Καθώς οι Πανελλήνιες 2026 πλησιάζουν, η προφορική εξέταση παραμένει για πολλούς υποψηφίους ένα από τα πιο «θολά» σημεία της διαδικασίας, προκαλώντας συχνά επιπλέον άγχος. Η έλλειψη σαφούς εικόνας για το πώς διεξάγεται και ποια δικαιώματα έχουν οι μαθητές, δημιουργεί ανασφάλεια σε μια ήδη απαιτητική περίοδο. Η προφορική εξέταση δεν αποτελεί μια «εύκολη εκδοχή» της γραπτής διαδικασίας, αλλά μια εναλλακτική μορφή αξιολόγησης που απευθύνεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες υποψηφίων, με στόχο να αποδοθεί με δίκαιο τρόπο η πραγματική τους γνώση. Η διαδικασία προβλέπει οργανωμένο πλαίσιο, με ειδικές επιτροπές, συγκεκριμένο χρόνο προετοιμασίας και αυστηρούς κανόνες διαφάνειας. Στην πράξη, ο υποψήφιος προσέρχεται στο εξεταστικό κέντρο την ίδια ημέρα και ώρα με τους υπόλοιπους εξεταζόμενους. Αρχικά του δίνεται χρόνος προετοιμασίας, κατά τον οποίο μπορεί να μελετήσει τα θέματα και να κρατήσει σημειώσεις. Στη συνέχεια, καλείται ενώπιον της επιτροπής, όπου αναπτύσσει προφορικά τις απαντήσεις του. Η αξιολόγηση γίνεται από βαθμολογητές, με συγκεκριμένη διαδικασία καταγραφής και διασταύρωσης των βαθμών, ώστε να διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στις προσαρμογές για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Η παρουσία παράλληλης στήριξης, οι απλοποιημένες διατυπώσεις ερωτήσεων και ο επιπλέον χρόνος όπου χρειάζεται, αποτελούν στοιχεία που στοχεύουν στη δίκαιη συμμετοχή όλων των υποψηφίων χωρίς αποκλεισμούς. Η προφορική εξέταση επί της ουσίας αξιολογεί την γνώση των υποψηφίων με διαφορετικό τρόπο έκφρασης, δίνοντας έμφαση στην ικανότητα κατανόησης και προφορικής διατύπωσης.
Η Μπάτζιου Ιωάννα, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού της EMPLOY EDU εξηγεί στο Dnews όλα τα σημεία της προφορικής εξέτασης για την καλύτερη δυνατή προετοιμασία των υποψηφίων. Για πολλούς μαθητές, η σωστή ενημέρωση για τη διαδικασία λειτουργεί καθησυχαστικά. Όσο πιο ξεκάθαρο είναι το πλαίσιο, τόσο πιο εύκολα μπορούν να εστιάσουν στο διάβασμα και στη διαχείριση του άγχους τους, χωρίς να επηρεάζονται από αβεβαιότητα ή φήμες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ποια είναι η συνολική διάρκεια εξέτασης;
Ο χρόνος περιλαμβάνει το χρόνο προετοιμασίας του υποψηφίου και το χρόνο αξιολόγησης- βαθμολόγησης. Ο χρόνος προετοιμασίας ισούται τουλάχιστον με το χρόνο δυνατής αποχώρησης των υποψηφίων και δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τρεις ώρες. Σε αυτήν τη διάρκεια, ο υποψήφιος έχει τη δυνατότητα να μελετήσει τα θέματα, να τα κατανοήσει, ακόμα και να κρατήσειςσημειώσεις στο τετράδιο που μπορεί να τον βοηθήσουν κατά την προφορική εξέταση ενώπιον της επιτροπής.
Κατανοώ καλύτερα τα ερωτήματα, όταν τα διαβάζει κάποιος άλλος. Υπάρχει αυτή η δυνατότητα;
Με τη διανομή των θεμάτων αρχίζει και ο χρόνος εξέτασης. Οι επιτηρητές μπορούν να αναγνώσουν τα θέματα, αν τους το ζητήσεις, σύμφωνα με τις οδηγίες που θα τους έχουν δοθεί στην αρχική ενημέρωσή τους από τους ειδικούς.
