Στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον, η επιλογή προσωπικού τόσο στον ιδιωτικό τομέα όσο και σε κορυφαίους ευρωπαϊκούς οργανισμούς έχει πάψει εδώ και καιρό να βασίζεται αποκλειστικά σε στείρες θεωρητικές γνώσεις. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η EPSO (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού), η οποία καθιέρωσε τις δοκιμασίες πλοήγησης σε σύνθετα τεστ δεξιοτήτων ως το απόλυτο φίλτρο για την πρόσληψη των νόμιμων υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στις εξετάσεις αυτές, οι υποψήφιοι καλούνται να αντιμετωπίσουν ολοκληρωμένες ενότητες που περιλαμβάνουν συνήθως από 20 έως 40 ερωτήσεις ανά κατηγορία (γλωσσικού, αριθμητικού και αφηρημένου/επαγωγικού συλλογισμού), με εξαιρετικά πιεστικά χρονικά όρια που σπάνια ξεπερνούν το 1 με 1,5 λεπτό ανά ερώτηση. Στόχος δεν είναι να αποδειχθεί αν κάποιος γνωρίζει έναν κανόνα, αλλά το πόσο γρήγορα και ψύχραιμα μπορεί να αναλύσει δεδομένα υπό συνθήκες υψηλού στρες. Ακολουθώντας πιστά αυτή την παγκόσμια τάση, ο ΑΣΕΠ έχει προχωρήσει σε μια ριζική αναδιάρθρωση των δικών του γραπτών διαγωνισμών, ενσωματώνοντας δοκιμασίες που προσομοιάζουν απόλυτα στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Πλέον, η ικανότητα των υποψηφίων να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του Δημοσίου αξιολογείται μέσα από ειδικά σχεδιασμένα τεστ.
Αυτά περιλαμβάνουν την κατανόηση κειμένου (γλωσσικός συλλογισμός) για τη μέτρηση της κριτικής ανάλυσης πληροφοριών, καθώς και τον επαγωγικό και παραγωγικό συλλογισμό για την αξιολόγηση της λογικής σκέψης και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μια σημαντική καινοτομία που συναντάται πλέον σε διεθνές επίπεδο και επηρεάζει άμεσα στη δομή των σύγχρονων διαγωνισμών είναι η εφαρμογή της μεθόδου CAT (Computer Adaptive Testing).
Αντίθετα με τα παραδοσιακά τεστ όπου όλοι οι υποψήφιοι απαντούν στις ίδιες ερωτήσεις, ένα προσαρμοστικό τεστ «διαβάζει» την απόδοση του εξεταζόμενου σε πραγματικό χρόνο. Ιδιαίτερα στον επαγωγικό συλλογισμό, το σύστημα ξεκινά με μια ερώτηση μέτριας δυσκολίας, αν ο υποψήφιος απαντήσει σωστά, η επόμενη ερώτηση γίνεται πιο σύνθετη, ενώ αν απαντήσει λανθασμένα, το σύστημα επιλέγει μια ευκολότερη.
Με αυτόν τον τρόπο, η βαθμολογία δεν προκύπτει απλώς από το άθροισμα των σωστών απαντήσεων, αλλά από το επίπεδο δυσκολίας που κατάφερε να «ξεκλειδώσει» ο υποψήφιος, καθιστώντας την αξιολόγηση της λογικής και αναλυτικής του σκέψης απόλυτα προσωποποιημένη και ακριβή. Για να βοηθήσω στην προετοιμασία σας, δημιούργησα ένα ενδεικτικό micro-test 9 ερωτήσεων, χωρισμένο στις τρεις αυτές κρίσιμες κατηγορίες, ώστε να δοκιμάσετε τις δυνάμεις σας και να κατανοήσετε τη φιλοσοφία των εξετάσεων (οι απαντήσεις δίδονται στο τέλος).
Ερώτηση 1η
Τέσσερα στελέχη μιας υπηρεσίας πρέπει να ορίσουν κοινή ημερομηνία σύσκεψης, εργάσιμη ημέρα (Δευτέρα έως Παρασκευή), στο διάστημα από 8 έως 19 Σεπτεμβρίου. Ισχύουν οι εξής περιορισμοί:
⦁ Η κ. Δήμου απουσιάζει κάθε Δευτέρα, καθώς και στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου.
