Η πρόταση του Αλέξη Τσίπρα προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα «να ολοκληρώσουν τον αναβαλλόμενο φόρο μέχρι το 2028», διαφορετικά «θα έχουν έκτακτη εισφορά στα κέρδη τους» έχει προκαλέσει ταραχή στον τραπεζικό τομέα. Τράπεζες και Τράπεζα της Ελλάδος μπήκαν σε απόλυτο συναγερμό και σήμερα βγήκαν στην επίθεση. Η αλήθεια είναι ότι ο περιβόητος αναβαλλόμενος φόρος έχει δημιουργήσει την αίσθηση στους πολίτες ότι οι τράπεζες δεν πληρώνουν φόρους και ταυτόχρονα ανακοινώνουν τεράστια κέρδη και μοιράζουν μερίσματα.
Κατά την πρώτη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛΑΣ, ο επικεφαλής του κόμματος έστειλε σαφές μήνυμα προς τις τράπεζες, λέγοντας: «Το χειρότερο όμως όλων είναι ότι οι τράπεζες δεν πληρώνουν φόρους, όπως κάθε άλλη επιχείρηση. Λόγω του αναβαλλόμενου φόρου. Δεν πληρώνουν ευρώ, αλλά μοιράσανε φέτος 2, 8 δισ. κέρδη στους μετόχους. Αυτή η πλάκα πρέπει να σταματήσει. Ή θα ολοκληρώσουν τον αναβαλλόμενο φόρο αντι για το 2035 που σχεδιάζουν το 2028 ή θα έχουν έκτακτη εισφορά στα κέρδη τους, τέτοια που θα τους κάνει να το ξανασκεφτούν. Πάντως εις υγείαν των κορόιδων δεν μπορεί να συνεχίσουν να ζούνε».
Η κριτική ότι οι τράπεζες απολαμβάνουν ένα προνομιακό καθεστώς έναντι άλλων επιχειρήσεων δεν στερείται βάσης. Παρότι ο αναβαλλόμενος φόρος προέκυψε από τις μεγάλες ζημιές της οικονομικής κρίσης και του PSI, το γεγονός ότι οι τράπεζες δεν καταβάλλουν φόρο εισοδήματος επί των κερδών τους επί σειρά ετών δημιουργεί ζήτημα ίσης φορολογικής μεταχείρισης και περιορίζει τα άμεσα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η αντίδραση της ΤτΕ
Σήμερα η Τράπεζα της Ελλάδος εξέφρασε την αντίθεσή της με την ταχύτερη απόσβεση του αναβαλλόμενου φόρου των τραπεζών είναι η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς μία τέτοια επιλογή όπως υποστηρίζει, θα προκαλούσε σημαντική μείωση των κεφαλαίων θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Όπως επισημαίνει η ΤτΕ, «προσφάτως, διατυπώθηκε η πρόταση για περαιτέρω επιτάχυνση της απόσβεσης του αναβαλλόμενου φόρου, ώστε οι τράπεζες να αρχίσουν να καταβάλλουν φόρο συντομότερα.
Αναφέρθηκε, ότι από το 2028, οι τράπεζες θα πρέπει να μην δύνανται να συμψηφίζουν τα φορολογητέα κέρδη τους με τον αναβαλλόμενο φόρο, διαφορετικά θα τους επιβάλλεται έκτακτη εισφορά. Η πρόταση αυτή εγείρει σοβαρά ερωτηματικά ως προς τον τρόπο εφαρμογής της και τις επιπτώσεις στο Ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Σε περίπτωση σημαντικής επιτάχυνσης της απόσβεσης του αναβαλλόμενου φόρου σε σχέση με τα οριζόμενα στο νόμο χρονοδιαγράμματα, οι Ελληνικές τράπεζες θα οδηγούνταν στη διαγραφή του σχετικού αναπόσβεστου υπολοίπου από τον ισολογισμό τους. Αυτό θα προκαλούσε αντίστοιχη μείωση των λογιστικών ιδίων κεφαλαίων και κατ' επέκταση σημαντικά εποπτικά κεφαλαιακά ελλείμματα, καθώς δεν θα κάλυπταν πλέον τους απαιτούμενους κεφαλαιακούς δείκτες. Αυτό θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, δηλαδή, για την προστασία των καταθέσεων και τη δυνατότητα των τραπεζών να παρέχουν δάνεια στην οικονομία.»
