Έναν φιλόδοξο οδικό χάρτη για τη σταδιακή μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% την περίοδο 2027-2029 παρουσίασε σήμερα η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, εξειδικεύοντας την εξαγγελία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στη ΔΕΘ.
Το σχέδιο στηρίζεται στην κινητοποίηση πόρων άνω των 5 δισ. ευρώ και σε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων που περιλαμβάνει περισσότερες ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης, διασυνδέσεις των νησιών, μείωση των ΥΚΩ και των ρευματοκλοπών, εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και ενίσχυση του ανταγωνισμού στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, η εξαγγελία έρχεται σε μια συγκυρία που καθιστά τον στόχο ιδιαίτερα απαιτητικό και, σε μεγάλο βαθμό, εξαρτώμενο από παράγοντες που βρίσκονται εκτός του ελέγχου της κυβέρνησης. Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν ξεπεράσει τα 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σε επίπεδα υπερδιπλάσια σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται μόλις στο 66%, με τη χειμερινή περίοδο να πλησιάζει.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Την ίδια ώρα, το Μπρεντ κινείται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ανησυχίες για τις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή επαναφέρουν ισχυρό ασφάλιστρο κινδύνου στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
«Περνούμε από την άμυνα απέναντι στην ακρίβεια» και «χτίζουμε ένα ανάχωμα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις», ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, επισημαίνοντας ότι οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν ήδη περιορίσει την έκθεση της χώρας στις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις.
Η βασική παραδοχή πάνω στην οποία στηρίζεται ο σχεδιασμός του ΥΠΕΝ είναι ότι όσο αυξάνονται οι ώρες κατά τις οποίες η ζήτηση καλύπτεται από φθηνότερη παραγωγή φωτοβολταϊκών και αιολικών, τόσο θα περιορίζεται η επίδραση του φυσικού αερίου στη διαμόρφωση της χονδρεμπορικής τιμής.
Σήμερα η Ελλάδα διαθέτει περισσότερα από 18 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, ενώ ιδιαίτερο βάρος δίνεται πλέον στην αποθήκευση. Ο στόχος είναι η ισχύς των συστημάτων αποθήκευσης να φθάσει τα 1,5 GW στα μέσα του 2027, να αυξηθεί στα 3-4 GW το 2028 και να διαμορφωθεί μεταξύ 5 και 7 GW έως το 2030.
«Με επιπλέον αποθήκευση θα μειωθούν σημαντικά οι απογευματινές αιχμές και η ανάγκη να καίμε ακριβό φυσικό αέριο», ανέφερε ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος.
Η επισήμανση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία με το TTF πάνω από τα 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά τη χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρισμού τις ώρες κατά τις οποίες η παραγωγή των ΑΠΕ υποχωρεί και απαιτείται η είσοδος θερμικών μονάδων για την κάλυψη της ζήτησης.
Η δύσκολη εξίσωση του 30%
Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται και μία από τις βασικές προκλήσεις για την επίτευξη του κυβερνητικού στόχου. Η ανάπτυξη μπαταριών, δικτύων και ηλεκτρικών διασυνδέσεων απαιτεί χρόνο, κεφάλαια και την έγκαιρη ολοκλήρωση σύνθετων επενδυτικών έργων. Κατά συνέπεια, η μείωση κατά 30% δεν αποτελεί αυτόματη συνέπεια της περαιτέρω διείσδυσης των ΑΠΕ, αλλά προϋποθέτει ότι μια σειρά παρεμβάσεων θα προχωρήσει με ταχύτητα και χωρίς σημαντικές καθυστερήσεις.
Ταυτόχρονα, παραμένει ο αστάθμητος παράγοντας των διεθνών τιμών. Εάν το φυσικό αέριο διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα στα σημερινά υψηλά επίπεδα ή κινηθεί ακόμη υψηλότερα, ένα μέρος του οφέλους που θα δημιουργήσουν οι εγχώριες παρεμβάσεις μπορεί να απορροφηθεί από το αυξημένο κόστος των καυσίμων.
Δεύτερο κρίσιμο μέτωπο αποτελούν οι διασυνδέσεις των νησιών, ένα πολυετές επενδυτικό πρόγραμμα συνολικού κόστους περίπου 7 δισ. ευρώ. Κρήτη και Κυκλάδες έχουν ήδη συνδεθεί με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα, ενώ σε φάση υλοποίησης βρίσκονται οι διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Βορείου Αιγαίου.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι ο περιορισμός της ακριβής ηλεκτροπαραγωγής από πετρελαϊκές μονάδες στα μη διασυνδεδεμένα νησιά θα δημιουργήσει περιθώρια για μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ που επιβαρύνουν τους λογαριασμούς όλων των καταναλωτών.
Η συγκυρία του πετρελαίου, με το Μπρεντ να βρίσκεται πλέον μια ανάσα από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθιστά την επιτάχυνση των διασυνδέσεων ακόμη πιο κρίσιμη. Η τιμή του έφθασε σήμερα έως τα 99,46 δολάρια, με τις διεθνείς αγορές να παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες σε οποιαδήποτε νέα διατάραξη των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή.
Σημαντικό μέρος του σχεδίου αφορά επίσης παρεμβάσεις στο κόστος που δεν συνδέεται άμεσα με τη χονδρεμπορική αγορά. Το ΥΠΕΝ ποντάρει στον περιορισμό των ρευματοκλοπών, το κόστος των οποίων υπολογίζεται σε περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως, στην ταχύτερη εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και στην ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης.
Στον ίδιο σχεδιασμό εντάσσεται η δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι, ενώ 1,7 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο προβλέπεται να κατευθυνθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά για ενεργειακές αναβαθμίσεις και αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης.
Το μεγάλο στοίχημα, επομένως, δεν είναι μόνο να προχωρήσουν οι επενδύσεις, αλλά το όφελος που θα προκύψει από τις ΑΠΕ, την αποθήκευση, τις διασυνδέσεις και τη μείωση των επιμέρους χρεώσεων να είναι αρκετά μεγάλο ώστε να περάσει τελικά στον λογαριασμό του καταναλωτή. Και αυτό σε ένα διεθνές περιβάλλον στο οποίο οι τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου υπενθυμίζουν ότι ένα σημαντικό μέρος της ενεργειακής εξίσωσης εξακολουθεί να γράφεται εκτός ελληνικών συνόρων.
