Οι άνθρωποι του κλάδου διατηρούν την αισιοδοξία τους, ζητώντας ταυτόχρονα από την κυβέρνηση να προβεί άμεσα στις κινήσεις, που θα οδηγήσουν σε άρση των εμποδίων στην επιχειρηματική τους δραστηριότητα.
«Οι παραγωγοί δεν μπορούν να κάνουν πια πιστώσεις, δεδομένου ότι χρειάζονται το ρευστό, προκειμένου να προμηθευτούν τα απαραίτητα εφόδια για να σπείρουν τη νέα χρόνια και από την άλλη, οι επιχειρηματίες και μεταποιητές δεν μπορούν να αγοράσουν το προϊόν μας και να το εξάγουν, ακριβώς λόγω έλλειψης ρευστότητας» υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Β΄ Χαλάστρας, Αχιλλέας Καμπούρης και προσθέτει: «Η περιβόητη εξωστρέφεια, που όλοι αναφέρουν ότι αποτελεί μονόδρομο για τα ελληνικά προϊόντα, πάει στράφι, λόγω των capital controls και των κινήσεων που γίνονται και στεγνώνουν την αγορά από ρευστό, και εμάς τους παραγωγούς, με τα μέτρα που προωθούνται».
Έτσι, ενώ οι Έλληνες παραγωγοί έχουν μπει για τα καλά στη διαδικασία μετεξέλιξής τους σε επιχειρηματίες, προκειμένου να προοδεύσουν στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, κάνοντας χρήση των νέων τεχνολογιών με στόχο την εφαρμογή της γεωργίας ακριβείας, σήμερα βρίσκονται στο σημείο να ανησυχούν για την επιβίωσή τους.
Στοιβαγμένο στις αποθήκες είναι ποσοστό 70% της παραγωγής, που συγκομίστηκε τον Σεπτέμβριο, επισημαίνει ο κ. Καμπούρης και κρούει κώδωνα κινδύνου για το τι μέλλει γενέσθαι με την «τροχιά που φαίνεται να ακολουθεί η χώρα». Σύμφωνα με τον ίδιο, το 2015 καλλιεργήθηκαν 305.000 στρέμματα με ρύζι, έναντι 250.000 στρεμμάτων το 2014. «Σήμερα πουλάμε το τύπου Indica 29 ευρώ/κιλό, από 29-30 ευρώ/κιλό της εσοδείας 2014 και του τύπου Japonica 25 ευρώ/κιλό έναντι των 38-40 λεπτά/κιλό». Όσο για τις εξαγωγές που παραδοσιακά γίνονται σε ποσοστό ως και άνω του 60% σε Ρουμανία, Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβακία, φέρνοντας στην Ελλάδα «συνάλλαγμα που διαμορφώνεται ίσως και άνω των 36 εκατ. ευρώ», ο κ. Καμπούρης σχολιάζει: «Χωρίς ρευστό και με την κατάσταση που επικρατεί στη Μέση Ανατολή, όλα μπήκαν στον πάγο».
Σε ποσοστό 25% θα αυξηθεί τα επόμενα δέκα χρόνια η ζήτηση των προϊόντων σε ρύζι και στο πλαίσιο αυτό η παγκόσμια παραγωγή θα πρέπει να αυξηθεί τουλάχιστον κατά 70% τα επόμενα 20 χρόνια, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες σε διεθνές επίπεδο, σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ειδικός επιστήμονας του Ινστιτούτου Σιτηρών ΕΛΓΟ-Δήμητρα, δρ. Δημήτριος Κατσαντώνης, υπογραμμίζοντας ότι η παγκόσμια αγορά για το ρύζι ετησίως κυμαίνεται σε 20.000.000 τόνους.
Εξηγεί ότι οι καταναλωτές στην Ευρώπη είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν ποιοτικά αγροτικά προϊόντα, εφόσον οι κόκκοι ρυζιού εκτός των άλλων χαρακτηριστικών είναι απαλλαγμένοι από: υπολείμματα γεωργικών φαρμάκων, ύπαρξη βαρέων μετάλλων, αλλά και μυκοτοξινών (π.χ. αφλατοξίνες). Επιπλέον ζητούν να μην είναι γενετικά τροποποιημένοι. Αναφερόμενος στο θέμα της πιστοποίησης, ο κ. Κατσαντώνης τονίζει ότι οι καταναλωτές εξετάζουν πλέον αν τα αγροτικά προϊόντα είναι πιστοποιημένα και έχουν σήμα Περιβαλλοντικής Μείωσης Εισροών (EDP).