Από το 2025 οι 4 σημαντικές τράπεζες, εφαρμόζουν, για εποπτικούς σκοπούς, επιταχυνόμενη απόσβεση του αναβαλλόμενου φόρου. Ειδικότερα, διενεργούν πρόσθετη εποπτική προσαρμογή, μειώνοντας τα εποπτικά τους κεφάλαια, κατά ποσό ίσο με το 29% της πρόβλεψης διανομής μερίσματος στους μετόχους.
Περαιτέρω η ΤτΕ προειδοποιεί ότι η σημαντική επιδείνωση των οικονομικών μεγεθών των Ελληνικών τραπεζών θα είχε σοβαρό αρνητικό αντίκτυπο και στα επενδυτικά χαρακτηριστικά τους, δυσχεραίνοντας περαιτέρω την προσέλκυση επενδυτικού ενδιαφέροντος για την κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών (λόγω της διαγραφής του αναβαλλόμενου φόρου), ενώ θα επηρέαζε και τη δυνατότητα χρηματοδότησης της οικονομίας, καθώς δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν την πιστωτική επέκταση λόγω των κεφαλαιακών ελλείψεων. Η αρνητική επίπτωση θα επεκτεινόταν και πέραν των πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς θα επηρεαζόταν η ασφάλεια δικαίου και η επενδυτική εικόνα της χώρας»
Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι η διαρκής επαναφορά του θέματος στον δημόσιο λόγο δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά. «Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα την περίοδο μετά το 2015, αποτέλεσε σημαντικό επίτευγμα των κυβερνήσεων, των εποπτικών αρχών και των διοικήσεων των τραπεζών. Η φερεγγυότητα του τραπεζικού συστήματος αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την οικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα», καταλήγει η ανακοίνωση της ΤτΕ.
Ήρθε... και έμεινε
Υπενθυμίζεται ότι ο αναβαλλόμενος φόρος προέκυψε από τις μεγάλες ζημίες που υπέστησαν οι τράπεζες κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης, κυρίως από το «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων (PSI), και από τις μεγάλες διαγραφές μη εξυπηρετούμενων δανείων. Τις ζημιές αυτές μπορούν, με βάση την ισχύουσα φορολογική νομοθεσία να εκπίπτουν από τα μελλοντικά τους κέρδη σε βάθος χρόνου.
Το συγκεκριμένο ποσό του αναβαλλόμενου φόρου που αναγνωρίζεται ως εποπτικό κεφάλαιο αποσβένεται σταδιακά κάθε έτος, σύμφωνα με τις προβλέψεις της ελληνικής νομοθεσίας.
Από το 2010-2011 οι τράπεζες κατέγραψαν υψηλά ποσοστά NPLs («κόκκινα» δάνεια) που έπληξαν την κεφαλαιακή τους επάρκεια. Στη συνέχεια, το 2012, με το «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων στο πλαίσιο του PSI, προστέθηκαν νέες κεφαλαιακές απώλειες, καθώς οι τράπεζες κατείχαν ελληνικά κρατικά ομόλογα, των οποίων η αξία υπέστη ονομαστική μείωση.
Οι ζημιές των 4 συστημικών τραπεζών από PSI και επαναγορά ομολόγων υπολογίστηκαν περίπου στα 26,4 δισ. ευρώ. Το «κούρεμα» αυτό «εξαΰλωσε» τα ίδια κεφάλαιά τους. Στα μετέπειτα χρόνια η κεφαλαιακή «αιμορραγία» συνεχίστηκε και λόγω των NPLs.
Για να αποκαταστήσει τη ζημιά, το ελληνικό Δημόσιο θέσπισε τις Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις (Deferred Tax Asset – DTAs) και τις Αναβαλλόμενες Φορολογικές Πιστώσεις (Deferred Tax Credits – DTAs). Το Δημόσιο μετέτρεψε τις πρώτες σε μορφή εγγυημένης απαίτησης έναντι του Δημοσίου θεσπίζοντας τις DTCs (Deffered Tax Credit). Ετσι η αναβαλλόμενη υποχρέωση προς το Δημόσιο έγινε εγγυημένη απαίτηση των τραπεζών έναντι του Δημοσίου που ενίσχυε τα εποπτικά τους κεφάλαια, καθώς με ρύθμιση επετράπη στις τράπεζες να υπολογίσουν τα ποσά αυτά, που «έρχονται από το μέλλον» ως εποπτικά κεφάλαια «σήμερα». Δηλαδή ένα λογιστικό τέχνασμα για τα κεφάλαια στα οποία βασίζεται η ευστάθεια του τραπεζικού συστήματος, καθώς λειτουργούν ως «μαξιλάρι» ασφαλείας.
