Λίγες μόνο ώρες μετά το πολύνεκρο εργατικό ατύχημα στην βιομηχανία «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» συνέβη κάτι το πρωτοφανές, αλλά άκρως αποκαλυπτικό.
Δύο υπουργοί της κυβέρνησης (Γεωργιάδης-Μαρινάκης) πριν καν θαφτούν οι 5 νεκρές μανάδες, έσπευσαν να προκαταλάβουν τις αποφάσεις της δικαιοσύνης λέγοντας ο πρώτος στο ΣΚΑΪ, ότι «δεν φαίνεται να έχουν παραβιαστεί εργατικοί νόμοι στο δυστύχημα στη ΒΙΟΛΑΝΤΑ» και ο δεύτερος στην ΕΡΤ, ότι «θυμάμαι μια χαρά το εργοστάσιο επί ημερών μου» και ότι «είχαν γίνει όλοι οι έλεγχοι» …!
Την ίδια ώρα, η αρμόδια Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων κα. Κεραμέως παρέμενε εξαφανισμένη για μέρες από τα ΜΜΕ, δίχως να δίνει την παραμικρή εξήγηση-ενημέρωση για υπηρεσίες που υπάγονται στην αρμοδιότητα της και μην αναγνωρίζοντας καμία πολιτική ευθύνη.
Είναι προφανές ότι στη «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» συντελέστηκε εργοδοτικό και κρατικό έγκλημα δια πράξεως και παραλείψεως. Η απορρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας, η αποψίλωση των ελεγκτικών μηχανισμών, η εντατικοποίηση της εργασίας χάριν της «ανταγωνιστικότητας», η αιματοβαμμένη αναζήτηση της μέγιστης δυνατής κερδοφορίας, η ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης, η απουσία εργοδοτικής κουλτούρας στα μέτρα υγείας και ασφάλειας στην εργασία που αντιμετωπίζονται ως περιττό κόστος, οι χαμηλοί μισθοί, είναι μερικές μόνο από τις αιτίες, που οδήγησαν στο έγκλημα, αλλά και στην σημαντική αύξηση των εργατικών ατυχημάτων τα τελευταία χρόνια.
Αυτό όμως, δεν δικαιολογεί (από μόνο του) την σπουδή των υπουργών της κυβέρνησης να «συγκαλύψουν» τις πολιτικές τους ευθύνες.
Υπάρχει όμως και μια ακόμα διάσταση, εξίσου σοβαρή:
Η βιομηχανία «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» στα Τρίκαλα δεν ήταν μια τυχαία επιχείρηση.
Λίγες μόνο ώρες μετά το δυστύχημα δεκάδες ΜΜΕ (κυρίως sites ευρείας επισκεψιμότητας) έσπευσαν να μας ενημερώσουν για …το πόσο καλός και άξιος είναι ο εργοδότης, για την κατακόρυφη αύξηση των κερδών του, για τον αυτοδημιούργητο φούρναρη που έγινε βιομήχανος, για μια εταιρία πρότυπο, για τον εξαγωγικό προσανατολισμό της επιχείρησης κλπ.
Όσοι τόλμησαν να μιλήσουν από την αρχή για εργοδοτικό έγκλημα αντιμετωπίστηκαν ως γραφικοί και οπισθοδρομικοί, που θέλουν να πλήξουν την ελληνική επιχειρηματικότητα.
Μέχρι και θεωρίες συνωμοσίας διακινήθηκαν για …συμφέροντα της Τουρκίας ή του «εβραϊκού λόμπι» που θέλουν να πλήξουν τις ελληνικές επιχειρήσεις. Μερικοί διακινούσαν fake news, ότι δήθεν ο επιχειρηματίας αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει συστατικά από έντομα και βλαβερές ουσίες στην Παρασκευή των προϊόντων (!) και για αυτό προέκυψε εμπρησμός ή εγκληματική ενέργεια…
Όλα τα επικοινωνιακά τρικ έπεσαν στο τραπέζι, για να μην προκληθεί ζημιά στο συγκεκριμένο επιχειρηματικό μοντέλο, βιτρίνα του οποίου είναι η «ΒΙΟΛΑΝΤΑ».
Και εξηγούμαστε…
1. Η «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» είναι μια επιχείρηση στην οποία εφαρμόστηκε όλο το αντεργατικό μοντέλο της περασμένης 7ετίας. Δεκατριάωρα, 24ωρη λειτουργία, απόλυτη ευελιξία στις εργασιακές σχέσεις, απουσία συνδικαλιστικής εκπροσώπησης, εντατικοποίηση της εργασίας, κυριακάτικη εργασία, φτηνές υπερωρίες κλπ. χρησιμοποιήθηκαν για να ανταποκριθεί η εταιρία στις αυξημένες παραγγελίες και να απογειωθεί επιχειρηματικά. Οι υπουργοί της κυβέρνησης της ΝΔ έσπευσαν να καλύψουν την «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» γιατί είναι το δικό τους εργασιακό πρότυπο. Αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο, που προωθούν σε όλη την επικράτεια. Η «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» είναι το δικό τους νεοφιλελεύθερο «γαλάζιο παιδί», το δικό τους «El dorado» φτηνής εργασίας.
