Το «μαύρο άσπρο» επιχείρησε να κάνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στον χθεσινό εβδομαδιαίο απολογισμό του κυβερνητικού έργου ερμηνεύοντας κατά το δοκούν τα ευρήματα έκθεσης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για το κράτος δικαίου και την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Ελλάδα και μη κάνοντας καμία απολύτως αναφορά στην έκθεση «καταπέλτη» της Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO) του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη της διαφθοράς και την προώθηση της ακεραιότητας στην κυβέρνηση και στους φορείς επιβολής του νόμου στην Ελλάδα.
Σε σχέση με την έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης «OECD Anti-Corruption and Integrity Outlook: Country Fact Sheet 2024» ο κ. Μητσοτάκης ξέχασε να αναφέρει πως σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ η Εθνική Στρατηγική κατά της Διαφθοράς (ΕΣΚΔ) 2022-2025 της ελληνικής κυβέρνησης «στερείται ανάλυσης και διαγνωστικών εργαλείων», γεγονός που υποδηλώνει κενά στην κατανόηση των βαθύτερων αιτιών και των συγκεκριμένων ζητημάτων που σχετίζονται με τη διαφθορά στην Ελλάδα.
Ακόμη, ο πρωθυπουργός παράκαμψε την αναφορά του ΟΟΣΑ πως αν και το νομικό πλαίσιο για τη διαχείριση των κινδύνων διαφθοράς είναι θεσμοθετημένο στην Ελλάδα, η εφαρμογή του είναι «σημαντικά ασθενής». Το ίδιο έγινε με τις επισημάνσεις του ΟΟΣΑ για το θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση του lobbying στην Ελλάδα, όπου υπογραμμίσθηκε πως τα ποσοστά υποβολής δηλώσεων συμφερόντων παραμένουν χαμηλά.
Αλλά και για τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων ο ΟΟΣΑ έκανε επισημάνσεις που ο πρωθυπουργός τις «λησμόνησε». Ανέφερε πως το πλαίσιο χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων παρουσιάζει αρκετά κενά, όπως η απουσία απαγορεύσεων στις ανώνυμες δωρεές και στις συνεισφορές από ξένους φορείς, αλλά και η απουσία ανώτατου ορίου για τα έξοδα εκλογικής εκστρατείας. Στην ίδια βάση ο ΟΟΣΑ υπογράμμισε πως οι αναφορές για τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων είναι περιορισμένες και δεν υπάρχουν δημοσιευμένες πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των υποθέσεων που σχετίζονται με παραβάσεις των κανονισμών χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων ή με τους τύπους κυρώσεων που επιβλήθηκαν.
Η μεγάλη παράλειψη του πρωθυπουργού έχει όμως να κάνει με το σχολιασμό της έκθεσης «της Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO) του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη της διαφθοράς και την προώθηση της ακεραιότητας που δημοσιεύθηκε στις 26 Ιουνίου.
Σύμφωνα με τον Πέμπτο Κύκλου Αξιολόγησης της GRECO η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στην εφαρμογή των συστάσεων της Ομάδας Κρατών κατά της Διαφθοράς. «Από τις 17 συνολικές συστάσεις που τέθηκαν, καμία δεν έχει εφαρμοστεί πλήρως, έξι έχουν εφαρμοστεί εν μέρει και έντεκα παραμένουν ανεφάρμοστες», αναφέρει η έκθεση.
Οι συστάσεις που εφαρμόστηκαν εν μέρει
· Η GRECO συνέστησε την αποσαφήνιση και ρύθμιση του νομικού πλαισίου και των υποχρεώσεων των πολιτικών συμβούλων. Η Ελλάδα έχει προβεί σε ορισμένες νομοθετικές τροποποιήσεις και έχει καταθέσει σχέδιο Κώδικα Δεοντολογίας, αλλά οι τελικές εκδόσεις των κειμένων δεν έχουν εγκριθεί ακόμη.
· Η GRECO συνιστούσε τη δημοσιοποίηση των ονομάτων, των καθηκόντων και των αμοιβών των πολιτικών συμβούλων για λόγους διαφάνειας. Παρά τις βελτιώσεις στο νομικό πλαίσιο, η εφαρμογή της σύστασης παραμένει εν μέρει, καθώς δεν περιλαμβάνει όλες τις κατηγορίες συμβούλων.
