Για περισσότερες από 50 ημέρες χιλιάδες αγρότες έδωσαν μια σκληρή μάχη κατά των ευρωπαϊκών και κυβερνητικών πολιτικών στα μπλόκα όλης της Ελλάδας.
Μπλόκα υπήρξαν φυσικά και στο παρελθόν. Συνήθως έληγαν με τον συμβιβασμό μεταξύ κυβέρνησης και αγροτών με μικρές παραχωρήσεις οικονομικού ή θεσμικού χαρακτήρα.
Αυτήν την φορά όμως, ήταν αλλιώς…
Για να ερμηνεύσει κανείς τις κινητοποιήσεις οφείλει να εκκινήσει από το περιβάλλον μέσα στο οποίο έλαβαν χώρα.
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ήρθε να κάνει θρύψαλα το προφίλ μιας δήθεν μεταρρυθμιστικής κυβέρνησης που σέβεται τις φιλελεύθερες αξίες και το κράτος δικαίου. Όσα προηγήθηκαν με τις υποκλοπές, τη συγκάλυψη του εγκλήματος των Τεμπών, την απαξίωση των ανεξαρτήτων αρχών, την επέμβαση της εκτελεστικής στη δικαστική εξουσία, το σφιχταγκάλιασμα του κράτους με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα(καρτέλ) που οδηγούν στην βίαιη φτωχοποίηση των πολιτών, τις απευθείας αναθέσεις, την κούρσα των εξοπλιστικών, την καθοδήγηση των ΜΜΕ και τις στρατιές των μετακλητών, προστέθηκαν στο κάδρο μαζί με τους γαλάζιους «φραπέδες και χασάπηδες» και οδήγησαν την κοινωνική ομάδα των αγροτών σε μια μικρή εξέγερση.
Για πρώτη φορά η ελληνική κοινωνία πήρε το μέρος των αγροτών σε ποσοστό πάνω από 80%. Παρά τα μπλόκα μέσα στις γιορτές των Χριστουγέννων και τις …φιλότιμες προσπάθειες ορισμένων ΜΜΕ να διασπείρουν τον κοινωνικό αυτοματισμό, οι πολίτες κατηγόρησαν για την «ταλαιπωρία» όχι τους αγρότες, αλλά την κυβέρνηση.
Οι αγρότες εμφανίστηκαν έτοιμοι, ενωμένοι, με σχέδιο δράσης και συγκεκριμένα αιτήματα από νωρίς. Επικοινωνιακά ξεπήδησαν μέσα από το κίνημα αγρότες και αγρότισσες νέοι, με καθαρό βλέμμα, μορφωμένοι, με εμπειρία και αγάπη για τη δουλειά τους. Καμία σχέση με παλαιούς (κομματικοδίαιτους) αγροτο-συνδικαλιστές που σχετίζονταν είτε με κυβέρνηση είτε με την αντιπολίτευση αλλά όχι με το χωράφι.
Το κίνημα πολιτικά παρέμεινε ακηδεμόνευτο, μακριά από κομματικές σημαίες. Ακόμα και η παρουσία κομματικών στελεχών ήταν ήπια και έδινε χώρο στους αγρότες που βρίσκονται καθημερινά στο χωράφι ή στις στάνες.
Το κίνημα λειτούργησε υποδειγματικά από πλευράς συλλογικότητας και δημοκρατικής λειτουργίας. Συχνές συνελεύσεις, κοινή γραμμή, προτεραιότητες στα αιτήματα, ξεκάθαρο μέτωπο με συγκεκριμένες πολιτικές σε Ελλάδα και Ευρώπη.
Η αλληλεγγύη μπήκε μπροστά. Στόχος δεν ήταν η να προκληθεί ασφυξία στην ελληνική κοινωνία, αλλά να πιεστεί η κυβέρνηση αρχικά να πληρώσει όσα χρωστούσε και έπειτα να ακούσει τα αιτήματα των αγροτών. Έτσι μοιράστηκαν προϊόντα σε διερχόμενους οδηγούς και σηκώθηκαν οι μπάρες των διοδίων μέσα στις γιορτές.
Η φωνή των Ελλήνων αγροτών ενώθηκε με τους ευρωπαίους συναδέλφους τους και νίκησε έστω και προσωρινά τα ευρωπαϊκά λόμπι της αγροτοβιομηχανίας παγώνοντας την συμφωνία MERCOSUR. Πρόκειται για τεράστια επιτυχία παγκόσμιας εμβέλειας που εξέθεσε την Κομισιόν.
Οι αγρότες απέδειξαν στην πράξη, ότι η ΕΕ και οι μεγάλοι όμιλοι δεν είναι άτρωτοι και ότι ο αγώνας μπορεί να είναι νικηφόρος.
Απέδειξαν ότι η ΤΙΝΑ (There Is No Alternative) δεν είναι μονόδρομος.
