με τις βαρύτατες απώλειες και για τις δυο πλευρές δεν αναδείχτηκε κάποιος νικητής. Από τους ιστορικούς κρίνεται, με βάση όσα ακολούθησαν μεταξύ των δυο μεγάλων τότε δυνάμεων, ως «τακτική ισοπαλία», με στρατηγική ήττα των Αιγυπτίων.
Η μάχη είναι η δεύτερη γνωστή αναμέτρηση στα ιστορικά χρονικά. Για την ιστορία πρώτη καταγραμμένη είναι η σύγκρουση του Μεγιδό (βόρεια στο σημερινό Ισραήλ) το 15ο πΧ αιώνα μεταξύ των Αιγυπτίων και των Χαναναίων του βασιλείου του Καντές. Η επίσημη ιστορία για όσα έγιναν στο Καντές καταγράφηκε κατ΄ εντολή του Ραμσή και χαράκτηκε στους τοίχους αρκετών αιγυπτιακών ναών. Περιγραφή της διατηρήθηκε σε 13 παπύρους.
Επιγραμματικά ο Φαραώ στάθηκε αδύνατο να καταλάβει τότε την πόλη-φρούριο. Αναγκάστηκε να κάνει ανακωχή με τους Χετταίους. Οι Αιγύπτιοι έχασαν από τότε εδάφη στην περιοχή και εξανεμίστηκε ο στόχος της κυριαρχίας τους στη Δυτική Ασία. Λέγεται, μάλιστα, ότι ενώ τα φαραωνικά στρατεύματα περνούσαν από τις πόλεις της Χαναάν κατά την επιστροφή τους αποδοκιμάστηκαν από τους ντόπιους πληθυσμούς, οι οποίοι δεν φοβόντουσαν πλέον την εξουσία του Φαραώ. Ουσιαστικά ο Ραμσής είχε ηττηθεί.
Ωστόσο, στα αιγυπτιακά επιγραφικά αρχεία η εκστρατεία και η μάχη μετατρέπονται σε θρίαμβο επικών διαστάσεων για τους Αιγύπτιους. Σύμφωνα με την εξαιρετικά ρητορική και ποιητικά διακοσμημένη αφήγηση των γεγονότων, όταν η αιγυπτιακή εμπροσθοφυλακή δέχεται επίθεση από τους Χετταίους, ο Ραμσής οπλίζεται σαν θεός και καλπάζει στη μάχη, για να σταθεί ολομόναχος ανάμεσα στα εχθρικά στρατεύματα, περιτριγυρισμένος από περισσότερα από δύο χιλιάδες εχθρικά άρματα. Δεν υπάρχουν στρατιώτες κοντά του για να συνδράμουν. Ο Ραμσής προσεύχεται στο θεό Άμωνα για βοήθεια. Ο Άμωνας κατεβαίνει στο πεδίο της μάχης, στέκεται δίπλα στον Φαραώ και μαζί συντρίβουν τους εχθρούς, κόβοντας χιλιάδες σαν άχυρο και ρίχνοντάς τους στον ποταμό Ορόντη. Σε μια από τις πηγές στο επικό λογοτεχνικό κείμενο «Το Ποίημα», όπου εξυμνείται η γενναιότητα του Ραμσή Β διαβάζουμε ότι με τη βοήθεια του θεού Άμωνα ο Ραμσής αναφωνεί :
«Είδα τις 2.500 ομάδες αρμάτων να συντρίβονται μπροστά στο άλογό μου….Τους έριξα στο νερό όπως πέφτουν οι κροκόδειλοι/ έπεσαν με το πρόσωπο στο χώμα κι εγώ τους σκότωνα όπως ήθελα!»
Οι αιγυπτιακές δυνάμεις επευφημούν τον Φαραώ σαν αληθινό θεό. Ο βασιλιάς των Χετταίων τρομοκρατείται και στέλνει ένα μήνυμα, δηλώνοντας ότι υποτάσσεται στην εξουσία του Ραμσή. Το βασίλειο των Χετταίων, υποτίθεται, ότι δέχεται να τεθεί υπό την κυριαρχία του Φαραώ, όπως η Αίγυπτος. Ο Ραμσής παρακαλείται μόνο να σώσει τη γη των Χετταίων από την καταστροφή και να δεχτεί την προσφορά για ειρήνη. Αυτός αποδέχεται μεγαλόψυχα τις ικεσίες και επιστρέφει θριαμβευτικά στην Αίγυπτο, για να διακηρύξει την ένδοξη νίκη του. Όλες οι ξένες χώρες, υποτίθεται, βρίσκονται πεσμένες στα πόδια του!
Επιγραφή στο κτίριο του ΟΗΕ
Η ειρήνη μεταξύ Αιγυπτίων και Χετταίων υπογράφηκε αρκετά χρόνια αργότερα (1259) περιλαμβάνοντας άρθρα που θυμίζουν εντυπωσιακά σύγχρονες ανάλογες συμφωνίες. Πρόκειται για διπλωματικό μνημείο το οποίο, μάλιστα, είναι σήμερα αναρτημένο στην έδρα του ΟΗΕ. Η απαρίθμηση καταγραμμένων γεγονότων από τη Μεσοποταμία και γενικότερα σε άλλες περιοχές που άκμασαν αρχαίοι πολιτισμοί. Έτσι, για παράδειγμα στην αρχαία κινέζικη ιστορία υπάρχουν αρκετά παραδείγματα παρόμοια με φέικ νιους σε ειρηνικές και πολεμικές περιόδους. Εμφανίζουν συνήθως διαστρεβλωμένα τα γεγονότα με διάδοση φημών και για εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων.
(Ο Τάκης Κατσιμάρδος είναι δημοσιογράφος - Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το τελευταίο τεύχος του διαδικτυακού περιοδικού Fractalart.gr )
