Ένας πόλεμος που ξεκίνησε από την άγνωστη στον πολύ κόσμο περιοχή του Ντονμπας, διαρκεί κοντά πέντε χρόνια και συνεχώς επεκτείνεται, όχι απλά με τις ενεργειακές ή άλλες έμμεσες επιπτώσεις αλλά με την βίαιη μορφή του, από την Μεσόγειο και την Λευκάδα μέχρι την Κωστάντζα, την Αγ. Πετρούπολη και τη Βαλτική θάλασσα ενώ υπάρχουν φωνές, αυτή τη φορά όχι μόνο των συνήθων γερακιών, που μιλούν για πυρηνικά πλήγματα στην ίδια την Ευρώπη.
Απόδειξη ότι ο πόλεμος αυτός είχε σαν αιτία παγκόσμιους ανταγωνισμούς είναι η συμπλήρωσή του με τον άλλο πόλεμο στη Μ. Ανατολή και το Ιράν, με απροσδιόριστο τέλος και οι δυο, επειδή κανείς εμπλεκόμενος δεν επικράτησε ολοκληρωτικά.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει γίνει στατικός από το 2023 αλλά τώρα βρίσκει αδύνατα σημεία εκτόνωσης έξω από τη συγκεκριμένη περιοχή.
Εδώ και τρία χρόνια η μαζική χρήση των drones απαγόρευε τις κινήσεις και τη συγκέντρωση στρατευμάτων σε απόσταση 30 χλμ από την πρώτη γραμμή.
Οι ρωσικές ενέργειες, που είχαν όλη αυτή την περίοδο την πρωτοβουλία των κινήσεων, λόγω υπεροχής σε προσωπικό και αεροπορία, γίνονται με μικρές ομάδες 3-5 στρατιωτών που κρύβονται στο έδαφος και πλησιάζουν ή περικυκλώνουν τις ουκρανικές θέσεις.
Οι Ουκρανοί χρησιμοποιούν τις κατοικημένες περιοχές και τα χαρακώματα για να αποτρέψουν την κατάληψη περιοχών από τους Ρώσους. Δεν υπάρχουν μεγάλοι ελιγμοί ούτε συγκεντρώσεις μεγάλων δυνάμεων γιατί εύκολα γίνονται αντιληπτοί.
Σύμφωνα με το Institute for the Study of War (ISW), το 2025 οι Ρώσοι καταλάμβαναν 13,2 τετραγωνικά χλμ, κάθε μέρα. Τους πρώτους μήνες του 2026 ο ρυθμός έπεσε στα 4,6 τετρ. χλμ., δηλαδή στο μισό. Παράλληλα, οι ρωσικές απώλειες αυξήθηκαν και ενώ χρειάζονται 1.100-1.500 στρατιώτες να καταταχθούν κάθε μέρα, κατατάσσονται γύρω στους 940.
Οι Ουκρανοί, με τη βοήθεια των Βρετανών, Γερμανών, Γάλλων και Αμερικανών κατασκεύασαν ή προμηθεύτηκαν drones και προσβάλουν στόχους, όχι μόνο μέχρι τα 30 χλμ με τα κλασικά drones αλλά και σε αποστάσεις 150 χλμ ή ακόμη μακρύτερα, με τα αμερικανικά drones Hornet και τα πυραυλικά συστήματα HIMARS (300 χλμ εμβέλεια) και Storm Shadow (500 χλμ εμβέλεια).
Τους δόθηκε έτσι η δυνατότητα να κτυπούν κέντρα εφοδιασμού, αντιαεροπορικές μονάδες και πρόσφατα κεντρικές οδικές και σιδηροδρομικές αρτηρίες που συνδέουν το Ντονμπάς με τη Ρωσία. Τον Μάρτιο-Απρίλιο 2026 κατέστρεψαν 10 τραίνα ακόμη και μέσα στην Κριμαία.
Ναυτικά drones κτύπησαν δυο πλοία του ρωσικού ‘’σκιώδους’’ στόλου μεταφοράς πετρελαίου δυτικά της Κρήτης ενώ βρέθηκε ένα στην Λευκάδα, το οποίο στόχευε σύμφωνα με δημοσιογραφικά μέσα, σε ρωσικό πολεμικό πλοίο. Ακόμη ένα εξερράγη στο λιμάνι της Κωστάντζα της Ρουμανίας.
Τις προηγούμενες μέρες προσβλήθηκαν δεξαμενές καυσίμων στην Αγ. Πετρούπολη ενώ διεξαγόταν διεθνής οικονομική διάσκεψη με τη συμμετοχή του Πούτιν ενώ κτυπήθηκαν και στόχοι στην περιοχή της Μόσχας.
