Δυστοπικό εξελίσσεται και αυτό το καλοκαίρι για τη χώρα μας όπου για άλλη μία φορά γινόμαστε θεατές μίας νέας οικολογικής καταστροφής με χιλιάδες στρέμματα δασικών και αγροτικών εκτάσεων να παραδίδονται στις φλόγες.
211.160 χιλιάδες στρέμματα υπολογίζονται, σύμφωνα με στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το EFFIS (Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές), ότι έχουν γίνει στάχτη μέχρι στιγμής σε 29 πυρκαγιές που έχουν ξεσπάσει στην Ελλάδα μέσα στο 2026. Αν και ο αριθμός των πυρκαγιών καταγράφεται μειωμένος σε σχέση με άλλες χρονιές στο παρελθόν, εν τούτοις η καμένη γη που αφήνουν είναι εμφανώς μεγαλύτερη.
Είναι ενδεικτικό ότι με ίδιο αριθμό πυρκαγιών, οι εκτάσεις που καταστράφηκαν άλλες χρονιές , όπως το 2015, ήταν οι μισές από αυτές που κάηκαν φέτος. Αν ληφθεί δε υπόψη πως διανύουμε μόλις τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου και το καλοκαίρι με τις υψηλές θερμοκρασίες και τους δυνατούς ανέμους είναι μπροστά μας, η κατάσταση μοιάζει αποκαρδιωτική.
Η έκταση που πήραν οι πυρκαγιές οι οποίες ξέσπασαν φέτος σε διάφορες περιοχές της χώρας, έφεραν την Ελλάδα , σύμφωνα με τα δεδομένα του EFFIS / EE, στην πέμπτη υψηλότερη θέση, όσον αφορά τον αριθμό των καμένων εκτάσεων, μεταξύ των 27 κρατών της ΕΕ, με πρώτη την Πορτογαλία.
Πυρκαγιές μεγάλης διάρκειας και έντασης
Η διαπίστωση πάντως πως ακόμη και με λιγότερες φωτιές, οι καταστροφές δεν είναι μικρότερης έκτασης, αλλά αντίθετα, εξελίσσονται γρήγορα και αποκτούν μεγαλύτερη διάρκεια και σφοδρότητα, όπως προκύπτει από τα τα στοιχεία του EFFIS καταδεικνύει το μεγάλο βαθμό επικινδυνότητάς τους και τις δυσκολίες στη διαχείρισή τους, εφόσον επεκταθούν. Τα πρώτα λεπτά μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς είναι τα πιο κρίσιμα, τονίζουν άλλωστε έμπειροι πραγματογνώμονες της Πυροσβεστικής.
Μεγάλες φωτιές σαρώνουν τη χώρα μας πιο συχνά τα τελευταία χρόνια, κατακαίοντας θαμνώδεις και δασικές εκτάσεις αλλά και προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000. Άνθρωποι, ζώα, οικίες, επιχειρήσεις, ΙΧ, γεωργικά μηχανήματα παραδίδονται στις φλόγες που φτάνουν μέχρι και τα προάστια της Αττικής. Ο οικολογικός απολογισμός, εξαιρετικά βαρύς. Οι κάτοικοι μιλούν συνήθως για « ένα απίστευτο μέγεθος φωτιάς που εξαπλωνόταν και δεν υπήρχε κανένας να το σταματήσει, καταλήγοντας να σβήσει στη θάλασσα…»
Η μεταφορά της δασοπυρόσβεσης από τη Δασική Υπηρεσία στην Πυροσβεστική
Ο δικαστικός πραγματογνώμονας, υπαρχηγός της Πυροσβεστικής εν αποστρατεία Ανδριανός Γκουρμπάτσης, μετά από έρευνα που διενήργησε για τις φονικές και καταστροφικές πυρκαγιές στη χώρα μας, θεωρεί κομβική την ανάθεση της δασοπυρόσβεσης, το 1998, από τη Δασική Υπηρεσία η οποία είχε την ευθύνη για αυτή από το 1980, στο Πυροσβεστικό Σώμα . Το κομμάτι της πρόληψης πάντως παρέμεινε, με το σχετικό Ν. 2612/1998, στη Δασική Υπηρεσία.
«Οι περισσότερες καταστροφικές αλλά και οι περισσότερες φονικές δασικές πυρκαγιές παρατηρούνται κατά το διάστημα που είχε την ευθύνη καταστολής των δασικών πυρκαγιών και συνεπώς της διαχείρισης τους το Πυροσβεστικό Σώμα.
Στα 10 πιο καταστροφικά έτη κατά το υπό έρευνα διάστημα των 41 ετών, τα 7 έτη έχει την ευθύνη της καταστολής των δασικών πυρκαγιών το ΠΣ και τα 3 η Δασική Υπηρεσία…Το ισχύον μοντέλο της δασοπροστασίας, όπου η πρόληψη και η αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων είναι ευθύνη της Δασικής Υπηρεσίας και η καταστολή των πυρκαγιών δασών και υπαίθρου είναι ευθύνη του Πυροσβεστικού Σώματος και η δασοπροστασία στηρίζεται πρωτίστως στην καταστολή των πυρκαγιών και δευτερευόντως στην πρόληψη, δοκιμάστηκε στην πράξη επί 23 έτη και αποδείχθηκε ότι εμφανίζει διαχειριστική ανεπάρκεια. Είναι δηλαδή και αναποτελεσματικό», αναφέρει.