Οι αγρότες ανάγκασαν την κυβέρνηση να πληρώσει τις επιδοτήσει σε σχετικά σύντομο χρόνο. Αλήθεια, ποιος πιστεύει, ότι η κυβέρνηση της ΝΔ θα είχε πληρώσει τα χρωστούμενα, αν δεν είχε υπάρξει ο ξεσηκωμός; Παράλληλα ικανοποιήσαν πάγια αιτήματα τους (αφορολόγητο πετρέλαιο, αποζημιώσεις ΕΛΓΑ στο 100% κλπ).
Οι αγρότες κατέθεσαν μέσα από τα αιτήματά τους ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διάσωσης της αγροτοκτηνοτροφικής παραγωγής και κτηνοτροφίας. Από το κόστος παραγωγής, μέχρι την ποιοτική διατροφική επάρκεια και το δημογραφικό η ελληνική κοινωνία κατάλαβε, ότι χωρίς πρωτογενή τομέα πάμε χαμένοι.
Αν μελετήσει κανείς των αγώνα των αγροτών του τελευταίους δύο μήνες και συναρθρώσει τα αιτήματά τους προσθέτοντας εναλλακτικές πολιτικές μπορεί να καταλήξει σε ένα βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο κυβερνητικό σχέδιο που μπορεί να αποτελέσει υπόδειγμα και για άλλες κοινωνικές ομάδες.
Οι αγρότες εξέθεσαν κυβέρνηση και ΕΕ με τη συμφωνία MERCOSUR αλλά ανέδειξαν και την απαράδεκτη ΚΑΠ και πως οι πολεμικοί εξοπλισμοί λειτουργούν σε βάρος του κοινωνικού κράτους και της αγροτιάς(βλ. Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο).
Ανέδειξαν την προσπάθεια των συγχρόνων «τσιφλικάδων» να εξαφανίσουν την μικρή και μεσαία αγροτική εκμετάλλευση, ανέδειξαν την αισχροκέρδεια και πως η τιμή ενός προϊόντος από το χωράφι στο ράφι πενταπλασιάζεται σε βάρος του καταναλωτή.
Ανέδειξαν την απουσία αρδευτικών έργων, υποδομών, την αδυναμία πρόσβασης στον τραπεζικό δανεισμό, την λειτουργία των «funds».
Ανέδειξαν τις αδυναμίες της «κοινής αγοράς» της Ευρώπης με τις τεράστιες περιφερειακές οικονομικές ανισότητες.
Πόσο τυχαίο είναι, ότι στις αγροτικές περιοχές σήμερα συζητείται η δημιουργία Αγροτικού Κόμματος;
Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση η προοδευτική αντιπολίτευση υπήρξε από αμήχανη έως ξεπερασμένη.
Από τη μία υπήρξε φοβική μπαίνοντας στην παγίδα του κοινωνικού αυτοματισμού όταν η ελληνική κοινωνία τον είχε ήδη ξεπεράσει, από την άλλη εμφανίστηκε δήθεν τεχνοκρατική αλλά μακριά από την πραγματική επαφή με μια τεράστια κοινωνική ομάδα. Η προοδευτική αντιπολίτευση περιορίστηκε στη βουλή, σε κορώνες στο δημόσιο λόγο, σε κάποιες σκόρπιες προτάσεις «εντός πλαισίου» και τίποτα παραπάνω. Ακόμα και δημοσκοπικά δεν εμφανίζει κανένα όφελος.
Τα κινήματα από τη άλλη, όσο δυνατά και αν είναι συνήθως κινούνται μονοθεματικά. Είναι δουλειά των αριστερών και προοδευτικών κομμάτων με όρους πολιτικής πρωτοπορίας να δημιουργήσουν συνεκτικούς κοινωνικούς και πολιτικούς δεσμούς για να αμφισβητήσουν συνολικά το εποικοδόμημα.
Δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν φαίνεται στον ορίζοντα.
Τα υφιστάμενα κόμματα με ελάχιστες εξαιρέσεις για άλλη μια φορά βρέθηκαν σε «κενό αντιπολίτευσης».
Παρόλα αυτά τα μπλόκα υπήρξαν εστίες ριζοσπαστικοποίησης σε προοδευτική κατεύθυνση και τα αποτελέσματα θα φανούν σε επόμενες κινητοποιήσεις και διεργασίες.
Οι αγρότες μας έμαθαν ακόμα κάτι τελευταίο, αλλά επίκαιρο.
Παρά το «θυμό» και την οργή της κοινωνίας οι αγρότες πρόταξαν τον γόνιμο πολιτικό ορθολογισμό με αρχή, μέση και τέλος και όχι τις δήθεν «αντισυστημικές» άναρθρες κραυγές που αγνοούν πολιτικές και ιδεολογίες.
Πήραν θέση και μαζί τους η ελληνική κοινωνία έκανε ένα βήμα μπροστά.
Χρέος μας, εντός ή εκτός κομμάτων, είναι να συνεχίσουμε να βαδίζουμε στο δρόμο που χάραξαν οι αγρότες.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Εργατολόγος)