Πολλές φορές αποσπάται εύκολα η προσοχή μου. Υπάρχει δυνατότητα να εξεταστώ μόνος μου σε ξεχωριστή αίθουσα;
Δυστυχώς, δεν υπάρχει η δυνατότητα να εξεταστείς μόνος σου σε ξεχωριστή αίθουσα. Οι επιτηρητές, όμως, είναι υπεύθυνοι για την τήρηση της τάξης και της ομαλότητας της εξέτασης όσο μελετάς τα θέματα και προετοιμάζεσαι για να παρουσιαστείς στην επιτροπή. Οι επιτηρητές θα σε βοηθήσουν να συγκεντρωθείς και θα σου υπενθυμίζουν την τήρηση του χρόνου.
Θα πρέπει να παρέλθει το τρίωρο για να εξεταστώ από την Επιτροπή;
Δεν είναι υποχρεωτικό να εξαντλήσεις το τρίωρο, για να εξεταστείς προφορικά. Ορίζεται ο χρόνος δυνατής αποχώρησης για όλους τους υποψηφίους. Από τη στιγμή που θα παρέλθει αυτός ο χρόνος κι εφόσον νιώθεις έτοιμος, μπορείς να ζητήσεις την προφορική σου εξέταση. Μετά το αίτημά σου, θα μεταφερθείς στην αίθουσα όπου παρευρίσκονται τα μέλη της Επιτροπής Εξέτασης. Εννοείται πως οι υποψήφιοι που εξετάζεστε προφορικά προσέρχεστε ξεχωριστά στην αίθουσα και δεν υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ σας.
Ποιοι απαρτίζουν την Επιτροπή Εξέτασης;
Στην αίθουσα εξέτασης θα συναντήσεις την Επιτροπή, η οποία απαρτίζεται απαραιτήτως από τους τρεις βαθμολογητές κι αν ο αριθμός των επιτροπών το επιτρέπει, μπορεί να παρευρίσκεται και ο Πρόεδρος ή ο γραμματέας της επιτροπής ή και οι δύο. Επίσης, μπορεί να παρίσταται και ένας Σύμβουλος Εκπαίδευσης Ειδικής Αγωγής και Ενταξιακής Εκπαίδευσης ή ο Προϊστάμενος του ΚΕΔΑΣΥ ή εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ο οποίος υπηρετεί στο ΚΕΔΑΣΥ, για τη παροχή διευκρινίσεων ή επεξηγήσεων σε θέματα ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών, την ενημέρωση των μελών πριν την παράδοση των θεμάτων για τη φύση των δυσκολιών των μαθητών και όποτε άλλοτε ζητηθεί από την επιτροπή. Σε κάθε περίπτωση, να γνωρίζεις πως δεν μπορεί να συμμετέχει στις Επιτροπές του Βαθμολογικού Κέντρου όποιος έχει συγγένεια εξ αίματος ή εξ αγχιστείας μέχρι και τρίτου βαθμού με υποψήφιο, ή καθηγητής που δίδασκε στο σχολείο που φοιτούσε εξεταζόμενος υποψήφιος ή καθηγητής που μπορεί να έχει οποιαδήποτε άλλη μορφή γνωριμίας με εξεταζόμενο υποψήφιο.
Στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς είχα εκπαιδευτικό Παράλληλης Στήριξης. Υπάρχει η δυνατότητα να παρίσταται στη διαδικασία;
Ο εκπαιδευτικός Παράλληλης Στήριξης έχει τη δυνατότητα να παρίσταται στη διαδικασία, χωρίς να συμμετέχει σε αυτή. Δεν παρεμβαίνει, δεν εξηγεί και δεν μπορεί να σε βοηθήσει. Στην περίπτωση, μάλιστα, που βρίσκεσαι στο φάσμα του Αυτισμού ο εκπαιδευτικός Παράλληλης Στήριξης θα σε βοηθήσει να εξοικειωθείς με το περιβάλλον, ενώ με μη λεκτικές παραινέσεις και οπτικούς δείκτες που έχετε καθιερώσει μεταξύ σας θα είναι πιο εύκολο να ανταποκριθείς αποτελεσματικότερα στη διαδικασία.
