Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπήκε στη ζωή μας πολύ πιο γρήγορα από τους κανόνες που έπρεπε να συνοδεύουν. Από τις 2 Αυγούστου 2026 η Ευρώπη όμως περνά σε μια πιο ουσιαστική φάση του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νομοσύνη.
Ο AI Act δεν ξεκίνησε τώρα. Τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2024 και σταδιακά. Η 2α Αυγούστου 2026 είναι όμως σημαντική ημερομηνία, γιατί αρκετοί από τους κανόνες που μέχρι τώρα συζητάμε περισσότερο θεωρητικά αρχίζουν να μας αφορούν και στην πράξη.
Κάποιος εύλογα θα ρωτήσει. Αφού ισχύουν οι νέοι κανόνες, γιατί δεν έχουμε ακόμη κάτι να αλλάζει γύρω μας;
Γιατί δεν σημαίνει ότι από τη μια μέρα στην άλλη κάθε φωτογραφία, κάθε βίντεο ή κάθε κείμενο που φτιάχτηκε με την Τεχνητή Νοημοσύνη που έχει πάνω του μια μεγάλη ένδειξη.
Υπάρχουν διαφορετικές περιπτώσεις και μεταβατικές περίοδοι και θα γίνει χρόνος μέχρι να αρχίσουμε να βλέπουμε περισσότερο τις αλλαγές στην καθημερινότητά μας.
Ένα απλό παράδειγμα είναι τα chatbots. Μπαίνεις στην ιστοσελίδα μιας εταιρείας, μιας τράπεζας ή μιας υπηρεσίας και αρχίζει να συνομιλεί με κάποιον. Αν στην πραγματικότητα αυτός ο «κάποιος» είναι σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, στις περιπτώσεις που προβλέπει ο Κανονισμός πρέπει να γνωρίζεις.
Ακόμα πιο χαρακτηριστικά είναι τα deepfakes. Βλέπεις ένα βίντεο με έναν πολιτικό να λέει κάτι που δεν είπε ποτέ. Η εικόνα του είναι κανονική, η φωνή του ακούγεται κανονική και αν δεν είσαι υποψιασμένος μπορεί πολύ εύκολα να το πιστέψεις. Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχουν πλέον διαθέσιμες ώστε να γίνεται σαφές ότι το περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί ή αλλοιωθεί τεχνητή.
Κάτι αντίστοιχο προβλέπεται και για συγκεκριμένα κείμενα δημόσιου ενδιαφέροντος που παράγονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη χωρίς ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο. Δεν σημαίνει βέβαια ότι όποιος χρησιμοποιεί ένα εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης για να τον βοηθήσει να γράψει πρέπει να βάζει σχετική ένδειξη. Όταν υπάρχει ανθρώπινος έλεγχος, επεξεργασία και κάποιος αναλαμβάνει την πραγματική ευθύνη για όσα δημοσιεύονται, η περίπτωση είναι διαφορετική.
Εδώ βρίσκεται για μένα και το πραγματικό ενδιαφέρον αυτής της ιστορίας. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια λέγαμε «το είδα με τα μάτια μου» και αυτό σχεδόν αρκούσε για να πιστέψουμε κάτι. Σήμερα μπορεί να το δεις με τα μάτια σου, να το ακούσεις με τα αυτιά σου και παρ' όλα αυτά να μην έχει συμβεί ποτέ.
Το ζήτημα αυτό με απασχολεί και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το 2025 συμμετείχα σε συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στη δημοκρατική σφαίρα και στις εκλογικές διαδικασίες. Και όσο εξελίσσονται αυτές οι τεχνολογίες τόσο περισσότερο φαίνεται ότι δεν μιλάμε μόνο για ένα τεχνολογικό θέμα. Μιλάμε για την ενημέρωση, την εμπιστοσύνη και τελικά για τη δημοκρατία.
Μέσα στο 2026 η συζήτηση πέρασε περισσότερο και στην εφαρμογή του AI Act, με αλλαγές στο πλαίσιο και στο χρονοδιάγραμμα ορισμένων υποχρεώσεων.
Στις 2 Ιουνίου 2026 συνυπέγραψα επίσης, μαζί με ευρωβουλευτές από διαφορετικές πολιτικές ομάδες, η πρόταση για τη δημιουργία μόνιμης Επιτροπής Τεχνητής Νοημοσύνης και Ρομποτικής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ο λόγος είναι απλός. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αφορά πλέον μόνο τους ειδικούς της τεχνολογίας. Μπαίνει στην εργασία, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στην οικονομία, στην ενημέρωση και στη δημοκρατία. Χρειάζεται λοιπόν συνεχής κοινοβουλευτικός έλεγχος και δεν τρέχουμε πίσω από τις δύο φορές που προκύπτει ένα καινούργιο πρόβλημα.
Από την άλλη δεν πιστεύω ότι πρέπει να φοβηθούμε την Τεχνητή Νοημοσύνη. Στις 21 Ιουλίου 2026, με αφορμή συμβαίνουν στην Κίνα και με την ιδιότητά μου ως μέλος της Αντιπροσωπείας του συμβουλίου για τις σχέσεις με την Κίνα, έγραφα στο Dnews για το πόσο σημαντικό είναι να προετοιμάσουμε τα παιδιά για έναν κόσμο στον οποίο η Τεχνητή Νοημοσύνη θα βρίσκεται παντού. Η Κίνα έχει ήδη κάνει βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Το δικό μας ζητούμενο όμως δεν πρέπει να είναι απλώς να μάθουμε στα παιδιά να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα εργαλεία. Πρέπει να μάθουν να ελέγχουν, να συγκρίνουν και να αμφισβητήσουν αυτά που τους δίνουν. Γιατί μια απάντηση μπορεί να φαίνεται απολύτως πειστική και παρ' όλα αυτά δεν είναι λάθος.
Το ίδιο ισχύει και για τις δυνατότητες που ανοίγονται μπροστά μας. Εδώ και χρόνια έχω υποστηρίξει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα δεδομένα και οι νέες τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν ακόμη και στην πρόληψη και στην έγκαιρη αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Δεν έχει λοιπόν νόημα να τη βλέπουμε σαν εχθρό.
Χρειάζεται όμως να ξέρουμε ποτέ έχουμε απέναντί μας άνθρωπο και ποτέ μηχανή. Πότε μια εικόνα είναι πραγματική και πότε όχι. Πότε ένα βίντεο καταγράφει κάτι που συνέβη και ποτέ κάτι που δεν συνέβη ποτέ.
Ο νόμος AI δεν λύνει όλα αυτά τα προβλήματα και δεν εφαρμόζονται όλες οι διατάξεις του από τις 2 Αυγούστου 2026. Η εφαρμογή του είναι σταδιακή και υπάρχουν ακόμη μεταβατικές περίοδοι.
Ένα πράγμα όμως αρχίζει να αλλάζει. Η εποχή που η Τεχνητή Νοημοσύνη έτρεχε μπροστά και οι κανόνες προσπαθούσαν απλώς να προλάβουν να δείχνουν, τουλάχιστον στην Ευρώπη, να μπαίνει σε άλλη φάση.
Και ίσως το πιο δύσκολο από εδώ και πέρα να μην είναι να μάθουμε τι μπορεί να κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Είναι να μάθουμε εμείς να ξεχωρίζουμε αυτό που έχουμε μπροστά μας είναι πραγματικό.
(Ο Σάκης Αρναούτογλου είναι ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής)
