Το ζήτημα του ονόματος της γειτονικής μας χώρας προέκυψε το 1991, όταν η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας αποσχίστηκε από την ομοσπονδιακή Γιουγκοσλαβία και ανακήρυξε την ανεξαρτησία της υπό το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Οι ρίζες του ζητήματος του ονόματος ανάγονται στην επαύριο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ο Τίτο διαχώρισε από τη Σερβία τη σημερινή Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, χορηγώντας της καθεστώς ομόσπονδης συνιστώσας της τότε νέας ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας και μετονομάζοντάς την αρχικά σε «Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας» και, στη συνέχεια, σε «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Σε αυτό το ιστορικό υπόβαθρο, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ανακήρυξε την ανεξαρτησία της το 1991. Στις 17 Ιουνίου 2018, υπεγράφη στις Πρέσπες από τους Υπουργούς Εξωτερικών κ. Κοτζιά και Ντιμιτρόφ, παρουσία των Πρωθυπουργών των δύο χωρών κ. Τσίπρα και Ζάεφ, η Συμφωνία των Πρεσπών, που τέθηκε σε ισχύ στις 12.2.2019.
Φτάσαμε στον Μάιο του 2024. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, επί πέντε χρόνια αδρανεί συστηματικά και δεν παρακολουθεί την τήρηση της Συμφωνίας των Πρεσπών. Αντί να είναι επισπεύδουσα στην εφαρμογή της που θα επέφερε κλίμα ειρήνης, σταθερότητας και συνανάπτυξης στα Βαλκάνια, την αφήνει στην τύχη της σε βάρος των εθνικών μας συμφερόντων.
Τα νέα αρνητικά αποτελέσματα: η νέα Πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα κατά την ορκωμοσία της έκανε λόγο για «Μακεδονία» σκέτο, παρά τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Επί πέντε χρόνια η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν ενεργοποίησε το Κυβερνητικό Συμβούλιο συνεργασίας των δύο χωρών που θα έπρεπε να συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, δεν έφερε ποτέ στη Βουλή για κύρωση τα τρία πρωτόκολλα συνεργασίας που απορρέουν από τη Συμφωνία, δείχνοντας ότι και η Ελλάδα δεν ενδιαφέρεται να προχωρήσει στη διασφάλιση της τήρησης των υποχρεώσεων των δύο χωρών. Δεν προχώρησαν ούτε οι επιτροπές για τα σχολικά βιβλία, ώστε να αλλάξουν και να ενσωματωθεί το πνεύμα της Συμφωνίας των Πρεσπών. Τέλος, δεν πίεσε τη Βόρεια Μακεδονία να συμμορφωθεί στα εμπορικά της σήματα, ώστε να αποτυπώνεται σε αυτά η νέα ονομασία.
Τι περιλαμβάνουν τα τρία αυτά πρωτόκολλα που δεν υπογράφει η κυβέρνηση Μητσοτάκη επί πέντε χρόνια, ενώ εγκαλεί τη νέα εθνικιστική κυβέρνηση (της Βορείου Μακεδονίας να υλοποιήσει επ΄ ακριβώς τη Συμφωνία; Το πρώτο προβλέπει ότι η Ελλάδα θα είναι αυτή που θα έχει την ευθύνη ελέγχου του εναέριου χώρου της Βορείου Μακεδονίας και τον τρόπο που αυτό θα γίνει. Το δεύτερο προβλέπει ότι η Ελλάδα θα εκπαιδεύει στη χώρα μας δημοσίους υπαλλήλους, όπως διπλωμάτες, δικαστικούς, στρατιωτικούς, αστυνομικούς. Το τρίτο προβλέπει ότι η Ελλάδα θα παρέχει τεχνογνωσία στη Βόρεια Μακεδονία για ευρωπαϊκά θέματα. Αυτά έχει αφήσει ο κ. Μητσοτάκης στο συρτάρι υπό τον φόβο να μην του προσάψει ο κ. Σαμαράς και άλλοι στην κοινοβουλευτική πλειοψηφία αυτά που ο ίδιος προσάπτει στην αντιπολίτευση όταν υπάρχουν διαφορετικές οπτικές στην εξωτερική πολιτική και στην άμυνα της χώρας.
Η νέα εθνικιστική κυβέρνηση της Βορείου Μακεδονίας δεν πρόκειται να βγάλει νέες πινακίδες στα αυτοκίνητα και νέα διαβατήρια ούτε να αλλάξει τα εμπορικά σήματα και τα σχολικά βιβλία! Με αυτές τις εξελίξεις δεν βγαίνει χαμένη μόνο η γειτονική μας χώρα, αλλά χαμένη βγαίνει και η Ελλάδα που επί πέντε χρόνια αρνιόταν να ζητήσει την εφαρμογή μέτρων που η ίδια (η προηγούμενη κυβέρνηση) είχε πετύχει.