⦁ Ο κ. Ρήγας είναι διαθέσιμος μόνο Τρίτη, Τετάρτη και Πέμπτη.
⦁ Η κ. Λάμπρου βρίσκεται σε άδεια από τις 8 έως και τις 10 Σεπτεμβρίου.
⦁ Ο κ. Νίκου έχει πάγιες υποχρεώσεις κάθε Πέμπτη.
⦁ Η αίθουσα συνεδριάσεων είναι δεσμευμένη στις 17 Σεπτεμβρίου.
Ποια είναι η μοναδική ημερομηνία κατά την οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί η σύσκεψη;
Ερώτηση 2η
Επτά υποψήφιοι, η Άννα, ο Βασίλης, η Γεωργία, ο Δημήτρης, η Ελένη, ο Ηλίας και η Ζωή, κατατάχθηκαν σε γραπτή δοκιμασία στις θέσεις 1 έως 7, χωρίς καμία ισοβαθμία. Η θέση 1 αντιστοιχεί στην υψηλότερη βαθμολογία. Γνωρίζουμε ότι:
⦁ Ο Δημήτρης κατατάχθηκε ακριβώς δύο θέσεις πιο πάνω από τη Ζωή.
⦁ Η Άννα κατατάχθηκε αμέσως μετά τον Ηλία.
⦁ Η Γεωργία κατατάχθηκε πιο κάτω από τον Δημήτρη, αλλά πιο πάνω από τον Ηλία.
⦁ Ο Βασίλης κατατάχθηκε πιο κάτω από την Άννα.
⦁ Η Ελένη κατατάχθηκε πιο πάνω από τον Δημήτρη.
Ποιος υποψήφιος κατέλαβε την τέταρτη θέση;
Ερώτηση 3η
Πέντε τμήματα μιας υπηρεσίας, Προμηθειών, Λογιστήριο, Πληροφορικής, Προσωπικού και Νομικό, στεγάζονται σε πέντε συνεχόμενα γραφεία, αριθμημένα από 1 έως 5 κατά μήκος ενός διαδρόμου. Ισχύουν τα εξής:
⦁ Το Νομικό τμήμα στεγάζεται στο γραφείο 1.
⦁ Το τμήμα Πληροφορικής στεγάζεται δίπλα στο Νομικό τμήμα.
⦁ Το Λογιστήριο δεν συνορεύει δίπλα στο Νομικό τμήμα.
⦁ Το τμήμα Προμηθειών βρίσκεται σε γραφείο με μεγαλύτερο αριθμό από το Λογιστήριο.
Ποιο τμήμα στεγάζεται στο γραφείο 3;
Ερώτηση 4η
Σε κάθε γραμμή, τα κελιά της πρώτης και δεύτερης στήλης «συνδυάζονται» με έναν σταθερό λογικό κανόνα για να παραγάγουν το κελί της τρίτης στήλης. Ποιο από τα σχήματα Α-Ε αντικαθιστά το ερωτηματικό;
Ερώτηση 5η
Παρατηρήστε προσεκτικά τη σχέση ανάμεσα στο εξωτερικό και το εσωτερικό σχήμα κάθε πλαισίου, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται από πλαίσιο σε πλαίσιο. Ποιο σχήμα Α-Ε αντικαθιστά το ερωτηματικό;
Ερώτηση 6η
Τέσσερα από τα πέντε πλαίσια ακολουθούν τον ίδιο κρυμμένο κανόνα. Το πλήθος, το μέγεθος και η διάταξη των σχημάτων διαφέρουν σκόπιμα από πλαίσιο σε πλαίσιο. Ποιο πλαίσιο Α-Ε δεν ταιριάζει με τα υπόλοιπα;
Ερώτηση 7η
Ερώτηση 8η
Ερώτηση 9η
Απαντήσεις:
Ερώτηση 1η (σωστή απάντηση Γ: 16 Σεπτεμβρίου)
Οι εργάσιμες ημέρες του διαστήματος 8-19 είναι οι 8, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17, 18 και 19 Σεπτεμβρίου. Η κ. Δήμου αποκλείει τις Δευτέρες (8 και 15) και τις 11-12, οπότε απομένουν οι 9, 10, 16, 17, 18, 19. Ο κ. Ρήγας δέχεται μόνο Τρίτη, Τετάρτη και Πέμπτη, άρα φεύγει η Παρασκευή 19 και μένουν οι 9, 10, 16, 17, 18. Η άδεια της κ. Λάμπρου αποκλείει τις 9 και 10, ο κ. Νίκου αποκλείει την Πέμπτη 18 και η δέσμευση της αίθουσας αποκλείει τις 17. Μοναδική εφικτή ημερομηνία η Τρίτη 16 Σεπτεμβρίου.