Άλλωστε, όπως υπογραμμίζει, οι βασικοί πυλώνες πολιτικής της ΚΑΠ για την περίοδο 2014-2019 είναι:
- Παραγωγή ποιοτικών αγροτικών προϊόντων στον πρωτογενή και δευτερογενή αγροτικό τομέα
- Προστασία του περιβάλλοντος στο αγρο-οικοσύστημα.
«Η γεωργία ακριβείας (Precision Agriculture) είναι η σύγχρονη μέθοδος γεωργικής πρακτικής, η οποία χρησιμοποιεί την πληροφορία προσδιορισμένη ως προς τον χώρο και τον χρόνο, προκειμένου να μεγιστοποιήσει την αποδοτικότητα των εισροών και να ελαχιστοποιήσει τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις» υπογραμμίζει ο κ. Κατσαντώνης και προσθέτει: «H συμβατική γεωργία αντιμετωπίζει το αγροτεμάχιο σαν ολότητα και αγνοεί την παραλλακτικότητα».
Εργαλεία της γεωργίας ακριβείας είναι η τηλεπισκόπηση, οι δορυφόροι υψηλής ανάλυσης, τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών (GIS), τα παγκόσμια συστήματα υπολογισμού θέσης (GPS), οι εφαρμογές έξυπνων κινητών τηλεφώνων και οι ειδικοί αισθητήρες.
«Με τη χρήση των νέων τεχνολογιών στην αγροτική παραγωγή επιτυγχάνουμε την παραγωγή ποιοτικών αγροτικών προϊόντων, τη μείωση του κόστους παραγωγής, τη μεγέθυνση του αγροτικού εισοδήματος και τη διασφάλιση της ζήτησης της παραγωγής του προϊόντος» επισημαίνει και προσθέτει ότι οι στόχοι της εισαγωγής των σύγχρονων τεχνολογιών στη γεωργία, αλλά και τα οφέλη για τον παραγωγό, έγκεινται στα εξής: περιορισμό της υπερβολικής χρήσης αγροχημικών (λιπάσματα και φυτοφάρμακα), περιορισμό της υπέρμετρης χρήση γεωργικών μηχανημάτων (καύσιμα & καυσαέρια) και βελτίωση της παραγωγής, μέσω της βελτίωσης της ποιότητας και της αύξησης των αποδόσεων.
Ωστόσο, τονίζει ότι προϋποθέσεις για την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών είναι η εκπαίδευση των παραγωγών στη νέα γνώση και καινοτομία, αλλά και η χορήγηση κινήτρων στους αγρότες μέσω προγραμμάτων -π.χ. ΕΣΠΑ- για την εφαρμογή νέων τεχνολογιών. Για τη δημιουργία αυτών των τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται στη γεωργία ακριβείας, χρειάζονται -όπως σημειώνει ο κ. Κατσαντώνης- πολυετείς έρευνες μέσω ερευνητικών προγραμμάτων, με χρηματοδοτήσεις από δημόσια ή ιδιωτικά κεφάλαια, είτε συνδυασμό και των δύο.
Τονίζοντας ότι οι προοπτικές για την καλλιέργεια ρυζιού είναι ευοίωνες, ο κ. Κατσαντώνης αναφέρει τις προϋποθέσεις εκείνες που απαιτείται να πληρούνται. Αυτές είναι: Η καλλιεργούμενη έκταση να είναι κατά μέσο όρο 350.000 στρέμματα ετησίως, ο τύπος Indica να μην υπερβαίνει το 40% της καλλιεργούμενης έκτασης, να υπάρχει συντήρηση και δημιουργία συστηματικών έργων άρδευσης-στράγγισης, να εφαρμόζεται το σύστημα αμειψισποράς, να χρησιμοποιείται πιστοποιημένος σπόρος ελληνικών ποικιλιών, να γίνεται ορθολογική χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών και λιπασμάτων, να εκσυγχρονίζονται οι ορυζόμυλοι, να τηρούνται τα θεσπισμένα κριτηρίων ποιότητας του προϊόντος, να επιδιώκονται συμβολαιακή γεωργία και δημιουργία ομάδων παραγωγών.
