Δύο σημαντικές αλλαγές στη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών ενεργοποιούνται από τα εισοδήματα του 2026, μειώνοντας τον λογαριασμό της εφορίας για χιλιάδες αυτοαπασχολουμένους. Οι ελαφρύνσεις θα αποτυπωθούν για πρώτη φορά στα εκκαθαριστικά του 2027 και αφορούν τη νέα φορολογική κλίμακα με χαμηλότερους συντελεστές και το «κούρεμα» του τεκμαρτού εισοδήματος για τους συνεπείς επαγγελματίες.
Μεγαλύτερο όφελος αναμένεται να έχουν οι νεότεροι επαγγελματίες, οι φορολογούμενοι με παιδιά, αλλά και όσοι μέχρι σήμερα έβλεπαν την ελάχιστη φορολογητέα βάση τους να αυξάνεται εξαιτίας του ύψους του τζίρου και του κόστους μισθοδοσίας.
Η πρώτη εικόνα των αλλαγών θα φανεί στις φορολογικές δηλώσεις του 2027, οι οποίες θα αφορούν τα εισοδήματα που αποκτώνται το 2026. Τα εισοδήματα αυτά θα φορολογηθούν με τους χαμηλότερους συντελεστές της νέας κλίμακας, ενώ παράλληλα για τους επαγγελματίες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια φορολογικής συνέπειας περιορίζεται το τεκμαρτό εισόδημα.
Από την παρέμβαση στο τεκμήριο εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν περίπου 156.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, με το δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται σε 170 εκατ. ευρώ.
Μειώνεται το τεκμαρτό εισόδημα
Από το φορολογικό έτος 2026 περιορίζονται οι επιβαρύνσεις για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της ελάχιστης φορολογητέας βάσης. Καταργούνται δύο προσαυξήσεις που μπορούσαν μέχρι σήμερα να ανεβάσουν σημαντικά το τεκμαρτό εισόδημα: η προσαύξηση που αντιστοιχεί στο 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας και εκείνη που ισούται με το 5% της διαφοράς μεταξύ του τζίρου της επιχείρησης και του μέσου τζίρου του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Η ελάφρυνση συνοδεύεται, ωστόσο, από αυστηρές προϋποθέσεις. Οι επαγγελματίες θα πρέπει να έχουν διαβιβάσει τα απαιτούμενα στοιχεία στο myDATA για το αντίστοιχο φορολογικό έτος και, εφόσον έχουν υποχρέωση διασύνδεσης ταμειακών μηχανών και POS, να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία και να παραμένουν συνδεδεμένοι καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Παράλληλα, δεν θα πρέπει να τους έχει επιβληθεί πρόστιμο από τη φορολογική Αρχή ή την Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας για τις χρήσεις των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών. Θα πρέπει επίσης να έχουν υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας έως τις 31 Δεκεμβρίου του τελευταίου φορολογικού έτους, εφόσον είχαν σχετική υποχρέωση.
Οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις αφήνουν εκτός της μείωσης του τεκμηρίου όσους δεν εμφανίζουν πλήρη φορολογική συνέπεια. Την ίδια στιγμή, ο βασικός κορμός του τεκμαρτού συστήματος παραμένει σε ισχύ, καθώς ως ελάχιστη βάση εξακολουθεί να λαμβάνεται υπόψη ο κατώτατος μισθός, με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις ανάλογα με τα χρόνια άσκησης της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Τι αλλάζει για ταξί και μικρούς οικισμούς
Ειδικές παρεμβάσεις προβλέπονται και για τους εκμεταλλευτές ταξί. Το τεκμήριο περιορίζεται ανάλογα με το ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος, με αποτέλεσμα, για παράδειγμα, επαγγελματίας που διαθέτει ποσοστό συνιδιοκτησίας 50% να έχει αντίστοιχη μείωση του τεκμηρίου κατά 50%. Παράλληλα, εξαιρούνται από το τεκμαρτό σύστημα ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ταξί, συνήθως λόγω κληρονομικής διαδοχής μετά τον θάνατο γονέα.
Διευρύνεται επίσης η περίμετρος των μικρών οικισμών στους οποίους εφαρμόζεται μείωση του τεκμηρίου κατά 50%. Το πληθυσμιακό όριο αυξάνεται στους 2.000 κατοίκους από 1.500, με εξαίρεση την Περιφέρεια Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων. Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία, το όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους από 1.700, με τη ρύθμιση να καλύπτει 131 επιπλέον οικισμούς.
Η νέα φορολογική κλίμακα
Η δεύτερη αλλαγή αφορά τη νέα φορολογική κλίμακα, η οποία εφαρμόζεται στα εισοδήματα που αποκτώνται από το 2026. Οι χαμηλότεροι συντελεστές φέρνουν μειώσεις φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες με καθαρά κέρδη άνω των 10.000 ευρώ, με το όφελος να γίνεται ορατό για πρώτη φορά στα εκκαθαριστικά του 2027.
Σε συνδυασμό με το «κούρεμα» του τεκμαρτού εισοδήματος, η νέα κλίμακα μπορεί να περιορίσει αισθητά την τελική επιβάρυνση. Μεγαλύτερα είναι τα οφέλη για τους επαγγελματίες ηλικίας έως 30 ετών, τους φορολογουμένους με παιδιά και όσους δηλώνουν υψηλότερα εισοδήματα.
Δεν βγαίνουν, πάντως, όλοι κερδισμένοι από τις αλλαγές. Ελεύθεροι επαγγελματίες άνω των 25 ετών, χωρίς παιδιά και με καθαρά κέρδη έως 10.000 ευρώ ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με αυξημένο φόρο. Η επιβάρυνση συνδέεται με την αύξηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος που προκαλεί η αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση για τον προσδιορισμό του τεκμηρίου.
