Μπορεί να μην αλλάζουν σε μια μέρα αλλά ποιος πίστευε πριν ένα χρόνο ότι θα υπήρχε μέσα στο ΝΑΤΟ απειλή από τις ΗΠΑ, στο χώρο μιας άλλης ημιαυτόνομης περιοχής της Δανίας, της πιο πιστής συμμάχου στην βορειοανατολική περιοχή της Ευρώπης;
Ποιος πίστευε ότι θα υπήρχαν οικονομικές κυρώσεις, δηλαδή οικονομικός πόλεμος, από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη;
Ποιος πίστευε ότι Τράμπ και Πούτιν θα έκλειναν συμφωνίες στην Αλάσκα σε βάρος άλλων κρατών, όπως φαίνεται από τα πράγματα;
Ποιος πίστευε ότι η Κίνα παρά τις κυρώσεις θα έκλεινε το 2025 με ανάπτυξη 5%;
Ότι η Ρωσία θα άντεχε οικονομικά παρά τον πόλεμο, τις κυρώσεις στην ενέργεια και τις στρατιωτικές δαπάνες που φτάνουν το 7%;
Ότι οι ηγεσίες δυο χωρών, που χαρακτηρίζονται από τα σκληρότερα γεράκια της Δύσης, του Καναδά και της Βρετανίας, θα επισκέπτονταν την Κίνα και θα γύριζαν με μεγάλες εμπορικές συμφωνίες, που ουσιαστικά αποσκοπούν στο σπάσιμο του αμερικανικού μονοπωλίου;
Ότι οι συμφωνίες της Ε.Ε. με τις χώρες της Mercosur (Λατινικής Αμερικής) και την Ινδία θα ευνοήσουν τις μεγάλες βιομηχανικές χώρες ενώ θα κατακλείσουν την Ευρώπη με φτηνά αγροτικά προϊόντα, σε βάρος κύρια του Νότου και η ελληνική κυβέρνηση θα κρατήσει στάση παρατηρητή;
Ο Ευρωπαίος επίτροπος για την Ενέργεια δήλωσε μόλις χθες ότι ψάχνει εναλλακτική λύση για την αμερικανική ενεργειακή εξάρτηση. Αφού βέβαια έκλεισαν το φτηνό ρωσικό αέριο.
Ο αντίστοιχος επίτροπος για την Άμυνα δήλωσε ότι θα πρέπει να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αυτονομία, σε αντίθεση με τον γραμματέα του ΝΑΤΟ Ρούτε που θέλει την αμερικανική παρουσία.
Οι ρήξεις στην Ευρώπη είναι προ των πυλών.
Αυτά όλα σε ένα μόλις χρόνο. Μήπως τα πράγματα έχουν φτάσει σε σημείο καμπής;
Όποιος πιστεύει στην ακινησία των πραγμάτων, των ιδεών και του κόσμου κινείται στα όρια της οπισθοδρόμησης, δηλαδή της ανοησίας και του παράλογου. Ακόμη και ο Φουκουγιάμα ανακάλεσε τις απόψεις του για το τέλος της Ιστορίας.
Ο κόσμος κινείται. Και μπορεί να κατευθυνθεί στην καταστροφή ή στην πρόοδο. Χρόνια τώρα το ένα το λένε «βαρβαρότητα» και το άλλο «σοσιαλισμό», δηλαδή ανάπτυξη όλη της κοινωνίας, με δίκαιο τρόπο, δίκαιη κατανομή πλούτου, ανάπτυξη επ’ ωφελεία του ανθρώπου και όχι του κέρδους και των ανισοτήτων.
Για την ώρα η πορεία οδηγεί στην καταστροφή. Το σύστημα δίνει δικαίωμα στις οικονομικές ολιγαρχίες να προωθούν ηγεσίες όπως ο Τραμπ, Μακρόν, Μέρτς, Στάρμερ, που κηρύσσουν πολέμους για να διατηρήσουν την κυριαρχία του συστήματος ή αυθαιρετούν απέναντι στις κοινωνίες γιατί διαμαρτύρονται για την Παλαιστίνη, τη μεταχείριση των μεταναστών ή το περιβάλλον. Τα απλά δημοκρατικά δικαιώματα καταπατώνται.
Ο πλανήτης κινδυνεύει από τον ανταγωνισμό των πυρηνικών. Ο Τραμπ φτιάχνει δικούς του ΄΄διεθνείς Οργανισμούς΄΄.
Οι αμοιβές των εργαζόμενων έχουν σταθεροποιηθεί εδώ και χρόνια ενώ τα κέρδη των οικονομικών ολιγαρχών έχουν φτάσει στα ύψη.
Αντικειμενικά, η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο.
