Η εικόνα που επικρατεί σήμερα στο ελληνικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ελλάδα)) δεν είναι απλώς προβληματική· είναι πολιτικά και θεσμικά επικίνδυνη για την δημοκρατία. Παρά τις σαφείς προβλέψεις της Directive 2003/88/EC, η ελληνική κυβέρνηση επιτρέπει –και στην πράξη επιβάλλει– ένα καθεστώς συστηματικής υπερεργασίας στους γιατρούς του ΕΣΥ.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένες παραβιάσεις. Είναι καθημερινότητα. Εβδομάδες 60 και 70 ωρών, συνεχόμενες εφημερίες, βάρδιες που ξεπερνούν τις 24 ώρες χωρίς ουσιαστική ανάπαυση. Το λεγόμενο «ρεπό ασφαλείας» συχνά καταργείται στην πράξη. Οι γιατροί καλούνται να καλύψουν τα κενά ενός αποδυναμωμένου συστήματος με προσωπικό κόστος που αγγίζει τα όρια της εξουθένωσης.
Η ευθύνη της νεοφιλεκυβέρνησης είναι ξεκάθαρη. Όταν ένα κράτος γνωρίζει ότι παραβιάζεται το ευρωπαϊκό δίκαιο και δεν παρεμβαίνει, δεν πρόκειται για αδυναμία· πρόκειται για πολιτική επιλογή. Η χρόνια υποστελέχωση δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα στρατηγικών αποφάσεων που μετακυλίουν το βάρος λειτουργίας του συστήματος στους εργαζόμενους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το τίμημα δεν είναι μόνο εργασιακό. Είναι και κοινωνικό. Ένας εξαντλημένος γιατρός δεν μπορεί να προσφέρει ασφαλή φροντίδα. Η υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας μεταφράζεται άμεσα σε υποβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας. Και αυτό αφορά κάθε πολίτη.
Η κανονικοποίηση αυτής της κατάστασης είναι το πιο ανησυχητικό φαινόμενο. Όταν η παραβίαση του νόμου γίνεται ανεκτή, όταν η υπερεργασία βαφτίζεται «αφοσίωση», ή «υποχρέωση» «καθήκον» του εργαζόμενου, όταν η έλλειψη προσωπικού καλύπτεται με σιωπή, τότε το πρόβλημα παύει να είναι τεχνικό και γίνεται βαθιά πολιτικό.
Ιστορικά, η συστηματική καταστρατήγηση των εργασιακών δικαιωμάτων δεν είναι ουδέτερη πρακτική. Αποτελεί χαρακτηριστικό ολοκληρωτικών καθεστώτων, όπου η εργασία απαξιώνεται και απογυμνώνεται από προστασία και η νομιμότητα υποχωρεί μπροστά στην «αναγκαιότητα». Όταν η εξαίρεση γίνεται κανόνας, η δημοκρατία κινδυνεύει . Και όταν αυτό συμβαίνει στον χώρο της υγείας, το μήνυμα είναι σαφές: το κράτος αποτυγχάνει να προστατεύσει όχι μόνο τους λειτουργούς του, αλλά και την ίδια την κοινωνία.
Οφείλουμε να είμαστε σε διαρκή επαγρύπνηση!
(Ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας είναι γιατρός, Έλληνας και Γάλλος πολίτης)
