Ανατροπές στη φορολογική μεταχείριση της επαγγελματικής ασφάλισης και της συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης φέρνει το νέο πλαίσιο που κοινοποίησε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, με βασικές αλλαγές τους νέους συντελεστές φορολόγησης των παροχών, τη σημαντική αύξηση των ανώτατων ορίων εισφορών και τη σύνδεση της φορολογικής επιβάρυνσης με την ηλικία κατά την έναρξη καταβολής της παροχής.
Με εγκύκλιό της, η ΑΑΔΕ κοινοποιεί τις διατάξεις του ν. 5327/2026, οι οποίες αποβλέπουν στην απλοποίηση του τρόπου φορολόγησης των παροχών των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης αποταμίευσης και στην ομαλή μετάβαση των ασφαλισμένων στο νέο καθεστώς.
Στον πυρήνα των αλλαγών βρίσκεται η ηλικία του ασφαλισμένου κατά τον χρόνο έναρξης καταβολής της παροχής, καθώς αυτή καθορίζει πλέον σε σημαντικό βαθμό το ύψος του φόρου. Το νέο καθεστώς αφορά τόσο τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης προαιρετικής ασφάλισης όσο και τα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (Ο.Α.Π.Ε.Σ.).
Φόρος 5% έως 10% για τις ηλικίες 62-67 ετών
Για ασφαλισμένους ηλικίας από 62 έως και 67 ετών, οι συνταξιοδοτικές και οι προβλεπόμενες συμπληρωματικές παροχές φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 5% όταν καταβάλλονται περιοδικά και με 10% όταν καταβάλλονται εφάπαξ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι ίδιοι συντελεστές εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις συνταξιοδότησης λόγω γήρατος από τον φορέα κύριας ασφάλισης, υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαιούχος έχει συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας του.
Ακόμη ευνοϊκότερη γίνεται η φορολογική μεταχείριση για όσους ξεκινούν να λαμβάνουν την παροχή μετά τα 67. Στην περίπτωση αυτή, ο συντελεστής υποχωρεί στο 2,5% για την περιοδική καταβολή και στο 5% όταν η παροχή λαμβάνεται εφάπαξ.
Ως περιοδική νοείται, μεταξύ άλλων, η παροχή που καταβάλλεται ισοβίως ή για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 15 ετών, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία.
Στον αντίποδα, διαφορετική φορολογική μεταχείριση προβλέπεται για όσους επιλέξουν να λάβουν τις συγκεκριμένες παροχές πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας τους. Στις περιπτώσεις αυτές, οι παροχές που εμπίπτουν στη σχετική διάταξη φορολογούνται στο σύνολό τους σύμφωνα με τη γενική κλίμακα στην οποία παραπέμπει ο νόμος.
Στο 35% το όριο των εισφορών για τους μισθωτούς
Ιδιαίτερη σημασία για την αγορά της επαγγελματικής ασφάλισης έχει η σημαντική διεύρυνση του ανώτατου ορίου εισφορών και ασφαλίστρων.
Για τους μισθωτούς και γενικότερα όσους αποκτούν εισόδημα από μισθωτή εργασία, το ετήσιο σωρευτικό όριο αυξάνεται από το 20% στο 35% του αθροίσματος των ακαθάριστων αποδοχών και των φορολογητέων παροχών σε είδος.
Για τους μη μισθωτούς, το αντίστοιχο ανώτατο ποσό ανεβαίνει από τις 20.000 στις 35.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται ετήσια αναπροσαρμογή του με βάση τον δείκτη τιμών καταναλωτή.
Η αύξηση αυτή διευρύνει σημαντικά το περιθώριο διοχέτευσης κεφαλαίων προς την επαγγελματική συνταξιοδοτική αποταμίευση, ιδιαίτερα για εργαζομένους με υψηλότερες αποδοχές και για ελεύθερους επαγγελματίες που επιθυμούν να ενισχύσουν τη συμπληρωματική τους σύνταξη.
