Με το βλέμμα στις επόμενες εκλογές και με τους ελεύθερους επαγγελματίες στο επίκεντρο του νέου πακέτου φορολογικών ελαφρύνσεων, η κυβέρνηση προχωρά σε «διόρθωση» του συστήματος των τεκμηρίων, επιχειρώντας να περιορίσει επιβαρύνσεις που είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην αγορά.
Η νέα παρέμβαση προβλέπει την απαλλαγή των συνεπών ελευθέρων επαγγελματιών από τις δύο βασικές προσαυξήσεις που σήμερα μπορούν να εκτοξεύσουν το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα: το 10% επί της ετήσιας μισθοδοσίας του προσωπικού και το 5% επί του τζίρου που υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Πρόκειται για μια κίνηση με σαφές πολιτικό αποτύπωμα, καθώς αφορά περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις και μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε μειώσεις φόρου αρκετών χιλιάδων ευρώ. Η ελάφρυνση θα ισχύσει από το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή θα φανεί στις δηλώσεις του 2027, και θα αφορά όσους πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια φορολογικής συνέπειας.Το τεκμαρτό σύστημα, πάντως, δεν καταργείται. Ο κατώτατος μισθός και οι τριετίες παραμένουν η βάση για τον προσδιορισμό του ελάχιστου εισοδήματος. Εκείνο που αλλάζει είναι οι πρόσθετες επιβαρύνσεις από μισθοδοσία και τζίρο, οι οποίες είχαν οδηγήσει σε ιδιαίτερα υψηλούς φόρους για χιλιάδες επαγγελματίες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Dnews.gr παραθέτει ένα χρηστικό οδηγό που απαντά στο ποιοι κερδίζουν, από πότε εφαρμόζονται οι αλλαγές, ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται και πόσο μπορεί να μειωθεί ο φόρος.
1. Τι αλλάζει στα τεκμήρια των ελευθέρων επαγγελματιών;
Η βασική αλλαγή είναι ότι οι συνεπείς ελεύθεροι επαγγελματίες θα μπορούν να απαλλάσσονται από δύο πρόσθετες προσαυξήσεις που αυξάνουν σήμερα το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος. Η πρώτη αντιστοιχεί στο 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού που απασχολεί η ατομική επιχείρηση. Η δεύτερη αντιστοιχεί στο 5% της διαφοράς μεταξύ του ετήσιου τζίρου της επιχείρησης και του μέσου ετήσιου κύκλου εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ, όταν ο τζίρος του επαγγελματία είναι υψηλότερος.
Στην πράξη, για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις, οι δύο αυτοί παράγοντες δεν θα «φουσκώνουν» πλέον το τεκμαρτό εισόδημα και, κατ’ επέκταση, τον φόρο εισοδήματος.
2. Καταργείται συνολικά το τεκμαρτό εισόδημα;
Όχι. Το σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος παραμένει σε ισχύ. Η βάση υπολογισμού εξακολουθεί να συνδέεται με τον κατώτατο μισθό και τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις λόγω τριετιών. Επομένως, ένας επαγγελματίας που δηλώνει πραγματικό εισόδημα χαμηλότερο από το ελάχιστο που προκύπτει από το σύστημα μπορεί να εξακολουθήσει να φορολογείται με βάση το τεκμαρτό ποσό.
Αυτό που αλλάζει είναι ότι, για τους δικαιούχους της απαλλαγής, πάνω στη βασική αυτή «βάση» δεν θα προστίθενται οι επιβαρύνσεις από μισθοδοσία και αυξημένο τζίρο.
3. Από πότε εφαρμόζεται η απαλλαγή;
Η αλλαγή προβλέπεται να ισχύσει από το φορολογικό έτος 2026. Αυτό σημαίνει ότι θα αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027 και θα αφορούν τα εισοδήματα του 2026. Επομένως, το 2027 είναι το πρώτο έτος κατά το οποίο οι δικαιούχοι θα δουν στην εκκαθάριση της δήλωσής τους την επίδραση της απαλλαγής από τις δύο προσαυξήσεις.
4. Ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες δικαιούνται την απαλλαγή;
Η απαλλαγή συνδέεται με συγκεκριμένα κριτήρια φορολογικής και εργασιακής συνέπειας. Ο επαγγελματίας θα πρέπει να έχει διαβιβάσει τα απαιτούμενα στοιχεία στο myDATA για το αντίστοιχο φορολογικό έτος. Εφόσον έχει υποχρέωση διασύνδεσης ταμειακής μηχανής με POS, θα πρέπει να έχει ολοκληρώσει τη διασύνδεση και να την έχει διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια του φορολογικού έτους.
Παράλληλα, δεν θα πρέπει να του έχει επιβληθεί πρόστιμο από τη φορολογική αρχή ή την Επιθεώρηση Εργασίας για τις χρήσεις των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών. Θα πρέπει ακόμη να έχει υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας έως τις 31 Δεκεμβρίου του τελευταίου φορολογικού έτους, εφόσον είχε σχετική υποχρέωση.
5. Τι σημαίνει στην πράξη η κατάργηση της προσαύξησης της μισθοδοσίας;
Με το υφιστάμενο σύστημα, στο ελάχιστο εισόδημα μπορεί να προστίθεται ποσό ίσο με το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας. Για παράδειγμα, εάν μία ατομική επιχείρηση έχει ετήσια μισθοδοσία 80.000 ευρώ, η συγκεκριμένη προσαύξηση μπορεί να προσθέσει 8.000 ευρώ στο ποσό που λαμβάνεται υπόψη για τον προσδιορισμό του ελάχιστου εισοδήματος.
Με τη νέα ρύθμιση, εφόσον ο επαγγελματίας πληροί τα κριτήρια της απαλλαγής, αυτά τα 8.000 ευρώ δεν θα προστίθενται λόγω μισθοδοσίας.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν αρκετούς εργαζομένους, όπως επιχειρήσεις εστίασης και λιανικού εμπορίου.
6. Τι αλλάζει στην προσαύξηση που συνδέεται με τον τζίρο;
Σήμερα προβλέπεται προσαύξηση ίση με το 5% της διαφοράς μεταξύ του τζίρου της επιχείρησης και του μέσου ετήσιου τζίρου του αντίστοιχου ΚΑΔ, όταν ο κύκλος εργασιών του επαγγελματία είναι υψηλότερος από τον μέσο όρο. Για παράδειγμα, εάν μία επιχείρηση πραγματοποιεί τζίρο 100.000 ευρώ και ο μέσος τζίρος του ΚΑΔ της είναι 60.000 ευρώ, η διαφορά είναι 40.000 ευρώ. Το 5% της διαφοράς αντιστοιχεί σε 2.000 ευρώ.
Σήμερα το ποσό αυτό μπορεί να αυξήσει το ελάχιστο εισόδημα. Με το νέο καθεστώς, για τον συνεπή επαγγελματία που δικαιούται την απαλλαγή, η συγκεκριμένη προσαύξηση δεν θα εφαρμόζεται.
7. Πόσους επαγγελματίες αφορά η αλλαγή;
Από τις περίπου 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, περίπου 427.000 φορολογούνται επειδή δηλώνουν εισόδημα χαμηλότερο από το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος.
Περίπου 271.000 από αυτές επιβαρύνονται μόνο από το βασικό τεκμήριο, το οποίο συνδέεται με τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες.
Οι υπόλοιπες περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις επιβαρύνονται επιπλέον από τις προσαυξήσεις που συνδέονται με τη μισθοδοσία ή τον κύκλο εργασιών. Αυτή είναι και η μεγάλη «δεξαμενή» επαγγελματιών που μπορεί να επωφεληθεί από τη νέα ρύθμιση, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα κριτήρια φορολογικής συνέπειας.
8. Πόσο μπορεί να μειωθεί ο φόρος;
Η ελάφρυνση διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τη μισθοδοσία, τον τζίρο, τον μέσο όρο του ΚΑΔ και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του επαγγελματία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, περίπου 18.000 επαγγελματίες μπορεί να έχουν όφελος της τάξης των 1.000 ευρώ, περίπου 11.000 όφελος 1.500 ευρώ, 6.500 περίπου 2.000 ευρώ και 4.600 περίπου 2.500 ευρώ. Σε περίπου 5.000 περιπτώσεις η μείωση μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 4.000 ευρώ.
