Η συζήτηση για το σχέδιο του προϋπολογισμού αυτή την εβδομάδα αλλά και οι αποφάσεις που λαμβάνονται σταδιακά δείχνουν μια πλήρη εναρμόνιση της κυβέρνησης με τις θεωρίες που μας επιβλήθηκαν για το γεωπολιτικό περιβάλλον και λιγότερο προσαρμογή στις ανάγκες της προστασίας της χώρας.
Για την Άμυνα θα διατεθεί το 2026 το ποσό των 7,063 δις έναντι το 6,564 το 2025. Εξ αυτών 2,3 δις θα δοθεί σε παραλαβές υλικού. Ο προϋπολογισμός είναι διπλάσιος από αυτόν του 2019 (3,5 δις).
Επιπλέον θα δοθούν από την Ε.Ε. 787 εκατ., από 2,8 δις που είχαν ζητηθεί από την ελληνική κυβέρνηση, από το πρόγραμμα SAFE, που θα διαθέσει 150 δις σε όλες τις χώρες. Μάλιστα ζητήθηκε από την Κομισιόν η εκπόνηση νέου σχεδίου από τη χώρα μας γιατί προφανώς η πρόταση ήταν πρόχειρη και δεν τεκμηρίωνε τις ανάγκες.
Για τα επόμενα 12 χρόνια οι ελληνικές αμυντικές δαπάνες θα φτάσουν τα 30 δις και θα μας κατατάξουν σε κορυφαία θέση ανάμεσα στις χώρες του ΝΑΤΟ.
Αν συνοψίσουμε το είδος των οπλικών συστημάτων που αγοράζονται, την κατεύθυνση του πολυνομοσχεδίου για τους στρατιωτικούς, την δομή δυνάμεων και τις δηλώσεις του Υπουργού Άμυνας, θα καταλάβουμε ότι γίνεται μια στροφή στη στρατηγική των ενόπλων δυνάμεων, μακριά από την κατεύθυνση που είχε από το 1974 μέχρι τώρα.
«Πολύ ακριβά εργαλεία για να μείνουν περιορισμένα σε μία στενή θάλασσα», χαρακτήρισε τις νέες φρεγάτες ο Υπουργός Άμυνας, προαναγγέλλοντας νέο «αμυντικό δόγμα».
«Μπορείς να καταστρέψεις μια φρεγάτα του ενός δισεκατομμυρίου με ένα drone λίγων δεκάδων χιλιάδων ευρώ…Στον αέρα πάλι ποιο ήταν το κύριο αντιαεροπορικό μέχρι σήμερα που συζητάμε; Η απάντηση είναι η Πολεμική της Αεροπορία. Όμως, αυτή δεν είναι μια σωστή απάντηση. Είναι μια πολύ ακριβή απάντηση», για την προστασία του Αιγαίου συμπλήρωσε ότι «θα το κλείσουμε από την στεριά».
Μια ερμηνεία των παραπάνω θα ήταν ότι οι νέες πανάκριβες φρεγάτες Belharra δεν ταιριάζουν για το Αιγαίο και προορίζονται για «βαθειέ» θάλασσες, στο πλαίσιο «συμμαχικών» αποστολών. Και πράγματι αυτές οι φρεγάτες σχεδιάστηκαν για προστασία αεροπλανοφόρων και εμείς τις πήραμε από σπόντα για να καθησυχαστούν οι Γάλλοι από την ακύρωση των υποβρυχίων της Αυστραλίας, μετά την συμφωνία AUKUS για πυρηνικά υποβρύχια. Έχει ήδη ανακοινωθεί η συμμετοχή της πρώτης φρεγάτας σε αμερικανική άσκηση στον Ειρηνικό το επόμενο καλοκαίρι.
Αφού τις παρήγγειλαν ετοιμάζουν τώρα τη θεωρία ότι δεν κάνουν για το Αιγαίο και για αυτό θα πρέπει να στέλνονται σε αποστολές σε άλλες θάλασσες π.χ. Περσικό, Ινδικό, Ειρηνικό.
Σε ότι αφορά την προστασία του Αιγαίου η θεωρία ότι δεν πρέπει να γίνεται από την Αεροπορία αλλά από αντιαεροπορικά όπλα και μάλιστα «από την στεριά», δημιουργεί προβληματισμούς για την πολιτική προστασίας του εναέριου και θαλάσσιου χώρου, όπως εφαρμόζεται μετά το 1974.
Τα ελληνικά μαχητικά αεροπλάνα «διώχνουν» τα τουρκικά όταν αυτά κάνουν παραβιάσεις και παραβάσεις του εθνικού χώρου. Τα αντιαεροπορικά κάνουν πραγματικές βολές ή εγκλωβίζουν με τα ραντάρ τους τους στόχους. Στην ειρήνη όμως δεν μπορούν να κάνουν τέτοιες ενέργειες και τα όπλα δεν τα έχουμε μόνο για τον πόλεμο αλλά και σαν μέσο αποτροπής σε ειρηνικές συνθήκες.
Το δε «κλείσιμο από τη στεριά» αν υπονοεί κάλυψη του Αιγαίου από την ηπειρωτική χώρα με αντιαεροπορικά που θα καλύψουν τα νησιά και δεν θα έχουμε ανάγκη άλλης στρατιωτικής παρουσίας σε αυτά ή αεροπορικής κάλυψης, σημαίνει εγκατάλειψη των νησιών.