Ερώτηση 2η (σωστή απάντηση Β: Η Ζωή)
Το κλειδί βρίσκεται στον συνδυασμό των περιορισμών για τον Δημήτρη. Αφού η Ελένη κατατάχθηκε πάνω από αυτόν, ο Δημήτρης δεν μπορεί να είναι πρώτος, άρα βρίσκεται από τη θέση 2 και κάτω. Ταυτόχρονα, επειδή η Ζωή βρίσκεται ακριβώς δύο θέσεις κάτω από αυτόν, ο Δημήτρης δεν μπορεί να ξεπεράσει τη θέση 5. Εξετάζουμε λοιπόν τις περιπτώσεις. Αν ο Δημήτρης ήταν στην τρίτη θέση, η Ζωή θα ήταν πέμπτη, η Γεωργία, που βρίσκεται ανάμεσα στον Δημήτρη και στον Ηλία, θα έπρεπε να πάρει την τέταρτη θέση και ο Ηλίας θέση μετά την τέταρτη. Όμως, η πέμπτη είναι πιασμένη, οπότε ο Ηλίας θα πήγαινε στην έκτη ή έβδομη οπότε η Άννα (αμέσως μετά τον Ηλία) θα χρειαζόταν την έβδομη ή την ανύπαρκτη όγδοη, και ο Βασίλης, που έπεται της Άννας, δεν θα χωρούσε πουθενά. Με ανάλογο σκεπτικό αποκλείονται και οι θέσεις 4 και 5 για τον Δημήτρη: το ζεύγος Ηλίας-Άννα και ο Βασίλης από κάτω τους απαιτούν τρεις διαδοχικά «ελεύθερες» χαμηλές θέσεις που δεν υπάρχουν. Απομένει μόνο η δεύτερη θέση για τον Δημήτρη, οπότε η Ελένη είναι αναγκαστικά πρώτη και η Ζωή τέταρτη. Η Γεωργία, ανάμεσα στον Δημήτρη και τον Ηλία, παίρνει την τρίτη θέση, ο Ηλίας την πέμπτη, η Άννα αμέσως μετά την έκτη και ο Βασίλης, τελευταίος από την Άννα, την έβδομη. Η πλήρης κατάταξη είναι: 1. Ελένη, 2. Δημήτρης, 3. Γεωργία, 4. Ζωή, 5. Ηλίας, 6. Άννα, 7. Βασίλης.
Ερώτηση 3η (σωστή απάντηση Ε: Το τμήμα Προσωπικού)
Το Νομικό τμήμα βρίσκεται στο γραφείο 1 και η Πληροφορική, ως γειτονική του, στο γραφείο 2. Το Λογιστήριο δεν συνορεύει με την Πληροφορική, άρα αποκλείεται το γραφείο 3 και απομένουν τα 4 και 5. Επειδή όμως το τμήμα Προμηθειών καταλαμβάνει γραφείο με μεγαλύτερο αριθμό από το Λογιστήριο, το Λογιστήριο δεν μπορεί να είναι στο 5, τοποθετείται στο 4 και οι Προμήθειες στο 5. Το μόνο κενό γραφείο, το 3, ανήκει στο τμήμα Προσωπικού.
Ερώτηση 4η (σωστή απάντηση Ε)
Στο κελί της τρίτης στήλης εμφανίζονται μόνο οι κουκκίδες που υπάρχουν σε ακριβώς ένα από τα δύο πρώτα κελιά της γραμμής (όσες είναι κοινές και στα δύο εξαφανίζονται). Στην πρώτη γραμμή, οι διαγώνιοι μοιράζονται μόνο το κέντρο, το οποίο σβήνει και μένουν οι τέσσερις γωνίες. Στη δεύτερη γραμμή, τα κοινά στοιχεία στις θέσεις αριστερά και δεξιά της μεσαίας σειράς αφαιρούνται και μένουν μόνο η πάνω μεσαία και η κεντρική κουκκίδα. Στην τρίτη γραμμή, τα δύο κελιά μοιράζονται την πάνω δεξιά και την κεντρική κουκκίδα, αφαιρώντας τες, απομένουν οι δύο πάνω αριστερές και οι δύο κάτω αριστερές-μεσαίες, ακριβώς η διάταξη του σχήματος Ε.