Την έναρξη υλοποίησης ενός νέου προγράμματος, τον Ιούνιο, του Agrocycle 2016-2019, προανήγγειλε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κατσαντώνης, προσθέτοντας ότι βασίζεται στις αρχές της κυκλικής οικονομίας και αντικείμενό του είναι η διαχείριση των αγροτικών αποβλήτων, με σκοπό τη χρήση τους. Όπως είπε, αντικείμενο του ΕΛΓΟ-Δήμητρα είναι η έρευνα στη σταθεροποίηση και τις χρήσεις του πιτύρου ρυζιού και προβλέπονται τα εξής: δημιουργία νέου φαρμάκου με βάση το λάδι του πιτύρου ρυζιού, προϊόντα αρτοποίησης και δημιουργία βιο-λιπάσματος.
Το πρόγραμμα RICE-GUARD (φύλακας του ρυζιού) 2013-2016 αναφέρεται στην πυρικουλαρίωση, που προκαλείται από τον μύκητα Pyricularia oryzae και αποτελεί τη σοβαρότερη ασθένεια του ρυζιού στον κόσμο. Εκτιμάται ότι οι ετήσιες απώλειες εξαιτίας του μύκητα μπορεί να φτάσουν έως και το 30% της παγκόσμιας παραγωγής ρυζιού. Η σοβαρότητα της προσβολής της ασθένειας εξαρτάται από τις κλιματολογικές συνθήκες. Έως σήμερα τα συστήματα πρόβλεψης της ασθένειας είναι πολύ περιορισμένα σε αριθμό, ενώ η ορθότητα των προβλέψεών τους αμφισβητείται. Το μεγαλύτερο πρόβλημα των μη αξιόπιστων μοντέλων είναι πως οι συνθήκες μετριούνται σε σταθμούς που βρίσκονται μακριά από τους ορυζώνες με αποτέλεσμα να υπάρχει έλλειψη μετρήσεων των κλιματικών συνθηκών μέσα από τους αγρούς.
Για την αντιμετώπιση της ασθένειας της Πυρικουλάριας, η EE χρηματοδοτεί το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα. Στόχοι είναι: να βελτιωθεί η πρόβλεψη της ασθένειας με μετρήσεις μέσα από τους ορυζώνες, να μειωθεί η χρήση επικίνδυνων μυκητοκτόνων με θετικές επιπτώσεις στο κόστος καλλιέργειας, να διασφαλιστούν η δημόσια υγεία και το περιβάλλον και να αυξηθούν οι επιδόσεις της καλλιέργειας, της ποιότητας και της παραγωγικότητας του ευρωπαϊκού ρυζιού.
Ο αγροτικός κλάδος αντιμετωπίζει σημαντικές παγκόσμιες προκλήσεις που οφείλονται στη συνεχή αύξηση της ζήτησης τροφίμων -κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες- στον ανταγωνισμό των τιμών, καθώς και στις ανάγκες για περισσότερο φιλικά στο περιβάλλον και οικονομικά βιώσιμα γεωργικά συστήματα. Τα σύγχρονα προγράμματα τηλεπισκόπησης μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην επίλυση αυτών των θεμάτων, παρέχοντας αξιόπιστες πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο σχετικά με την κατανομή των καλλιεργειών, την ανάπτυξή τους και την επίδραση των εποχικών συνθηκών.
Για τους λόγους αυτούς, το πρόγραμμα ERMES χρηματοδοτείται από την ΕΕ με στόχο να αναπτύξει μια πρωτότυπη υπηρεσία για την καλλιέργεια του ρυζιού, η οποία θα βασίζεται στην ανάλυση των δορυφορικών παρατηρήσεων και μέσω της δημιουργίας μοντέλων πρόβλεψης (φαινολογία, απόδοση, καταπονήσεις κ.λπ.) να συσχετίζονται με επιτόπια δεδομένα της καλλιέργειας. Οι στόχοι της υπηρεσίας που αναπτύσσεται σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές ανάγκες είναι: να συμβάλει στην εφαρμογή των γεωργο-περιβαλλοντικών πολιτικών από τις περιφερειακές Αρχές, να στηρίξει τις γεωργικές δραστηριότητες για βιώσιμες διαχειριστικές πρακτικές και να παρέχει ανεξάρτητη και αξιόπιστη ενημέρωση στον τομέα των αγροτικών επιχειρήσεων, έτσι ώστε να ενισχυθεί και η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