Ο νόμος, ωστόσο, βάζει «φρένο» για όσους εισέρχονται για πρώτη φορά σε ΤΕΑ ή Ο.Α.Π.Ε.Σ. σε μεγαλύτερη ηλικία. Για όσους ασφαλίζονται για πρώτη φορά μετά τη συμπλήρωση του 55ου έτους, το ανώτατο όριο παραμένει χαμηλότερο και διαμορφώνεται στο 20% για τους μισθωτούς και στις 20.000 ευρώ για τους μη μισθωτούς.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να ενοποιήσει τη φορολογική αντιμετώπιση των δικαιούχων ανεξαρτήτως επαγγελματικής ιδιότητας. Έτσι, οι σχετικές παροχές φορολογούνται με τους προβλεπόμενους συντελεστές είτε ο ασφαλισμένος είχε την ιδιότητα του μισθωτού είτε εκείνη του μη μισθωτού.
Μεταβατικό καθεστώς έως το τέλος του 2027
Οι αλλαγές συνοδεύονται από μεταβατικές διατάξεις, ώστε η μετάβαση στο νέο σύστημα να πραγματοποιηθεί σταδιακά.
Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, όπου οι νέες διατάξεις αναφέρονται σε Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, ως τέτοια νοούνται και τα υφιστάμενα Ομαδικά Ασφαλιστήρια Συνταξιοδοτικά Συμβόλαια.
Παράλληλα, για τα ποσά που έχουν σωρευτεί από την 1η Ιανουαρίου 2024 έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026 διατηρείται η φορολογική μεταχείριση που ίσχυε πριν από τις νέες τροποποιήσεις.
Η ουσιαστική έναρξη εφαρμογής του νέου φορολογικού πλαισίου τοποθετείται την 1η Ιανουαρίου 2027. Από τότε οι νέες διατάξεις θα εφαρμόζονται στον υπολογισμό του φόρου για τα ποσά που σωρεύονται εφεξής, ενώ από το ίδιο φορολογικό έτος ενεργοποιούνται και τα αυξημένα ανώτατα όρια εισφορών και ασφαλίστρων.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές στην πράξη
Η διαφορά που δημιουργεί η ηλικία του ασφαλισμένου γίνεται εμφανής στην περίπτωση μιας παροχής ύψους 100.000 ευρώ.
Εάν ένας ασφαλισμένος ηλικίας 63 ετών επιλέξει να εισπράξει το ποσό εφάπαξ, υπάγεται στην ηλικιακή ζώνη των 62 έως 67 ετών και εφαρμόζεται συντελεστής 10%. Ο φόρος ανέρχεται έτσι στις 10.000 ευρώ και το καθαρό ποσό που εισπράττει διαμορφώνεται στις 90.000 ευρώ. Εφόσον η ίδια παροχή πληροί τις προϋποθέσεις για περιοδική καταβολή, ο συντελεστής μειώνεται στο 5%.
Η εικόνα αλλάζει αισθητά εάν ο ασφαλισμένος είναι 68 ετών. Για εφάπαξ παροχή 100.000 ευρώ ο φόρος υπολογίζεται με συντελεστή 5%, δηλαδή περιορίζεται στις 5.000 ευρώ, αφήνοντας καθαρό ποσό 95.000 ευρώ. Εάν η παροχή καταβάλλεται περιοδικά σύμφωνα με τους όρους του νόμου, ο συντελεστής πέφτει ακόμη χαμηλότερα, στο 2,5%.
Σημαντική είναι και η διαφορά που προκύπτει από την αύξηση του ορίου των εισφορών. Μισθωτός με ετήσιες ακαθάριστες αποδοχές και φορολογητέες παροχές σε είδος συνολικού ύψους 50.000 ευρώ θα μπορεί, με το νέο όριο του 35%, να πραγματοποιεί ετήσιες σωρευτικές εισφορές και ασφάλιστρα έως 17.500 ευρώ.
Με το προηγούμενο πλαφόν του 20%, το αντίστοιχο ποσό περιοριζόταν στις 10.000 ευρώ. Δημιουργείται, επομένως, πρόσθετο περιθώριο 7.500 ευρώ τον χρόνο για επαγγελματική συνταξιοδοτική αποταμίευση. Το αυξημένο όριο εφαρμόζεται στις εισφορές των φορολογικών ετών που αρχίζουν από την 1η Ιανουαρίου 2027.
