Σε νέα πρόωρη αποπληρωμή διακρατικών δανείων από το πρώτο Μνημόνιο προχωρά σήμερα η Ελλάδα, μετά το «πράσινο φως» που άναψε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM). Το Ελληνικό Δημόσιο αποπληρώνει ποσό 5,287 δισ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά δάνεια του μηχανισμού Greek Loan Facility (GLF), τα οποία έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο και κανονικά θα έληγαν την περίοδο 2033-2041.
Η κίνηση εντάσσεται στη στρατηγική της κυβέρνησης για ταχύτερη εξόφληση των μνημονιακών δανείων, με στόχο αυτά να έχουν αποπληρωθεί έως το 2031, περίπου μία δεκαετία νωρίτερα από την τελική τους λήξη. Με τον τρόπο αυτό, το δημόσιο χρέος μειώνεται όχι μόνο ως απόλυτο μέγεθος αλλά και ως ποσοστό του ΑΕΠ, βελτιώνοντας το συνολικό προφίλ βιωσιμότητάς του.
Το άμεσο δημοσιονομικό όφελος είναι σημαντικό. Ο κρατικός προϋπολογισμός απαλλάσσεται από μελλοντικές πληρωμές τόκων ύψους περίπου 1,6 δισ. ευρώ, οι οποίες, βάσει του αρχικού προγράμματος, θα καταβάλλονταν από το 2026 και μετά αποκλειστικά για το συγκεκριμένο ποσό των 5,29 δισ. ευρώ. Ενδεικτικά, με τα σημερινά επιτόκια, η Ελλάδα θα πλήρωνε κατά μέσο όρο περίπου 140 εκατ. ευρώ τον χρόνο μόνο για τόκους, για τα επόμενα 8 έως 16 χρόνια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τον δρόμο για τη νέα πρόωρη αποπληρωμή άνοιξαν οι αποφάσεις του ESM και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), οι οποίοι αποδέχθηκαν το αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης να εξοφλήσει πρόωρα μέρος των δανείων GLF, που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του πρώτου Προγράμματος Στήριξης το 2010. Τα συγκεκριμένα δάνεια, συνολικού ύψους 52,9 δισ. ευρώ, είχαν συναφθεί διμερώς με 14 χώρες της Ευρωζώνης, πριν ακόμη δημιουργηθούν οι μόνιμοι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί στήριξης.
Με την πρόωρη εξόφληση του ενός δέκατου αυτών των δανείων, η Ελλάδα «σβήνει» υποχρεώσεις που, σε όρους κεφαλαίου και τόκων, προσεγγίζουν τα 7 δισ. ευρώ. Για παράδειγμα, μόνο για το ποσό που αποπληρώνεται τώρα, η χώρα έχει ήδη καταβάλει πάνω από 1,8 δισ. ευρώ σε τόκους από την περίοδο 2010-2013 έως σήμερα, λόγω του κυμαινόμενου επιτοκίου που σήμερα κινείται γύρω στο 2,3%-2,4%, αλλά είχε ξεπεράσει και το 3% το 2024.
Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε τρεις πρόωρες αποπληρωμές ευρωπαϊκών δανείων ύψους 15,9 δισ. ευρώ, ενώ έχει εξοφλήσει πλήρως και τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ύψους 7,9 δισ. ευρώ. Συνολικά, έως σήμερα, έχουν αποπληρωθεί πρόωρα δάνεια περίπου 29 δισ. ευρώ, με σωρευτικό όφελος από διαγραμμένους τόκους που φθάνει τα 3,5 δισ. ευρώ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πλήρης αποπληρωμή των δανείων του ΔΝΤ, η οποία εξοικονόμησε σχεδόν 1 δισ. ευρώ σε τόκους, ενώ αντίστοιχα η πρόωρη αποπληρωμή μέρους των GLF το 2024 απέφερε όφελος περίπου 600 εκατ. ευρώ. Τα ποσά αυτά, αν δεν είχε επιλεγεί η πρόωρη εξόφληση, θα βάρυναν τον προϋπολογισμό για πολλά ακόμη χρόνια.
Οι πληρωμές γίνονται από τον ειδικό λογαριασμό ταμειακών διαθεσίμων του Δημοσίου, ο οποίος δημιουργήθηκε στο τέλος των Μνημονίων αποκλειστικά για τη διαχείριση του χρέους. Παρά τις διαδοχικές αποπληρωμές, το αποθεματικό αναμένεται να παραμείνει ισχυρό, ξεπερνώντας τα 35 δισ. ευρώ το 2025.
