Το ενδεχόμενο διεύρυνσης του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού δεν αρκεί από μόνο του για να μειώσει το κόστος δανεισμού των κρατών-μελών, να ενισχύσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να δημιουργήσει ένα πραγματικά ασφαλές ευρωπαϊκό περιουσιακό στοιχείο, σύμφωνα με νέα μελέτη του οικονομικού ινστιτούτου Bruegel.
Οι συγγραφείς της έκθεσης επισημαίνουν ότι τα οφέλη που αποδίδονται συχνά στο κοινό χρέος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να επιτευχθούν μόνο εφόσον η ΕΕ προχωρήσει σε ουσιαστική δημοσιονομική ενοποίηση, αποκτώντας εξουσίες αντίστοιχες με εκείνες μιας ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Αντίθετα, η έκδοση επιπλέον κοινού χρέους για συγκεκριμένους σκοπούς, όπως η άμυνα ή άλλες ευρωπαϊκές επενδύσεις, μέσα στο σημερινό θεσμικό πλαίσιο, εκτιμάται ότι δεν θα αποφέρει τα περισσότερα από τα αναμενόμενα οφέλη.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι τα ομόλογα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να έχουν πολύ μικρότερη επενδυτική βάση σε σχέση με τα κρατικά ομόλογα των χωρών-μελών. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η απλή αύξηση της έκδοσης ευρωπαϊκού χρέους δεν αρκεί για να αλλάξει αυτή την εικόνα ούτε να οδηγήσει σε αισθητή μείωση του κόστους δανεισμού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η έκθεση εξετάζει επίσης την πρόταση των οικονομολόγων Ολιβιέ Μπλανσάρ και Άνχελ Ουμπίντε για αντικατάσταση μέρους του εθνικού χρέους από κοινό ευρωπαϊκό χρέος. Όπως επισημαίνεται, η πρόταση αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη και πιο μόνιμη αγορά ευρωπαϊκών ομολόγων, ωστόσο οι συντάκτες εκτιμούν ότι ακόμη και σε αυτή την περίπτωση δεν είναι δεδομένο ότι το νέο χρέος θα διατηρούσε την κορυφαία πιστοληπτική αξιολόγηση ΑΑΑ.
Οι ερευνητές προτείνουν δύο βασικές παρεμβάσεις. Η πρώτη είναι η διατήρηση σε μόνιμη βάση ενός ελάχιστου αποθέματος κοινού ευρωπαϊκού χρέους, είτε μέσω της αναχρηματοδότησης του προγράμματος NextGenerationEU είτε με άλλη αντίστοιχη λύση. Η δεύτερη αφορά την παραχώρηση έκτακτων δημοσιονομικών αρμοδιοτήτων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε σε εξαιρετικές περιπτώσεις να μπορεί να εξασφαλίζει τους απαραίτητους πόρους για την εξυπηρέτηση του ευρωπαϊκού χρέους. Κατά την άποψη των συγγραφέων, μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών ομολόγων και θα τα έφερνε πιο κοντά στα χαρακτηριστικά των κρατικών τίτλων.
Η μελέτη υπενθυμίζει ότι το χρέος που εκδίδεται απευθείας από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, κυρίως μέσω του προγράμματος NextGenerationEU που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία. Μέχρι το τέλος του 2026 το συνολικό ύψος του αναμένεται να ξεπεράσει τα 800 δισ. ευρώ, ενώ νέα ευρωπαϊκά ομόλογα εκδίδονται ήδη για τη χρηματοδότηση της στήριξης προς την Ουκρανία και προγραμμάτων που σχετίζονται με την ευρωπαϊκή άμυνα.