Μπροστά σε όλη αυτή την κατάσταση προτείνονται κεντρώες λύσεις, μεσοβέζικες, για να προλάβουν την έκρηξη.
Φορολογία 2% του μεγάλου πλούτου, ανάπτυξη μέσω της «οικονομίας του πολέμου» ώστε να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, λίγο καλύτεροι μισθοί, σπάσιμο του προστατευτισμού με συμφωνίες με άλλες περιοχές και χώρες κλπ.
Άλλοι από τον κύκλο της σοσιαλδημοκρατίας βλέπουν ότι οι απειλές είναι ο Τραμπ, οι εξοπλισμοί και η Ακροδεξιά. Κοιτούν το αποτέλεσμα και όχι την αιτία, το δέντρο και αφήνουν το δάσος.
Μπροστά στους μεγάλους ανταγωνισμούς, στην απειλή της αποβιομηχάνισης και στην κινεζική υπερπαραγωγή, αναζητούνται λύσεις αλλά το τρένο έχει φύγει στην κατηφόρα και δεν σώζεται με μικρά φρεναρίσματα.
Ο ίδιος ο CEO της BlackRock δήλωσε στο Davos ότι ο καπιταλισμός καταρρέει λόγω των ανισοτήτων.
Οι λαοί της Ευρώπης, ζαλισμένοι και αποπροσανατολισμένοι, όπως γίνεται στις μεγάλες καταστροφές, αναζητούν λύσεις στον προστατευτισμό των κρατών, ώστε το καθένα σαν «κάστρο» να προστατεύσει τον χώρο του και τον πολιτισμό του. Οι αντιλήψεις αυτές εκφράζονται κύρια από την Ακροδεξιά.
Υπάρχει όμως ένας άλλος κόσμος, που δεν σύρεται από τα εύκολα συνθήματα ούτε της οικονομικής ολιγαρχίας ούτε της Ακροδεξιάς και που πιστεύουν ότι δεν πρέπει να μένουμε στην επιφάνεια της ερμηνείας των καταστάσεων. Πιστεύουν ότι ο ένοχος λέγεται καπιταλισμός, με ότι αντιλήψεις φέρνει. Όπως την άκρατη επιδίωξη του κέρδους, τον ατομισμό, ιδεοληψίες, προκαταλήψεις, άρνηση συλλογικότητας, διαφθορά.
Είναι αλήθεια ότι δεν έχει έρθει ακόμη η ώρα των μεγάλων αλλαγών.
Χρειάζεται να προηγηθεί συνειδητοποίηση, με ιδεολογία συλλογικής προσφοράς και οργάνωση των αγώνων. Καμιά φορά το αυθόρμητο οδηγεί στη συνειδητοποίηση.
Μήπως όμως είναι η ώρα της αποτροπής της καταστροφής της ανθρωπότητας και του πλανήτη;
Μήπως θα πρέπει να θυσιαστεί η «ελευθερία» της ατέλειωτης συσσώρευσης κέρδους, υπέρ της πραγματικής ελευθερίας της ανθρώπινης ύπαρξης;
Μήπως δεν πρέπει να κυβερνούν οι ολιγάρχες;
Μήπως τα διλήμματα στις διεθνείς σχέσεις και επενδύσεις δεν είναι Ευρώπη ή Αμερική ή Ρωσία ή Κίνα αλλά μια πολυδιάστατη πολιτική για τις λαϊκές ανάγκες, την ανάπτυξη και προστασία της χώρας;
Απέναντι στον αυταρχισμό και στα μονοπώλια του κέρδους μήπως είναι η ώρα του μετώπου των εργαζομένων;
Τα φαινόμενα ιμπεριαλιστικής επέκτασης των μεγάλων δυνάμεων, η επιστροφή της αποικιοκρατίας, οι σφαίρες επιρροής, ο αυταρχισμός και η φτωχοποίηση των μαζών, παρατηρήθηκαν στις παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και είναι δείγματα αδυναμίας, όχι δύναμης. Οδηγούν δε νομοτελειακά σε μεγάλες καταστροφές.
Οι εμπορικοί πόλεμοι κυοφορούν τους πραγματικούς πολέμους.
Μπορούμε όμως να ελπίζουμε. «Όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος», λέει ο σοφός λαός μας.
Τώρα που οξύνονται οι παγκόσμιες αντιθέσεις και κλονίζεται το μέτωπο του ολιγαρχικού πλούτου είναι η ώρα για το μέτωπο των εργαζομένων. Όχι απλά για μισθολογικές αυξήσεις και «δυο καρβέλια ψωμί αντί για ένα» αλλά για πολιτικές αλλαγές σε άλλη βάση.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)
