Τις σοβαρές επιπτώσεις της δημογραφικής συρρίκνωσης στην οικονομία, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα και την κοινωνική συνοχή ανέδειξε ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Eurobank, Γεώργιος Π. Ζανιάς, μιλώντας τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026 στην Αθήνα, στην ειδική ημερίδα με θέμα «Υπογεννητικότητα & Οικογένεια: Συνθέτοντας Λύσεις για το Δημογραφικό Πρόβλημα».
Στην ομιλία του, με τίτλο «Το Δημογραφικό ως πρόκληση για την οικονομία, την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή», ο κ. Ζανιάς υπογράμμισε ότι το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ την εξέλιξη του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Όπως σημείωσε, αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούν στο μέλλον η οικονομία, οι επιχειρήσεις, τα σχολεία, οι υπηρεσίες υγείας, οι πόλεις και οι μικρότερες κοινότητες, αλλά και συνολικά την κοινωνία που θα παραδοθεί στις επόμενες γενιές.
«Το δημογραφικό δεν είναι μια θεωρητική πρόβλεψη για το 2050 ή το 2100. Είναι ήδη εδώ», τόνισε, παραθέτοντας στοιχεία που αποτυπώνουν την ένταση του προβλήματος. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, το 2015 γεννήθηκαν στην Ελλάδα σχεδόν 92.000 παιδιά, ενώ το 2025 οι γεννήσεις περιορίστηκαν στις 65.594, καταγράφοντας μείωση σχεδόν 29% μέσα σε μία δεκαετία. Μόνο κατά τον τελευταίο χρόνο, όπως είπε, οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά επιπλέον 4,2%.
Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. της Eurobank συνέδεσε τα δημογραφικά δεδομένα με αλλαγές που είναι ήδη ορατές στην καθημερινότητα, επισημαίνοντας ότι φέτος λιγότερα από 70.000 παιδιά πέρασαν το κατώφλι της Α΄ Δημοτικού στα δημόσια σχολεία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη γήρανση του πληθυσμού, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στις γηραιότερες κοινωνίες της Ευρώπης. Όπως ανέφερε, σήμερα για κάθε 100 ανθρώπους ηλικίας 20 έως 64 ετών αντιστοιχούν περίπου 42 άτομα άνω των 65 ετών. Επικαλούμενος εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, σημείωσε ότι σε λιγότερο από τρεις δεκαετίες η αναλογία αυτή αναμένεται να ξεπεράσει τους 70 άνω των 65 ετών ανά 100 άτομα παραγωγικής ηλικίας.
Παράλληλα, σύμφωνα με τις δημογραφικές προβολές που παρουσίασε, ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ελλάδα αναμένεται να μειωθεί κατά περισσότερο από 30% έως το 2064, εξέλιξη που, όπως τόνισε, μετατρέπει το δημογραφικό από αμιγώς πληθυσμιακό σε μείζον οικονομικό και αναπτυξιακό ζήτημα.
Η συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης, εξήγησε, συνεπάγεται λιγότερους ανθρώπους στην παραγωγή, μεγαλύτερες δυσκολίες για τις επιχειρήσεις στην κάλυψη των αναγκών τους σε ανθρώπινο δυναμικό και αυξανόμενες πιέσεις στα ασφαλιστικά και υγειονομικά συστήματα. Παράλληλα, δημιουργεί διαφορετικές ανάγκες στους τομείς της κατοικίας, της περίθαλψης και της φροντίδας.
Ο κ. Ζανιάς υπογράμμισε, ωστόσο, ότι πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι και σύνθετες κοινωνικές και οικονομικές αιτίες. Στο επίκεντρο της ημερίδας βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, η υπογονιμότητα και οι δυνατότητες που προσφέρει η σύγχρονη ιατρική σε ανθρώπους που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί, αλλά αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στη συνεργασία της Eurobank με την Be-Live, μέσω της οποίας, όπως σημείωσε, έχουν γεννηθεί σχεδόν 100 παιδιά. Η συζήτηση επεκτάθηκε και στους παράγοντες που οδηγούν πολλούς ανθρώπους να αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας ή να μην προχωρούν τελικά σε αυτή την επιλογή, όπως η οικονομική ανασφάλεια, το κόστος κατοικίας, οι απαιτήσεις της εργασίας και της καθημερινότητας, αλλά και οι ευρύτερες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι νεότερες γενιές αντιλαμβάνονται τη ζωή, την οικογένεια και το μέλλον.