Επιπλέον, η πραγματικότητα είναι ότι δεν υπάρχει αδιαπέραστος «θόλος» όπως αποδείχτηκε στον ολιγοήμερο πόλεμο του Ισραήλ με το Ιράν. Τα δε ισραηλινά αντιαεροπορικά, στα οποία στηρίζεται η κυβερνητική λογική, πέραν των άλλων, είναι αμφίβολο αν μπορέσουν να συντηρηθούν σε περίπτωση αλλαγής των γεωπολιτικών σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.
Σε ότι αφορά το νομοσχέδιο για τους στρατιωτικούς, στοχεύει στην υποβάθμιση των μονίμων υπαξιωματικών ώστε να μη γίνονται αξιωματικοί, με πιθανό αντάλλαγμα την μικρή αύξηση του μισθολογίου τους. Το τελευταίο βρίσκει ακόμη και την τελευταία στιγμή πριν την κατάθεση αντιρρήσεις από το Μαξίμου, μετά τις αγροτικές κινητοποιήσεις και τις αντιδράσεις των στρατιωτικών.
Στοχεύει όμως σε ταξικό διαχωρισμό των στρατιωτικών ώστε το πιο πειθήνιο σώμα των αξιωματικών να μην «αλλοιώνεται» από τους προερχόμενους από υπαξιωματικούς. Και αυτό εν αναμονή άλλων αποστολών, πέραν των εθνικών, όπου η απαιτούμενη πειθαρχία θα είναι το κύριο σε αποστολές εκτός της χώρας.
Το υπάρχον σύστημα εξέλιξης των αξιωματικών και υπαξιωματικών πράγματι χρειάζεται αλλαγές όπως ο προσανατολισμός των μόνιμων υπαξιωματικών σε τεχνικές ειδικότητες και οι προαγωγές όλων να γίνονται με βάση την πραγματική αξία και τις ανάγκες. Αντίθετα, η κυβέρνηση στερεί τις ένοπλες δυνάμεις από τις υπηρεσίες έμπειρων στελεχών, μιμούμενη πρακτικές άλλων χωρών που στηρίζονται σε άλλα πρότυπα.
Η δομή των ενόπλων δυνάμεων συνεχίζει να αποδυναμώνεται στις ανατολικές ακριτικές περιοχές, χάριν του βολέματος στην Μακεδονία και στο εσωτερικό όπως η ενίσχυση της ταξιαρχίας Σερρών και τα κέντρα εκπαίδευσης της Πελοποννήσου.
Η δήλωση του κ. Δένδια ότι «πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα αυτοθυσίας» στην Ευρώπη και προφανώς να είμαστε έτοιμοι για φέρετρα σε ευρωπαϊκές αποστολές, δείχνει ότι διευρύνεται το ελληνικό δόγμα και προσαρμόζεται σε αποστολές πέραν της προστασίας της χώρας.
Η δήλωση του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα Μπάρακ στην ‘’Καθημερινή’’, για αμερικανική μεσολάβηση στα ελληνοτουρκικά και η αντίστοιχη ανώνυμη τουρκική, δείχνουν ότι ετοιμάζεται επικίνδυνο σχέδιο στα ελληνο-τουρκικά, σε μια εποχή που η γείτονα είναι αναβαθμισμένη και την έχουν περισσότερο ανάγκη τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η κυβέρνηση νομίζει ότι θα πετύχει ‘’ειρηνική συνύπαρξη’’ με την Τουρκία και την πολιτική των ‘’ήρεμων νερών’’ στο Αιγαίο, με τον περιορισμό στα 6 ν.μ. (σύμφωνα με την λογική του ΥΠΕΞ), την αντιαεροπορική άμυνα στο Αιγαίο, πιθανώς από τη ’’στεριά’’, την μειωμένη παρουσία της Αεροπορίας και την υποχωρητική πολιτική σε όλα τα θέματα.
Αναβαθμίζει τα εξοπλιστικά για επικοινωνιακή προβολή στο εσωτερικό ενώ υποχωρεί στα στρατηγικά θέματα.
Αγοράζει πανάκριβες φρεγάτες αντί μικρότερες στη μισή τιμή που θα αλώνιζαν καθημερινά το Αιγαίο και μετά τις παρουσιάζει κατάλληλες μόνο για άλλες θάλασσες και αποστολές.
Αγοράζει τα πανάκριβα αεροσκάφη F-35, κατάλληλα για ‘’συμμαχικές αποστολές’’, αντί φτηνότερων για αποστολές αναχαίτισης.
Προσαρμόζει την άμυνα σε ‘’παθητικές’’ δράσεις όπως με τα αντιαεροπορικά, που θα ενεργοποιηθούν σε έσχατη ανάγκη και περιορίζει τις ως τώρα ‘’ενεργητικές’’ αναχαιτίσεις αεροσκαφών στη διάρκεια της ειρήνης και την καθημερινή, υψηλού κόστους αλλά αναγκαία, δράση που εφαρμόζεται από το 1974.
Σέρνεται πίσω από την ευρωπαϊκή ‘’οικονομία του πολέμου’’ όχι μόνο στα εξοπλιστικά αλλά και στον μονοδιάστατο προσανατολισμό της χώρας, τη διακοπή ή στασιμότητα σχέσεων με άλλες χώρες, που κυριαρχούν παγκόσμια και δεν διεκδικεί αποδέσμευση από ευρωπαϊκά δεσμά όπως στην ΚΑΠ, που κρατούν την οικονομία της χώρας χωρίς πρωτοβάθμια παραγωγή.
Οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά στρώματα θα πληρώσουν πάλι για αμυντικές δαπάνες που δεν εξυπηρετούν αποκλειστικά την προστασία της χώρας αλλά προσανατολίζονται σε μια πολιτική υποτέλειας και υποχωρητικότητας.
Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός.
