Ιδιαίτερα ανησυχητική ήταν η εικόνα για τα ελληνικά νοικοκυριά το πρώτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat. Παρότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και ευρωζώνης τα εισοδήματα διατηρούνται σταθερά ή συνεχίζουν να αυξάνονται οριακά, στην Ελλάδα οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί εμφανίζουν σαφώς μεγαλύτερες πιέσεις. Οι Έλληνες καταναλωτές βρέθηκαν να διαθέτουν λιγότερα χρήματα, συνέχισαν όμως να αυξάνουν τις δαπάνες τους, ενώ ταυτόχρονα περιόρισαν δραστικά τόσο την αποταμίευση όσο και τις επενδύσεις τους.
Τα πιο αποκαλυπτικά στοιχεία αφορούν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Σύμφωνα με τη Eurostat, το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 2,5% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Την ίδια περίοδο, όμως, οι δαπάνες για ατομική κατανάλωση αυξήθηκαν κατά 1,2%, γεγονός που δείχνει ότι τα νοικοκυριά, παρά τη μείωση των εισοδημάτων τους, συνέχισαν να ξοδεύουν περισσότερα για να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στην αποταμίευση. Η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση του ποσοστού αποταμίευσης μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς ο σχετικός δείκτης υποχώρησε κατά 3,7 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο. Χειρότερη επίδοση είχε μόνο η Ρουμανία, όπου η πτώση έφτασε τις 5,3 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ στον αντίποδα η Ουγγαρία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση, κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ακόμη πιο έντονη ήταν η υποχώρηση στις επενδύσεις των ελληνικών νοικοκυριών. Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, που αφορούν κυρίως αγορές, κατασκευές και ανακαινίσεις κατοικιών, μειώθηκαν κατά 11,8%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πτώση μεταξύ όλων των χωρών που περιλαμβάνονται στην έκθεση της Eurostat. Παράλληλα, ο δείκτης επενδύσεων των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες, επίσης η μεγαλύτερη αρνητική μεταβολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η σύγκριση με την Ευρώπη
Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη αναδεικνύει ακόμη περισσότερο την απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 0,9%, οι καταναλωτικές δαπάνες ενισχύθηκαν κατά 0,6%, ενώ οι επενδύσεις περιορίστηκαν μόλις κατά 0,5%. Στην ευρωζώνη, αντίστοιχα, το διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 0,7%, η κατανάλωση κατά 0,8% και οι επενδύσεις επίσης μειώθηκαν οριακά κατά 0,5%.
Σε επίπεδο συνολικών ευρωπαϊκών τάσεων, η εικόνα είναι σαφώς πιο ήπια. Το πραγματικό εισόδημα ανά κάτοικο παρέμεινε αμετάβλητο στην ευρωζώνη κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, μετά την αύξηση 0,2% του προηγούμενου τριμήνου, ενώ στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σημείωσε μικρή άνοδο κατά 0,1%. Η πραγματική κατανάλωση ανά κάτοικο παρέμεινε σταθερή στην ευρωζώνη και μειώθηκε οριακά κατά 0,2% στην ΕΕ.
Η Eurostat αποδίδει τη σταθερότητα των εισοδημάτων κυρίως στην αύξηση των αμοιβών των εργαζομένων και των κοινωνικών παροχών. Από την άλλη πλευρά, τα καθαρά εισοδήματα από περιουσία, οι τρέχουσες μεταβιβάσεις, οι φόροι και οι κοινωνικές εισφορές περιόρισαν τη συνολική αύξηση των εισοδημάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Εξίσου χαρακτηριστική είναι η εικόνα στην αποταμίευση. Στην ευρωζώνη το ποσοστό αποταμίευσης παρέμεινε αμετάβλητο, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που δείχνει ότι αρκετά ευρωπαϊκά νοικοκυριά εξακολουθούν να δημιουργούν οικονομικό «μαξιλάρι». Στην Ελλάδα, αντίθετα, η μεγάλη υποχώρηση της αποταμίευσης υποδηλώνει ότι ολοένα και περισσότερες οικογένειες αναγκάζονται να χρησιμοποιούν τις οικονομίες τους ή δεν καταφέρνουν πλέον να βάλουν χρήματα στην άκρη.