Στις παραπάνω ουκρανικές ενέργειες οι Ρώσοι απαντούν με πυραυλικές επιθέσεις με συστήματα Iskander και Zircon, σε κέντρα διοίκησης εντός του Κιέβου και απειλούν για προσβολές στόχων εντός νατοϊκών χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία, με συμβατικά ή ακόμη με πυρηνικά όπλα.
Η χθεσινή συνάντηση στο Λονδίνο των πρωθυπουργών Βρετανίας, καγκελαρίου Μερτς, προέδρου Μακρόν με τον Ζελένσκυ, μαζί με τα κτυπήματα σε βάθος σε διυλιστήρια, κέντρα λογιστικής υποστήριξης, αποσκοπούν στην αποδοχή από τη ρωσική ηγεσία εκεχειρίας που θα οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις, υπό ευνοϊκότερες συνθήκες.
Η Ρωσία άρχισε να έχει μεγάλο πληθωρισμό, διακοπές ιντερνετ, οικονομικές απώλειες και αυξημένες αντιδράσεις στον πληθυσμό από τον μακροχρόνιο πόλεμο.
Ο Ζελένσκυ, με την ευρωπαϊκή υποστήριξη, κατόρθωσε να διευρύνει τον πόλεμο από ‘’επαρχιακό’’ σε πανευρωπαϊκό ή ακόμη περιφερειακό.
Πήρε την ‘’ευρωπαϊκή άδεια’’ να κτυπάει ρωσικούς στόχους οπουδήποτε στον κόσμο, από τη Μαύρη Θάλασσα, την Βαλτική, τη Μεσόγειο μέχρι το Μάλι στην Αφρική.
Και όλα αυτά με την υπόσχεση ότι θα αποτελέσει μελλοντικά την buffer zone μεταξύ Ρωσίας και δυτικής Ευρώπης.
Η σχετική στασιμότητα στα μέτωπα, παρά τους αμοιβαίους βομβαρδισμούς πόλεων και στρατηγικών εγκαταστάσεων, οδηγεί σε επέκταση του πολέμου εκτός συνόρων Ουκρανίας και Ρωσίας.
Η σχεδόν ανενόχλητη χρήση ακόμη και περιοχών ‘’φιλικών’’ χωρών (Μεσόγειος, Ελλάδα, Ρουμανία, Εσθονία), οδηγεί σε αποκλεισμό αυτών των χωρών από την ασφάλεια της ουδετερότητας.
Το ρήγμα γίνεται αγεφύρωτο και οι προσπάθειες των δυτικών για παράλληλες συνομιλίες με τον Πούτιν, μάλλον σαν σχέδιο παραπλάνησης φαίνεται.
Η ρωσική πλευρά, από την μεριά της, δεν έχει κανένα λόγο να υποχωρήσει για τι έχει απομακρυνθεί μάλλον από την ευρωπαϊκή προσέγγιση και προσβλέπει σε απόκτηση περισσότερων εδαφών της Ουκρανίας, έστω και με αργό ρυθμό.
Την συμφέρει ένας ‘’παγωμένος πόλεμος’’ διαρκείας παρά μια ‘’ασταθής και πρόσκαιρη ειρήνη’’.
Παρόμοια κατάσταση εξελίσσεται στο Ιράν, όπου το Ισραήλ επιδιώκει ένα ‘’ατέλειωτο’’ πόλεμο, που μπορεί να καταλήξει στη νίκη μέσω χρήσης πυρηνικού όπλου.
Η παράτασή του διευκολύνει και το Ιράν στον έλεγχο των χωρών του Κόλπου και την απομάκρυνση των Αμερικανών από την περιοχή.
Δυο πόλεμοι διαρκείας εκ των οποίων ο ένας στην Ευρώπη και ο άλλος στην περιοχή των πετρελαίων, είναι αρκετοί για να προκαλέσουν παγκόσμια ύφεση και οικονομική κρίση, με απροσδιόριστες κοινωνικές συνέπειες στο δυτικό κόσμο.
Οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Μ. Ανατολή πλέον ‘’αυτοτροφοδοτούνται’’ μια και η αμερικανική πολιτική που τους προκάλεσε δεν μπόρεσε να ελέγξει ούτε τον ένα ούτε τον άλλο.
Η ελληνική κυβερνητική πολιτική στηρίζεται μόνο σε δυτικούς πυλώνες ενώ είναι υποχωρητική απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις και αδιαφορεί για την παραγωγική βάση της χώρας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην έλλειψη στηριγμάτων (εξωτερικών και εσωτερικών), σε εποχή μεγαλύτερων κρίσεων.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)
