Υπάρχουν πολιτικές ήττες που καταγράφονται στις εκλογές. Υπάρχουν όμως και βαθύτερες ήττες, που καταγράφονται στη συνείδηση των πολιτών. Εκεί όπου δεν καταρρέει απλώς μια κυβέρνηση, αλλά η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στην κοινωνία και σε εκείνους που ζήτησαν την ψήφο της.
Αδυναμία χάραξης Στρατηγικής
Μια κυβέρνηση μπορεί να χάσει τη δημοτικότητά της. Μπορεί να χάσει την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία. Όταν όμως χάνει το ηθικό της πλεονέκτημα, έχει ήδη χάσει το σημαντικότερο πολιτικό της κεφάλαιο. Από εκείνη τη στιγμή δεν μπορεί πλέον να απευθυνθεί στο σύνολο της κοινωνίας ως δύναμη αξιοπιστίας και ενότητας. Απευθύνεται μόνο σε όσους θα μπορούσαν να τη στηρίξουν.
Η Νέα Δημοκρατία εξελέγη υποσχόμενη αποτελεσματικό κράτος, αξιοκρατία, διαφάνεια, σταθερότητα και σεβασμό στους θεσμούς. Πολλοί πολίτες της Κεντροδεξιάς δεν την ψήφισαν επειδή συμφωνούσαν σε όλα μαζί της. Την ψήφισαν επειδή πίστεψαν ότι θα διορθώσει τις παθογένειες του παρελθόντος και θα κυβερνήσει με διαφορετικές αρχές.
Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Το κυρίαρχο πολιτικό αποτύπωμα της κυβέρνησης δεν είναι πλέον οι μεταρρυθμίσεις, αλλά οι συνεχείς υποθέσεις διαφθοράς που έχουν ανοίξει μια μεγάλη δημόσια συζήτηση γύρω από τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη λειτουργία των θεσμών.
Η τακτική της συσπείρωσης
Η κυβέρνηση δεν απευθύνεται πλέον στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Έχει εγκαταλείψει τη στρατηγική της και περιορίζεται στη συσπείρωση της εκλογικής της βάσης. Η πολιτική της απευθύνεται κυρίως στους πολίτες που την είχαν ήδη στηρίξει στο παρελθόν και σήμερα βρίσκονται διασκορπισμένοι ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία, την Ελληνική Λύση, τη Φωνή Λογικής, τη Νίκη, καθώς και σε όσους ενδέχεται να ακολουθήσουν τη νέα πολιτική πρωτοβουλία του Αντώνη Σαμαρά.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Όταν μια κυβέρνηση δεν διαθέτει πλέον πειστικές απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα της χώρας, όταν δεν μπορεί να παρουσιάσει ένα νέο σχέδιο που να εμπνέει την κοινωνία, επιλέγει να αλλάξει το πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Αντί να μιλά για την ακρίβεια, την αγοραστική δύναμη, τη στέγαση, την παραγωγική ανασυγκρότηση, την ποιότητα της Παιδείας και των δημόσιων υπηρεσιών, επιδιώκει να μεταφέρει τη δημόσια συζήτηση αλλού.
Δεν έχει απαντήσεις. Δεν έχει νέες λύσεις. Η πολιτική της έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει μια σειρά από κρίσιμα προβλήματα της καθημερινότητας. Γι' αυτό και αποφεύγει όσο μπορεί να τα θέτει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η ατζέντα της έντασης
Χωρίς μια νέα στρατηγική για τη χώρα, έχει εγκλωβιστεί σε μία αμυντική τακτική. Αντί να αναμετρηθεί με τα πραγματικά προβλήματα, επενδύει σε μια τεχνητή ατζέντα έντασης και πόλωσης. Μια ατζέντα που μεταφέρει τη δημόσια συζήτηση από τα ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των πολιτών σε συγκρούσεις που συσπειρώνουν ένα συγκεκριμένο κομματικό ακροατήριο.
Όσο λιγότερες είναι οι απαντήσεις, τόσο ισχυρότερη γίνεται η προσπάθεια να αλλάξει η δημόσια ατζέντα. Όταν η πολιτική δεν μπορεί να πείσει με το σχέδιό της για το μέλλον, επιδιώκει να κυριαρχήσει μέσα από τη σύγκρουση.
Η μεγαλύτερη συνέπεια αυτής της στρατηγικής δεν αφορά τους πολιτικούς της αντιπάλους. Αφορά τους ίδιους τους δεξιούς ψηφοφόρους. Εκείνους που πίστεψαν ότι ψήφιζαν μια παράταξη που θα συγκρουόταν με τις παθογένειες του κράτους, θα αποκαθιστούσε την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και θα αποδείκνυε ότι η αποτελεσματικότητα μπορεί να συνυπάρχει με την εντιμότητα. Τελικά, δεν κατάφερε κανένα από τα δύο.
Αντί γι' αυτό, καλούνται σήμερα να συσπειρωθούν γύρω από μια πολιτική ατζέντα που λειτουργεί ως μηχανισμός πολιτικής συσπείρωσης, παρά ως απάντηση στα πραγματικά προβλήματα της χώρας. Έτσι, η αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου υποχωρεί και τη θέση της παίρνει η διαρκής πολιτική αντιπαράθεση.
Με αυτή την κατασκευασμένη ατζέντα της πόλωσης θα πάει σε εκλογές. Αυτή θα είναι και η δικαιολογία της για τις πρόωρες. Αντικαθιστώντας μία στρατηγική διακυβέρνησης με μία τακτική πολιτικής επιβίωσης. Για τη διαχείριση της πολιτικής της φθοράς. Σε κάθε περίπτωση, ότι και να κάνει, θα καταγραφεί στην ιστορία ως η κυβέρνηση της διαφθοράς.
(Ο Δημήτρης Τζιώτης είναι Σύμβουλος Στρατηγικής και συγγραφέας. Το νέο βιβλίο του με τίτλο «Το Σύνταγμα της νέας Μεταπολίτευσης» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαζήση)