Ξεχωριστή θέση στην παρέμβασή του είχε η περιφερειακή διάσταση του δημογραφικού. Όπως επισήμανε, οι συνέπειες της πληθυσμιακής μείωσης δεν κατανέμονται ομοιόμορφα σε ολόκληρη τη χώρα, αλλά γίνονται ιδιαίτερα έντονες στις ακριτικές και νησιωτικές περιοχές και στις μικρότερες κοινότητες.
Σε αυτές τις περιοχές, η μείωση του πληθυσμού μπορεί να καθορίσει ακόμη και το κατά πόσο θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν στο μέλλον σχολεία, γιατροί και βιώσιμες τοπικές οικονομίες. Για τον λόγο αυτό, όπως εξήγησε, η Eurobank έχει δώσει από την αρχή ιδιαίτερη έμφαση στην ακριτική Ελλάδα και ειδικότερα στα ανατολικά σύνορα της χώρας, από τον Έβρο έως το Καστελόριζο.
Ο κ. Ζανιάς αναφέρθηκε επίσης στην απόφαση της Eurobank να αναδείξει ήδη από το 2021 το δημογραφικό σε μία από τις βασικές κοινωνικές προτεραιότητές της, μέσω της Πρωτοβουλίας «Μπροστά για την Οικογένεια». Όπως σημείωσε, μια τράπεζα δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από την κοινωνία και την οικονομία, καθώς χρηματοδοτεί επιχειρήσεις και νοικοκυριά, στηρίζει επενδύσεις και αποτελεί η ίδια μεγάλο εργοδότη.
«Κυρίως όμως, καλείται από τη φύση της να σκέφτεται μακροπρόθεσμα. Να αναγνωρίζει έναν κίνδυνο πριν αυτός μετατραπεί σε κρίση», ανέφερε, εξηγώντας το σκεπτικό πίσω από την πρωτοβουλία της τράπεζας. Διευκρίνισε παράλληλα ότι ούτε μία τράπεζα μπορεί να λύσει το δημογραφικό πρόβλημα ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την Πολιτεία, μπορεί όμως να συμβάλει στην ανάδειξη και καλύτερη κατανόηση του προβλήματος, στη δημιουργία συνεργασιών και στην υποστήριξη συγκεκριμένων παρεμβάσεων.
Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πρωτοβουλίας, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. της Eurobank επισήμανε ότι δεν υπάρχουν εύκολες ή μονοδιάστατες λύσεις. Η αντιμετώπιση του δημογραφικού, τόνισε, απαιτεί μακροχρόνιο σχεδιασμό, διάρκεια και συντονισμό μεταξύ Πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας, Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιχειρήσεων και κοινωνίας των πολιτών.
«Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται ούτε με ένα μέτρο, ούτε από έναν φορέα, και ασφαλώς όχι από μία τράπεζα», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι προϋπόθεση για αποτελεσματικές παρεμβάσεις είναι η σωστή κατανόηση τόσο των αιτιών όσο και των συνεπειών του φαινομένου.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Ζανιάς χαρακτήρισε το δημογραφικό έναν μακροπρόθεσμο κίνδυνο που έχει ήδη αρχίσει να παράγει συνέπειες και υπογράμμισε την ανάγκη δράσης όσο υπάρχει ακόμη η δυνατότητα επηρεασμού της εξέλιξής του.
«Τους μεγάλους μακροπρόθεσμους κινδύνους δεν τους αντιμετωπίζεις όταν οι προβλέψεις έχουν πλέον επιβεβαιωθεί. Τους αντιμετωπίζεις όσο έχεις ακόμη τη δυνατότητα να επηρεάσεις την εξέλιξή τους», σημείωσε, ολοκληρώνοντας με τη φράση που απέδωσε στον Άλμπερτ Αϊνστάιν: «The future comes too soon» – «Το μέλλον έρχεται πολύ γρήγορα».
