Δημοσιεύτηκαν πριν από μερικές ημέρες τα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) για τα εισοδήματα που δήλωσαν 6,56 εκατομμύρια νοικοκυριά στην εφορία το 2022.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, προκύπτει αυξημένο δηλωθέν εισόδημα κατά 11 δισεκατομμύρια ευρώ(κυρίως λόγω της πανδημίας που συνεχιζόταν στα τέλη του 2022) και μέσος φόρος 1.553 ευρώ για κάθε φορολογούμενο.
Τα συνήθη υποζύγια συνεχίζουν να είναι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι, οι οποίοι κατέβαλαν το 62% ων φόρων: Συνολικά στους τελευταίους, βεβαιώθηκαν φόροι ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ αντίθετα οι ελεύθεροι επαγγελματίες που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, εκλήθησαν να καταβάλλουν φόρους ύψους 2,25 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Χαρακτηριστικό είναι, ότι μόλις το 7,1% των φορολογουμένων δηλώνει εισοδήματα από 30.000 έως 50.000 ευρώ, ενώ δύο στους εκατό(2%) δηλώνουν από 50.000 έως 100.000 ευρώ. Οι εκατομμυριούχοι μάλλον …αγνοούνται στη χώρα μας αφού το 0,5% των φορολογουμένων δήλωσε πέρυσι εισοδήματα από 100.000 έως 900.000 ευρώ και υπάρχουν και μόλις 1.214 φορολογούμενοι, που δήλωσαν περισσότερα από 900.000 ευρώ.
Με τις αλλαγές και τον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης των ελευθέρων επαγγελματιών αναμένεται να αυξηθεί η φορολόγηση των εισοδημάτων τους για τα εισοδήματα του 2023, καθώς η σύνδεση με τον κατώτατο μισθό αναμένεται να επιφέρει νέο χαράτσι στους μη μισθωτούς, χωρίς όμως να αλλάζει δραματικά η παραπάνω εικόνα.
Από τα ανωτέρω προκύπτουν ορισμένα κρίσιμα συμπεράσματα:
1. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι που βλέπουν καθηλωμένες τις απολαβές τους τα τελευταία χρόνια, σε συνθήκες ακρίβειας και αισχροκέρδειας παραμένουν οι μεγάλοι χαμένοι και αδικημένοι από το σύστημα φορολόγησης. Πρόκειται για μια διαχρονική παθογένεια που δεν αντιμετωπίζεται εδώ και δεκαετίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι περισσότεροι από 537.000 μισθωτοί, πέραν δηλαδή από τους επαγγελματίες και αγρότες πιάστηκαν το 2022 στην «τσιμπίδα» των τεκμηρίων. Αυτό σημαίνει, ότι πάνω από μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι φορολογήθηκαν, για εισοδήματα που λόγω της κρίσης πιθανότατα δεν εισέπραξαν. Το ίδιο συνέβη και για 410.000 συνταξιούχους, που αν και έλαβαν αυξήσεις κάτω του πληθωρισμού, φορολογήθηκαν με τον πλέον άδικο τρόπο.
2. Η αδικία των τεκμηρίων όχι απλά συνεχίζεται, αλλά φαίνεται να επικρατεί σαν λογική στο Υπουργείο Οικονομικών. Περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο φορολογούμενοι συνολικά, πιάστηκαν το 2023 στην παγίδα των τεκμηρίων δαπανών διαβίωσης, καθώς τα δηλωθέντα εισοδήματά τους ήταν χαμηλότερα από εκείνα που προσδιορίζονται από τις τεκμαρτές δαπάνες. Συγκεκριμένα, προστιθέμενη διαφορά τεκμηρίου καταλογίστηκε σε 1.540.255 φορολογούμενους, οι οποίοι αρχικά δήλωσαν συνολικό εισόδημα ύψους 2,96 δις. ευρώ. Ωστόσο, τους καταλογίστηκε τεκμαρτό εισόδημα ύψους 4,39 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα να φορολογηθούν για εισόδημα ύψους 7,35 δισ. ευρώ. Το δηλωθέν εισόδημά τους αυξήθηκε με τα τεκμήρια κατά 148,2% ενώ από το συνολικό ποσό για το οποίο τελικά φορολογήθηκαν τελικά, το 59,7% ήταν η προστιθέμενη διαφορά τεκμηρίου. Προφανώς οι επανειλημμένες δεσμεύσεις του Πρωθυπουργού για κατάργηση των τεκμηρίων, ως το πλέον άδικο, αναχρονιστικό και φορομπηχτικό μέτρο, παραπέμπεται στις καλένδες.