· Η Ελλάδα έκανε τροποποιήσεις στο σύστημα δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων με τον νόμο 5026/2023, αλλά η GRECO αναμένει περισσότερες πληροφορίες για την πρακτική εφαρμογή του νέου πλαισίου.
· Παρότι έγινε μια αλλαγή στο ύψος για την πρόσληψη γυναικών στην αστυνομία, δεν υπήρξε διεξοδική ανασκόπηση για τη βελτίωση της εκπροσώπησής τους σε όλα τα επίπεδα.
· Αν και υπάρχει προσπάθεια για την επικαιροποίηση του Κώδικα Δεοντολογίας της αστυνομίας, οι ενέργειες παραμένουν εν μέρει εφαρμόσιμες και δεν καλύπτουν πλήρως τις προκλήσεις.
· Η GRECO σημείωσε ότι χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση της διαφάνειας στη διαχείριση πληροφοριών, παρόλο που έχουν γίνει κάποια βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.
Οι μη εφαρμοσθείσες συστάσεις
· Κατά την GRECO απαιτείται η υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου κώδικα δεοντολογίας για άτομα με υψηλά εκτελεστικά καθήκοντα και η εφαρμογή πρακτικών μέτρων για την υποστήριξή του. Οι ελληνικές αρχές δεν έχουν ακόμη εκπληρώσει αυτή τη σύσταση.
· Η Ελλάδα δεν έχει προχωρήσει σε ανεξάρτητη αξιολόγηση για την έγκριση κανονισμών σχετικά με την πρόσβαση σε επίσημα έγγραφα, όπως ζητούσε η GRECO.
· Η συμμετοχή των ενδιαφερομένων στη νομοθετική διαδικασία δεν έχει βελτιωθεί επαρκώς και παραμένει ανεφάρμοστη, παρά τις υπάρχουσες διατάξεις.
· Η διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων για άτομα με υψηλά εκτελεστικά καθήκοντα δεν έχει ενισχυθεί επαρκώς, με αποτέλεσμα η σύσταση να παραμένει ανεφάρμοστη.
· Το καθεστώς μετά την έξοδο από την υπηρεσία για τα άτομα με υψηλά εκτελεστικά καθήκοντα δεν έχει αναθεωρηθεί όπως ζητούσε η GRECO.
· Η αξιολόγηση κινδύνου στις επιρρεπείς στη διαφθορά περιοχές και δραστηριότητες της αστυνομίας δεν έχει πραγματοποιηθεί, καθιστώντας τη σύσταση ανεφάρμοστη.
· Δεν έχει αναπτυχθεί ένα ισχυρό πλαίσιο προστασίας για τους καταγγέλλοντες εντός της αστυνομίας, κάτι που απαιτεί άμεση δράση.
· Η Ελλάδα δεν έχει εφαρμόσει σύστημα περιοδικών ελέγχων ιστορικού για τους αστυνομικούς, όπως ζητούσε η GRECO.
· Το σύστημα οικονομικής ανταμοιβής για τις υπερωρίες και η εφαρμογή ενός αποτελεσματικού σχεδίου βαρδιών δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί.
· Η διαδικασία αδειοδότησης για τις δευτερεύουσες δραστηριότητες παραμένει γραφειοκρατική και παρατεταμένη, χωρίς να έχει γίνει σημαντική αναθεώρηση.
· Η ανάπτυξη στρατηγικής τακτικής επικοινωνίας για τα δεοντολογικά πρότυπα στην αστυνομία δεν έχει υλοποιηθεί.
Οι συστάσεις των GRECO και ΟΟΣΑ προς την ελληνική κυβέρνηση δεν είναι καινούργιες. Ωστόσο, η εφαρμογή τους γίνεται με πολύ αργά βήματα. Και παρά τον αυστηρό τόνο που υιοθετούν οι εκθέσεις η ελληνική κυβέρνηση και ο ίδιος ο πρωθυπουργός παραδόξως επιχαίρουν και ωραιοποιούν καταστάσεις, επενδύοντας στις εντυπώσεις και όχι στην ουσία.
(Ο Θανάσης Κουκάκης είναι δημοσιογράφος)