Ερώτηση 5η (σωστή απάντηση Γ)
Εδώ λειτουργούν δύο κανόνες ταυτόχρονα, και ο πρώτος είναι το κλασικό μοτίβο όπου το εσωτερικό σχήμα κάθε πλαισίου γίνεται το εξωτερικό σχήμα του επόμενου. Ο κύκλος μέσα στο τετράγωνο γίνεται το εξωτερικό περίγραμμα του δεύτερου πλαισίου, το τρίγωνο μέσα στον κύκλο γίνεται το εξωτερικό του τρίτου, το πεντάγωνο γίνεται εξωτερικό του τέταρτου και άρα ο ρόμβος του τέταρτου πλαισίου γίνεται το εξωτερικό σχήμα της απάντησης. Τα εσωτερικά σχήματα ακολουθούν σταθερό κύκλο (κύκλος, τρίγωνο, πεντάγωνο, ρόμβος, τετράγωνο), οπότε το νέο εσωτερικό είναι τετράγωνο. Ο δεύτερος κανόνας αφορά τη σκίαση. Το εσωτερικό σχήμα εναλλάσσεται μαύρο-λευκό-μαύρο-λευκό, άρα το επόμενο είναι μαύρο. Ζητούμενο δηλαδή, ρόμβος με μαύρο τετράγωνο, άρα μόνο το Γ. Το Α έχει λευκό εσωτερικό, το Β αντιστρέφει τα σχήματα, το Δ έχει λάθος εσωτερικό σχήμα και το Ε λάθος εξωτερικό.
Ερώτηση 6η (σωστή απάντηση Α)
Ο κρυμμένος κανόνας είναι αριθμητικός: στα τέσσερα από τα πέντε πλαίσια, το συνολικό άθροισμα των πλευρών όλων των σχημάτων ισούται με 12. Στο Β δύο τρίγωνα και ένα εξάγωνο μας κάνουν 3+3+6=12. Στο Γ ένα πεντάγωνο, ένα τρίγωνο και ένα τετράγωνο μας κάνουν 5+3+4=12. Στο Δ δύο εξάγωνα μας κάνουν 6+6=12. Στο Ε τρία τετράγωνα μας κάνουν 4+4+4=12. Στο πλαίσιο Α όμως, τα δύο τετράγωνα και το πεντάγωνο δίνουν 4+5+4=13. Ο κανόνας είναι καθαρά ποσοτικός.
Ερώτηση 7η (σωστή απάντηση Β: Ψευδές)
Το κείμενο ορίζει ρητά ότι η εξ αποστάσεως εργασία προϋποθέτει έγκριση του προϊσταμένου, ακόμη και για υπαλλήλους που πληρούν το κριτήριο της διετούς προϋπηρεσίας. Η πρόταση, υποστηρίζοντας ότι δεν απαιτείται καμία έγκριση, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το κείμενο.
Ερώτηση 8η (σωστή απάντηση Α: Αληθές)
Ο αρχικός δανεισμός διαρκεί τρεις εβδομάδες και το κείμενο επιτρέπει μία ανανέωση για ίσο χρονικό διάστημα, εφόσον το βιβλίο δεν έχει ζητηθεί από άλλο μέλος. Τρεις συν τρεις εβδομάδες δίνουν συνολικά έξι, ακριβώς όπως αναφέρει η πρόταση, η οποία μάλιστα ενσωματώνει και την προϋπόθεση της μη ζήτησης από τρίτο μέλος.
Ερώτηση 9η (σωστή απάντηση Γ: Δεν προκύπτει από το κείμενο)
Το κείμενο δηλώνει μόνο ότι τα περιφερειακά κτίρια δεν συμπεριλήφθηκαν στη φετινή καταγραφή. Δεν παρέχει καμία πληροφορία για την πορεία της κατανάλωσής τους, μπορεί να αυξήθηκε, να μειώθηκε ή να παρέμεινε σταθερή. Η πρόταση δεν επιβεβαιώνεται ούτε διαψεύδεται, άρα δεν προκύπτει από το κείμενο.