Πώς γίνεται η εξέταση;
Αναπτύσσεις προφορικά στα τρία μέλη- εξεταστές τις απαντήσεις σου στα θέματα με όποια σειρά εσύ επιθυμείς. Μπορείς να συμβουλεύεσαι τις σημειώσεις που έχεις κρατήσει στο τετράδιο εξεταζόμενου. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία παραδίδεις το τετράδιο στον Πρόεδρο ή στον γραμματέα και αποχωρείς από την αίθουσα. Ο Πρόεδρος το παραδίδει στον πρώτο βαθμολογητή, ώστε να αναγράψει το συνολικό βαθμό και την αναλυτική βαθμολογία που έδωσε στον εξετασθέντα. Κατόπιν, το τετράδιο επιστρέφει στον Πρόεδρο και αφού τοποθετηθεί αδιαφανές αυτοκόλλητο στους βαθμούς, παραδίδεται στον δεύτερο βαθμολογητή και ακολουθείται η ίδια διαδικασία. Αν μετά την παράδοση κι από τον δεύτερο βαθμολογητή, ο Πρόεδρος διαπιστώσει διαφορά μεταξύ των δύο βαθμολογιών μεγαλύτερη των δώδεκα μονάδων, τότε παραδίδεται και σε τρίτο βαθμολογητή για αναβαθμολόγηση.
Ανήκω στους μαθητές με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος. Υπάρχει κάποια ειδική πρόβλεψη για μένα;
Κατά τη διάρκεια της τρίωρης προετοιμασίας επιτρέπονται οι ρουτίνες που σε βοηθούν, όπως το να έχεις ένα συγκεκριμένο αντικείμενο πάνω στο θρανίο σου ή συγκεκριμένη θέση σε σχέση με το φωτισμό, εφόσον δεν παραβιάζουν τους γενικούς κανονισμούς. Αποφεύγονται ερεθίσματα που μπορεί να παρενοχλήσουν τη συγκέντρωσή σου. Κατά την αξιολόγηση- βαθμολόγηση, οι ερωτήσεις διατυπώνονται σύντομα και συγκεκριμένα και αποφεύγονται οι γενικού τύπου ερωτήσεις. Παρέχεται μικρός χρόνος αναμονής ή σιωπής προκειμένου να απαντήσεις. Τέλος, μπορείς να συνοδεύεσαι από τον εκπαιδευτικό Παράλληλης Στήριξης, όπως προαναφέρθηκε.
Εξετάζομαι και σε ειδικό μάθημα. Ισχύει η ίδια διαδικασία;
Στα ειδικά μαθήματα των ξένων γλωσσών, όπως επίσης και στο μουσικό μάθημα « Μουσική Αντίληψη, Θεωρία και Αρμονίας», εξετάζεσαι με την ίδια διαδικασία προφορικά. Κατά την εξέταση των ειδικών μαθημάτων « Ελεύθερο Σχέδιο» και « Γραμμικό σχέδιο» που απαιτούν σχεδιαστική αποτύπωση, αν η Επιτροπή Εξέτασης διαπιστώσει ότι υπάρχει δυσκολία στην κατανόηση των οδηγιών, δίνεται επαρκής χρόνος για την σχεδιαστική απόδοση.
Υπάρχει η εντύπωση ότι είναι πιο επιεικής η αξιολόγηση στην προφορική εξέταση. Αληθεύει;
Η διαφοροποίηση των διαδικασιών έχουν στόχο να σου δώσουν την δυνατότητα να εξωτερικεύσεις προφορικά τις γνώσεις, που λόγω πάθησης αδυνατείς να εξωτερικεύσεις με τον γραπτό λόγο. Σε καμία περίπτωση δεν τίθεται θέμα επιεικούς αξιολόγησης ή άλλης μορφής ιδιαίτερης μεταχείρισης. Μην επιτρέψεις σε κανέναν να υποβαθμίσει το αποτέλεσμα της προσπάθειας που κατέβαλες σε όλη τη διάρκεια της απαιτητικής αυτής χρονιάς.