3. Από τους πίνακες της ΑΑΔΕ προκύπτει, ότι από τα 427.810 φυσικά πρόσωπα που δήλωσαν εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, τα 193.407 ή το 45,2% δήλωσαν φορολογητέα καθαρά κέρδη έως 5.000 ευρώ για το φορολογικό έτος 2022. Επίσης, 72.322 εξ αυτών δήλωσαν εισόδημα έως 1.000 ευρώ και συνολικά 30,7 εκατ. ευρώ. Ακόμη, 274.423 επαγγελματίες, δήλωσαν εισοδήματα έως 10.000 ευρώ με το ποσοστό να ανέρχεται στο 64,2%. Προφανώς και η φοροδιαφυγή στο χώρο των ελευθέρων επαγγελματιών είναι υπαρκτή και σημαντική. Αυτό που δεν εξηγείται είναι η αδυναμία της πολιτείας να λάβει δίκαια και αναλογικά μέτρα για να την περιορίσει. Το Σύνταγμα της χώρας ορίζει ότι οι Έλληνες πολίτες συμμετέχουν στα δημόσια βάρη ανάλογα με τις δυνατότητες τους. Η βασική αυτή αρχή δεν υπηρετείται με βάση τα παραπάνω στοιχεία. Ο τεκμαρτός τρόπος φορολόγησης που νομοθετήθηκε, είναι εξαιρετικά άδικος και αντισυνταγματικός.
4. Αν σε όλα τα παραπάνω προσθέσουμε και την παράνοια των αυξημένων άμεσων και έμμεσων φόρων(ΦΠΑ, ΕΦΚ κλπ.) που σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο λόγω της ακρίβειας, τα «δωράκια» και τις νόμιμες φοροαπαλλαγές στα μεγάλα εισοδήματα (μερίσματα, μεγάλο κεφάλαιο, γονικές παροχές κλπ.), τότε το συμπέρασμα προκύπτει αβίαστα: Η χώρα μας έχει ένα εξαιρετικά άδικο φορολογικό σύστημα, που όχι μόνο δεν επιτυγχάνει στοιχειωδώς την αναδιανεμητική του λειτουργία, αλλά αποβαίνει εις βάρος των πολιτών, είτε με τη χρήση άδικών φορολογικών μέτρων για τους πολλούς, είτε με την υστέρηση σε πόρους που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε όφελος των πολιτών(στήριξη κοινωνικού κράτους, ΕΣΥ, εκπαιδευση, εισοδηματικές ενισχύσεις, ποιότητα κοινωνικών υπηρεσιών κλπ.).
Μια αριστερή, προοδευτική συμμαχία του δημοκρατικού χώρου οφείλει πρωτίστως να αναδείξει το τεράστιο ζήτημα της δίκαιης αναδιανομής του παραγόμενου πλούτου. Η μείωση των άμεσων και έμμεσων φόρων για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, η κατάργηση των προκλητικών φοροαπαλλαγών του μεγάλου κεφαλαίου, η πάταξη της φοροδιαφυγής και η αποκατάσταση της λειτουργίας των ελεγκτικών μηχανισμών σε ρόλο προστάτη και όχι τιμωρού για την λαϊκή πλειοψηφία, μπαίνει στην προμετωπίδα για την διεκδίκηση ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου με τους πολίτες.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Δικηγόρος-Εργατολόγος)
