Για τους κατοίκους της Δυτικής και της Κεντρικής Ευρώπης η ζέστη ήταν παραδοσιακά περισσότερο καλοδεχούμενη παρά ανεπιθύμητη. Περισσότερος ήλιος, περισσότερη ζωή έξω, ένα καλοκαίρι που συχνά περίμεναν με ανυπομονησία. Το καλοκαίρι του 2026 όμως δείχνει ότι αυτή η σχέση αρχίζει να δοκιμάζεται.
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο έρχεται από τη Γερμανία. Σε αντιπροσωπευτική έρευνα της Forsa για την DAK Gesundheit, που πραγματοποιήθηκε από τις 22 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου 2026 σε 1.519 ενήλικες, σχεδόν ένας στους τρεις δήλωσε ότι είχε αντιμετωπίσει προβλήματα υγείας από τη ζέστη. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι το 40 τοις εκατό δήλωσε μεγάλη ανησυχία και άλλο ένα 22 τοις εκατό πολύ μεγάλη ανησυχία για νέους καύσωνες και ακραία καιρικά φαινόμενα. Δηλαδή συνολικά το 62 τοις εκατό των ερωτηθέντων.
Η Γαλλία δείχνει γιατί αυτή η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Σύμφωνα με τη Météo France, ο Ιούνιος του 2026 ήταν ο θερμότερος Ιούνιος που έχει καταγραφεί στη χώρα, με μέση θερμοκρασία 22,7 βαθμούς. Από τις 17 έως τις 30 Ιουνίου η Γαλλία βίωσε έναν εξαιρετικά έντονο και πρώιμο καύσωνα. Στις 25 Ιουνίου 72 διαμερίσματα τέθηκαν σε κόκκινο συναγερμό για καύσωνα, κάτι που δεν είχε συμβεί ποτέ από τη δημιουργία του συγκεκριμένου συστήματος προειδοποίησης το 2004.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Και η ζέστη επέστρεψε γρήγορα. Η Météo France καταγράφει δεύτερο κύμα από τις 4 έως τις 19 Ιουλίου, διάρκειας 16 ημερών. Στις 12 Ιουλίου 37 διαμερίσματα βρίσκονταν σε κόκκινο συναγερμό και άλλα 46 σε πορτοκαλί. Στις 28 Ιουλίου ξεκίνησε νέο κύμα ζέστης. Η επανάληψη ίσως είναι τελικά ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του φετινού καλοκαιριού.
Υγεία και καύσωνες στην Ευρώπη
Η επίπτωση στην υγεία ήταν ήδη μετρήσιμη. Η Santé publique France ανακοίνωσε στις 22 Ιουλίου ότι κατά τις ημέρες καύσωνα από τις 17 Ιουνίου έως τις 2 Ιουλίου εκτιμήθηκαν τουλάχιστον 5.764 επιπλέον θάνατοι από όλες τις αιτίες στις περιοχές και τις ημέρες που επηρεάστηκαν. Η ίδια η υπηρεσία διευκρινίζει ότι πρόκειται για προκαταρκτική εκτίμηση υπερβάλλουσας θνησιμότητας και όχι για 5.764 θανάτους που μπορούν όλοι να αποδοθούν άμεσα στη ζέστη.
Στην Ολλανδία, το επίσημο KNMI κατέγραψε καύσωνα από τις 18 έως τις 29 Ιουνίου. Στις 26 Ιουνίου η θερμοκρασία έφτασε τους 39,4 βαθμούς στο Ell και για πρώτη φορά στην ιστορία του το KNMI εξέδωσε κόκκινο συναγερμό ειδικά για ακραία ζέστη σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Η εικόνα πλέον ξεπερνά τα εθνικά σύνορα. Στις 6 Ιουλίου ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συγκάλεσε έκτακτη συνάντηση για την ακραία ζέστη με εκπροσώπους 41 χωρών της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Στην ανακοίνωσή του στις 7 Ιουλίου ο ΠΟΥ σημείωσε ότι η ακραία ζέστη αντιμετωπίζεται πλέον ως επείγον ζήτημα δημόσιας υγείας και όχι απλώς ως ένα καιρικό φαινόμενο.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 16 Ιουλίου, ο ΠΟΥ ανακοίνωσε ότι μόνο από τα διαθέσιμα στοιχεία πέντε ευρωπαϊκών χωρών είχαν ήδη καταγραφεί σχεδόν 10.000 επιπλέον θάνατοι που συνδέονται με τη ζέστη μέσα στο φετινό καλοκαίρι. Ο τελικός απολογισμός δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί.
Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι κάτοικοι της Δυτικής και της Κεντρικής Ευρώπης σταμάτησαν ξαφνικά να αγαπούν τον ήλιο ή ότι φοβούνται πλέον το καλοκαίρι. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δικαιολογούν μια τόσο απόλυτη διατύπωση.
Υπάρχει όμως κάτι που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί. Όταν η ζέστη επανέρχεται για εβδομάδες, όταν επηρεάζει τον ύπνο, την εργασία και την υγεία και όταν οι αρχές αναγκάζονται να ενεργοποιούν επανειλημμένα έκτακτους μηχανισμούς, παύει να είναι απλώς η ευχάριστη πλευρά του καλοκαιριού.
Και εδώ η συζήτηση παύει να είναι μόνο μετεωρολογική. Γίνεται και ευρωπαϊκή πολιτική συζήτηση.
Στις 10 Φεβρουαρίου 2026, μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα ακραία καιρικά φαινόμενα, είχα ζητήσει να περάσουμε από τη λογική της εκ των υστέρων διαχείρισης σε έναν ουσιαστικό προληπτικό σχεδιασμό.
Σήμερα αυτή η κατεύθυνση βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της ευρωπαϊκής συζήτησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει για το δεύτερο εξάμηνο του 2026 το νέο ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση κινδύνων, με στόχο η πρόληψη, η ετοιμότητα και η ανθεκτικότητα να ενσωματώνονται εξαρχής στις ευρωπαϊκές πολιτικές και επενδύσεις.
Δεν αρκεί λοιπόν να αντιμετωπίζουμε καλύτερα την επόμενη καταστροφή. Το ζητούμενο είναι να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι πριν αυτή συμβεί.
Και το φετινό καλοκαίρι δείχνει ότι αυτή η ανάγκη δεν αφορά πλέον μόνο τη Μεσόγειο και τον ευρωπαϊκό Νότο. Η προσαρμογή, η πρόληψη και η ανθεκτικότητα απέναντι στην ακραία ζέστη γίνονται υπόθεση ολόκληρης της Ευρώπης.
Ίσως λοιπόν η μεγαλύτερη αλλαγή αυτού του καλοκαιριού να μην καταγράφεται μόνο στα θερμόμετρα.
Αλλά και σε μια φράση που κάποτε θα ακουγόταν παράξενη σε αρκετές χώρες της βόρειας Ευρώπης.
Πότε θα δροσίσει;
(Ο Σάκης Αρναούτογλου είναι ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής)