2. Στη «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» επικρατεί συγκεκριμένο επιχειρηματικό μοντέλο …ανάπτυξης: Fast track αδειοδοτήσεις χωρίς επιτόπιους ελέγχους, χωρίς αυτοψία της πυροσβεστικής, ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων, εικονικοί έλεγχοι, για να μην μπαίνουν «γραφειοκρατικά» εμπόδια στην επιχειρηματικότητα. Χρησιμοποιούνται ένα σωρό νέοι αναπτυξιακοί νόμοι που προτάσσουν τελικά το κέρδος από την ανθρώπινη ζωή. Από την άλλη η «φτηνή» ανάπτυξη επιβάλλει περιορισμένα μέσα προστασίας, αφού το αλόγιστο κέρδος είναι πάνω από όλα και η πρόληψη είναι γνωστό ότι κοστίζει.
3. Στη «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» δεν υπήρχε χώρος για συνδικαλιστική δράση. Μια επιχείρηση 250 εργαζομένων και δεν υπήρχε όχι σωματείο, αλλά έστω μια ένωση προσώπων για να είναι θεσμικός συνομιλητής με την εργοδοσία. «Μα σε τι χρειάζεται ο συνδικαλισμός;» λένε δημοσίως τα γνωστά παπαγαλάκια. Αγνοούν ότι τα σωματεία έχουν επιτροπές Υγείας και Ασφάλειας. Επιτροπές, που αν υπήρχαν, πιθανότατα θα είχαν επισημάνει τις διαρροές αερίου, τις κακοτεχνίες, τις παραλείψεις, τα μέτρα προστασίας που απουσίαζαν. Αυτό όμως, σημαίνει κόστος για τον εργοδότη που κυνηγάει την μεγιστοποίηση του κέρδους, ακόμα και εις βάρος της ανθρώπινης ζωής. Η αλήθεια είναι μία. Ο συνδικαλισμός τη «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» θα είχε σώσει ανθρώπινες ζωές.
4.Οι πληροφορίες που φτάνουν από τα Τρίκαλα μιλάνε για στενές σχέσεις της επιχείρησης με την τοπική και κεντρική εξουσία. Φαίνεται ότι ένα μοντέλο «κρατικοδίαιτης» επιχειρηματικότητας πολύ κοντά στο επιτελικό κράτος κυριαρχεί. Η εμπειρία έχει αποδείξει, ότι για να μπορεί κάποιος να αποφεύγει τα κόστη και τους ελέγχους πρέπει να έχει προσβάσεις στον τοπικό βουλευτή, στον περιφερειάρχη, στον Υπουργό. Δεν γνωρίζουμε πολλές επιχειρήσεις πάντως που τις επισκέπτονται και τις διαφημίζουν Υπουργοί της κυβέρνησης. Μένει να φανεί στην πορεία, αν η επιχείρηση είχε μπει και σε αναπτυξιακούς νόμους, αν είχε λάβει επιδοτήσεις, αν συμμετείχε σε ειδικά προγράμματα κλπ. τα οποία μια μικρομεσαία επιχείρηση δεν τα βλέπει ούτε με το κιάλι.
Η ΒΙΟΛΑΝΤΑ είναι η βιτρίνα της γαλάζιας ανάπτυξης, που ευαγγελίζεται η ΝΔ. Μια βιτρίνα που έγινε θρύψαλα και θρηνούμε σήμερα 5 νεκρές εργάτριες μητέρες.
Η απάντηση από αριστερή και προοδευτική σκοπιά δεν μπορεί παρά να κοιτάζει στην αντίθετη πλευρά:
Στο σεβασμό της ανθρώπινης ζωής, της εργασίας, στη διεκδίκηση εργασιακών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, στον αγώνα να περιοριστεί η ασύδοτη λειτουργία των μεγάλων επιχειρήσεων, στην αλλαγή του μοντέλου ανάπτυξης που θα κοιτά στον άνθρωπο και στις ανάγκες του και όχι στο αλόγιστο κέρδος. Το τραγικό δυστύχημα στη ΒΙΟΛΑΝΤΑ πρέπει να ανοίξει τη συζήτηση για τις επιπτώσεις της απορρύθμισης της εργατικής νομοθεσίας τα τελευταία 15 χρόνια, για την επαναφορά μιας άλλης αντίληψης για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, για θεσμικού χαρακτήρα παρεμβάσεις με κοινωνικό αντίκτυπο.
Η Αριστερά θα έπρεπε να πρωτοστατήσει, αν θέλει να αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοια με πράξεις και όχι με λόγια.
Το πρώτο βήμα είναι να ανοίξει τη συζήτηση για το μοντέλο παραγωγής και ανάπτυξης που οραματίζεται.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Εργατολόγος)