Το μέγεθος της σημερινής επιβάρυνσης είναι ενδεικτικό: για περίπου 24.000 από τις 156.000 επιχειρήσεις που επηρεάζονται από τα πρόσθετα κριτήρια, η προσαύξηση υπερβαίνει τα 2.000 ευρώ, ενώ για περίπου 3.000 ξεπερνά τα 10.000 ευρώ.
9. Πώς αλλάζει ο φόρος για μια επιχείρηση εστίασης με εργαζομένους;
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ατομικής επιχείρησης εστίασης που λειτουργεί 15 χρόνια, απασχολεί πέντε εργαζομένους και έχει ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ.
Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα βάσει κατώτατου μισθού και τριετιών ανέρχεται σε 16.744 ευρώ. Με το σημερινό σύστημα προστίθενται 10.500 ευρώ, δηλαδή το 10% της μισθοδοσίας, και το συνολικό ποσό ανεβαίνει στα 27.244 ευρώ. Ο αναλογών φόρος φτάνει τα 4.783 ευρώ.
Με τη νέα ρύθμιση και εφόσον η επιχείρηση πληροί τα κριτήρια της απαλλαγής, το ελάχιστο εισόδημα περιορίζεται στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ. Το όφελος φτάνει έτσι τα 2.534 ευρώ.
10. Τι κερδίζει μια επιχείρηση που επιβαρύνεται και από μισθοδοσία και από τζίρο;
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η σημασία της αλλαγής όταν ενεργοποιούνται ταυτόχρονα και οι δύο προσαυξήσεις. Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου υποδημάτων που λειτουργεί τέσσερα χρόνια, απασχολεί δύο εργαζομένους, έχει ετήσιο μισθολογικό κόστος 21.000 ευρώ και τζίρο 120.000 ευρώ, ενώ ο μέσος τζίρος του ΚΑΔ είναι 48.564 ευρώ, έχει βασικό ελάχιστο εισόδημα 12.880 ευρώ.
Σήμερα σε αυτό προστίθενται 2.100 ευρώ λόγω μισθοδοσίας και 3.572 ευρώ λόγω υπέρβασης του μέσου τζίρου. Το συνολικό ποσό φτάνει έτσι τα 18.552 ευρώ και ο φόρος τα 2.610 ευρώ. Με την απαλλαγή από τις δύο προσαυξήσεις, το ελάχιστο εισόδημα επιστρέφει στα 12.880 ευρώ και ο αναλογών φόρος στα 1.476 ευρώ. Το ετήσιο όφελος διαμορφώνεται σε 1.134 ευρώ. Αντίστοιχα, λογιστής με ατομική επιχείρηση 20 ετών, χωρίς εργαζομένους και με τζίρο 90.000 ευρώ έναντι μέσου τζίρου ΚΑΔ 28.479 ευρώ, έχει σήμερα τεκμαρτό εισόδημα 19.820 ευρώ και φόρο 2.864 ευρώ. Χωρίς την προσαύξηση του τζίρου, το ελάχιστο εισόδημα περιορίζεται στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ, με όφελος 615 ευρώ.
11. Τι αλλάζει για ταξί και επαγγελματίες σε μικρούς οικισμούς;
Ειδικές παρεμβάσεις προβλέπονται για τους εκμεταλλευτές ταξί. Το τεκμήριο θα μειώνεται ανάλογα με το ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος. Εάν, για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας κατέχει το 50% του ταξί, το τεκμήριο θα μειώνεται κατά 50%. Παράλληλα, εξαιρούνται από τα τεκμήρια ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ταξί, συνήθως έπειτα από θάνατο γονέα.
Αλλαγές υπάρχουν και για τις μικρές περιοχές. Η μείωση του τεκμηρίου κατά 50% επεκτείνεται σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, από 1.500 που ήταν το προηγούμενο όριο, με εξαίρεση την Περιφέρεια Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων. Ειδικά στη Δυτική Μακεδονία το όριο ανεβαίνει στους 2.200 κατοίκους από 1.700. Η αλλαγή εκτιμάται ότι εντάσσει στο ευνοϊκό καθεστώς 131 επιπλέον οικισμούς.