Έστω και με καθυστέρηση, οφείλουμε να δράσουμε αποφασιστικά. Η Βουλή να κυρώσει άμεσα τα πρωτόκολλα συνεργασίας και η κυβέρνηση να πολλαπλασιάσει το πολιτικό και διπλωματικό κόστος της γειτονικής κυβέρνησης αν παραβιάζει τη Συμφωνία
Όπως σωστά αναφέρει ο Νίκος Κοτζιάς σε πρόσφατη αρθρογραφία του:
«Η ελληνική κυβέρνηση να ενημερώσει τους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς στους οποίους είναι μέλος η Βόρεια Μακεδονία με το όνομα της Συμφωνίας των Πρεσπών ότι κάποιοι επιθυμούν να την εμφανίζουν με το όνομα μιας νομικά ανύπαρκτης χώρας, τουτέστιν ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Τέτοια χώρα ουδέποτε έγινε μέλος σε διεθνείς οργανώσεις, όπως ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ, οι δομές διαπραγματεύσεων με την ΕΕ. Χώρα με το όνομα «Μακεδονία» δεν μπορεί να υποκαταστήσει και να πάρει στο διεθνές σύστημα τη θέση που κατέχει μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών η Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας. Η κυβέρνηση υποχρεούται να επισημάνει στους επικεφαλής τέτοιων διεθνών οργανώσεων ότι οφείλουν να εξηγήσουν και να προειδοποιήσουν τους τυχοδιώκτες της πολιτικής σκηνής των Σκοπίων για τις συνέπειες που θα υπάρξουν. Η κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει τους εταίρους της στην ΕΕ ότι χώρα «Δημοκρατία της Μακεδονίας» δεν υπάρχει, ότι έχουν εκπνεύσει όλα τα μεταβατικά χρονοδιαγράμματα που προβλέπονταν στη Συμφωνία των Πρεσπών και ότι μπορούν να εισέρχονται στην ΕΕ και στα κράτη-μέλη της μόνο όσοι διαθέτουν τα προβλεπόμενα νέα διαβατήρια με την ορθή ονομασία της χώρας τους και τα αυτοκίνητά τους έχουν την ορθή σηματοδότηση. Ειδικά για τη χώρα μας αυτό πρέπει να ισχύσει από σήμερα. Η κυβέρνηση πρέπει να πάψει να γίνεται συνένοχη στις αυθαιρεσίες και τις παραβιάσεις επιθετικών και αναθεωρητικών κύκλων της Βόρειας Μακεδονίας, όπως και ορισμένων κέντρων στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση πρέπει να δεσμεύσει την ΕΕ, ως ήδη έχει γίνει από το 2018, ότι δεν μπορούν να πωλούνται στην αγορά της αγαθά που φέρουν ονομασία χώρας προέλευσης και παραγωγής το «Made in Macedonia» αντί του «Made in North Macedonia». Όποιος στη Βόρεια Μακεδονία καλεί δημόσια στην παραβίαση της Συμφωνίας των Πρεσπών πρέπει να υποστεί διεθνείς δεσμευτικές κυρώσεις. Να του απαγορευτούν τα ταξίδια σε όλες τις χώρες κράτη-μέλη των ως άνω οργανισμών, ενώ η κυβέρνηση να κάνει ειδική ενημέρωση στον γγ του ΟΗΕ. Αυτό ισχύει και για την εσωτερική χρήση ή μη του συμφωνηθέντος ονόματος».
Να ποια είναι τα αποτελέσματα του λαϊκισμού, του τυχοδιωκτισμού, της ακροδεξιάς πολιτικής. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης καλεί τώρα τη νέα κυβερνητική πλειοψηφία της Βορείου Μακεδονίας να σεβαστεί και να υλοποιήσει τη Συμφωνία των Πρεσπών την οποία ο ίδιος πολέμησε με νύχια και με δόντια, προκειμένου να έρθει στην εξουσία, δηλητηριάζοντας με ψέματα έναν ολόκληρο λαό και τροφοδοτώντας την άνοδο της ακροδεξιάς.
Όλοι αυτοί που φορούσαν με άνεση τις περικεφαλαίες και στις δυο πλευρές των συνόρων δεν σκέφτηκαν ότι δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα και ο Τσίπρας και ο Ζάεφ ενδοτικοί στα συμφέροντα των χωρών τους; Όλοι αυτοί οι υπερπατριώτες δεν έχουν σκεφτεί ποτέ ότι για να χωρέσουν τα σχέδια που έχει ο καθένας στο μυαλό τους και οι μεγάλες τους ιδέες, χρειαζόμαστε τρεις πλανήτες για να χωρέσουμε μόνο τα βαλκάνια;
Η Συμφωνία των Πρεσπών είναι μια πολύ καλή συμφωνία δεδομένης της συνθετότητας του ζητήματος και η καλύτερη δυνατή που μπόρεσε να πετύχει η Ελλάδα τα τελευταία 35 χρόνια. Είναι σαφές ποιοι είχαν το πολιτικό μέγεθος να δώσουν μια ευκαιρία για μια νέα ευρωπαϊκή σελίδα στα δυτικά βαλκάνια και ποιοι δια της αδράνειας και της ατολμίας, την υπονομεύουν.
(Ο Κώστας Ζαχαριάδης είναι μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία)
