Η Ελλάδα είναι ίσως η μοναδική χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) η οποία λόγω γεωγραφικής θέσης και ειδικών εξωτερικών προβλημάτων διατείνεται ότι ενώ «είναι πλήρως αφοσιωμένη στην ΕΕ», μπορεί άνετα να ευθυγραμμίζει την πολιτική της με αυτή των ΗΠΑ/Τράμπ. Δεν χρειάζεται να κάνει καμιά δύσκολη επιλογή ανάμεσα σε Ένωση και ΗΠΑ. Μπορεί ταυτόχρονα «να εξυπηρετεί» τα συμφέροντα και των δύο πλευρών σε επιλεγμένους τομείς τουλάχιστον. Ωστόσο έρευνα κοινής γνώμης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR) σε δεκαπέντε κράτη μέλη της Ένωσης (όχι στην Ελλάδα) δείχνει ότι η Ευρώπη γενικώς δεν συμμερίζεται αυτή την θέση ούτε εμπιστεύεται τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ. Μόνο ένα πενιχρό 11% (22% το Νοέμβριο 2024) θεωρεί τις ΗΠΑ «σύμμαχο» που θα προσέτρεχε σε βοήθεια σε περίπτωση ανάγκης. Ενώ σε σειρά τομέων οι Ευρωπαίοι προκρίνουν την ανεξαρτησία και «στρατηγική τους αυτονομία» σε ότι αφορά τη σχέση τους με ΗΠΑ( παρά τον εκτραμπισμό της νέας μεταναστευτικής πολιτικής).
Η Ελλάδα για τους λόγους που αναφέραμε βρίσκεται μεταξύ ευρωπαϊσμού και εκτραμπισμού πολιτικής. Η Αθήνα εκτιμά ότι σε σειρά τομέων μπορεί να υπάρχει στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ χωρίς να προκαλούνται προβλήματα στην ΕΕ. Πρώτα απ’ όλα στον τομέα της ενέργειας ο οποίος εξελίσσεται σε κεντρική παράμετρο των Ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Η Ελλάδα, παρακάμπτοντας την αμεσότητα του ζητήματος της ενεργειακής μετάβασης, φιλοδοξεί τώρα να αποτελέσει το φυσικό σημείο εισόδου Αμερικανικού φυσικού αερίου για την Ευρώπη (Κάθετος Διάδρομος). Το πρόβλημα όμως είναι ότι η Ευρώπη δεν θέλει να υποκαταστήσει τη «ρωσική εξάρτηση» σε φυσικό αέριο από «αμερικανική εξάρτηση». Στην πλέον πρόσφατη έκθεσή της (AccelerateEU – Energy Union) η Επιτροπή γράφει ότι προτεραιότητα είναι «η επιτάχυνση προς την καθαρή εγχώρια ενέργεια» εννοώντας την ανανεώσιμη ενέργεια και όχι τα ορυκτά καύσιμα (που τώρα φαίνεται να προκρίνει η Ελλάδα (μαζί με ΗΠΑ). Στη λογική αυτή η ΕΕ δεν φαίνεται να αποδίδει υψηλή προτεραιότητα σε εξορύξεις ή στον ενεργειακό ρόλο της Αν. Μεσογείου.
Μια άλλη περιοχή που σύμφωνα με την επίσημη ελληνική εκδοχή τα συμφέροντα ΗΠΑ και Ελλάδας συγκλίνουν είναι το σχήμα 3+1, δηλαδή η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ. Εδώ τα πράγματα είναι ακόμη πιο περίπλοκα τόσο για Ελλάδα όσο και Ευρώπη. Για την Ελλάδα, καθώς η πρόσληψη της Τουρκίας για τη συνεργασία 3+1 ως σχέδιο περικύκλωσης και αποκλεισμού της από την Αν. Μεσόγειο, δημιουργεί πρόσθετες εντάσεις/κινδύνους για την εξωτερική πολιτική. Ενώ η Ευρώπη, δεν θα ήθελε να χειρίζεται τη σχέση της με το Ισραήλ σε σύμπραξη με τις ΗΠΑ. Ιδιαίτερα σε μια περίοδο που ένας ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός κρατών καταδικάζει επίμονα την (απάνθρωπη) πολιτική Νετανιάχου (σε Γάζα, Λίβανο) και ζητά την αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ (η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται βέβαια στην ομάδα των κρατών αυτών).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Εν κατακλείδι, η Ελλάδα, λόγω της ιδιαιτερότητάς της, θα πρέπει να εξισορροπεί πράγματι το ρόλο/ταυτότητά της στην ΕΕ με μια ισχυρή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο μέτρο όμως που δεν υπονομεύεται ο στόχος της στρατηγικής αυτονομίας και αξίες της Ένωσης.
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης κυκλοφορεί το νέο του βιβλίο με τίτλο «Πέρα από τα Στερεότυπα. Νέα Προοδευτική Εξωτερική και Ευρωπαϊκή Πολιτική»- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα Νέα»)