Μόνοι και εκτεθειμένοι στην πρώτη γραμμή οι πυροσβέστες
Από την άλλη πλευρά, οι πυροσβέστες, δίνουν τη μάχη της κατάσβεσης μόνοι τους, εκτεθειμένοι, τις περισσότερες φορές χωρίς συντονισμό, ή τα κατάλληλα μέσα, με το 112 να καλεί τους κατοίκους να εκκενώσουν τους οικισμούς για λόγους ασφαλείας.
Έτσι, καλούνται να είναι στην πρώτη γραμμή της πυρκαγιάς, χωρίς καν τις γνώσεις των ιδιαιτεροτήτων των περιοχών αυτών, όπως επισημαίνει ο ειδικός δικαστικός πραγματογνώμονας Βασίλης Κοκοτσάκης ο οποίος σε ανάρτησή του στο fb, σημειώνει: « Με αυτόν τον τρόπο, οι πυροσβέστες στερούνται τον πιο πολύτιμο σύμμαχό τους, τον ίδιο τον τοπικό πληθυσμό. Στο παρελθόν, οι κάτοικοι των χωριών δεν ήταν απλώς θεατές. Ήταν οργανωμένες ομάδες πολιτών που γνώριζαν κάθε σπιθαμή του ανάγλυφου της περιοχής τους, τις πηγές, τα περάσματα. Όταν διώχνεις με το ζόρι τον κτηνοτρόφο, τον αγρότη και τον μελισσοκόμο, αφήνεις τους πυροσβέστες να παλεύουν στα τυφλά, σε άγνωστα και δύσβατα μέρη, χωρίς κανέναν να τους καθοδηγήσει ή να τους στηρίξει με τοπικά μέσα (υδροφόρες, μηχανήματα).
Αυτή η απομόνωση αποδεικνύεται οδυνηρή, την ίδια ώρα που στον αέρα, ο συντονισμός των εναέριων μέσων από επίγειους ή εναέριους καθοδηγητές μετατρέπεται σε ρωσική ρουλέτα, όπως απέδειξε η συγκλονιστική σύγκρουση των δύο ελικοπτέρων Bell στην Ψάθα….Το δόγμα «πάνω απ' όλα η ανθρώπινη ζωή» που χρησιμοποιείται ως πολιτική ασπίδα έχει μετατραπεί σε ένα κυνικό άλλοθι… Πέντε πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους σε πέντε ημέρες, θύματα μιας τακτικής που τους αφήνει μόνους, εξαντλημένους και εκτεθειμένους στην πρώτη γραμμή. Αυτοί οι θάνατοι δεν ήταν αναπόφευκτοι. Ήταν τραγικοί και μπορούσαν εύκολα να είχαν αποφευχθεί.» Τα δεδομένα δείχνουν μια εφιαλτική πραγματικότητα, η μέση καμένη έκταση ανά φωτιά έχει εκτοξευθεί. Κάθε εστία που δεν σβήνεται στο πρώτο τέταρτο μετατρέπεται πλέον σχεδόν νομοτελειακά σε "Mega-Fire"».
Δύο χρόνια μετά τις αλλαγές στο νόμο για τον εμπρησμό
Οι φωτιές που ξέσπασαν στη χώρα μας τα δύο τελευταία χρόνια, αναδεικνύουν για τον απόστρατο υπαρχηγό της Πυροσβεστικής Ανδριανό Γκουρμπάτση την αποτυχία των αλλαγών που επήλθαν στον Ποινικό Κώδικα το 2024, για το αδίκημα του εμπρησμού, με την αυστηροποίηση των σχετικών διατάξεων.
Ο κ. Γκουρμπάτσης ο οποίος από την αρχή ήταν επιφυλακτικός ως προς την αποτελεσματικότητα της μετατροπής της κατηγορίας του εμπρησμού δάσους από αμέλεια σε κακούργημα, θεωρώντας ότι με αυτό τον τρόπο επιχειρείται να αντισταθμιστεί η αδυναμία της πολιτείας για την πρόληψη και τη μείωση του αριθμού των πυρκαγιών , τονίζει, στα συμπεράσματα της έρευνάς του:
«Εκείνο που διαπιστώθηκε και αξίζει να σημειωθεί είναι ότι παρόλο που αυστηροποιήθηκαν από την 1η Μαΐου 2024 με τροποποίηση των σχετικών διατάξεων του Ποινικού Κώδικα (άρθρα 264 και 265 ΠΚ)) με τον ν. 5090/2024 οι ποινές για τους εμπρηστές καθώς αυξήθηκε και το ύψος των διοικητικών προστίμων, ο επιδιωκόμενος στόχος που ήταν, σύμφωνα με την Αιτιολογική Έκθεση του νόμου αυτού, η μείωση του αριθμού των πυρκαγιών δεν επετεύχθη…Δεν απέδωσαν τα μέτρα της αυστηροποίησης των ποινών των εμπρηστών και των διοικητικών προστίμων, αφού υπήρξε αύξηση του αριθμού των αγροτοδασικών πυρκαγιών σε σχέση με τον μέσο ετήσιο αριθμό κατά τα έτη (2005– 2023)»
