Το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται πιο κοντά σε μια συμφωνία για τη λειτουργία των θαλάσσιων διαδρομών στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων εντείνουν την ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τις επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ έχουν προχωρήσει και, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, οι δύο πλευρές εξετάζουν πλέον τις λεπτομέρειες ενός μηχανισμού που θα μπορούσε να επιτρέψει την επαναφορά της εμπορικής ναυσιπλοΐας υπό συγκεκριμένους όρους, σύμφωνα με το Bloomberg. Στο επόμενο στάδιο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθούν ζητήματα όπως τα τέλη διέλευσης και τα μέτρα ασφαλείας.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, καθώς η διέλευση πλοίων από τον Ορμούζ έχει περιοριστεί δραματικά και οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις δημιουργούν ένα ολοένα μεγαλύτερο πρόβλημα για το διεθνές εμπόριο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Ορμούζ στο επίκεντρο της κρίσης
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους στον κόσμο. Πριν από τον πόλεμο, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η δραματική μείωση της ναυτιλιακής κίνησης έχει πλέον δημιουργήσει σοβαρές πιέσεις στις αγορές ενέργειας, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο ρίσκο.
Μόλις την Παρασκευή, η κίνηση στα Στενά παρέμενε σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, με ελάχιστα πλοία να επιχειρούν τη διέλευση, καθώς οι απειλές και οι επιθέσεις έχουν κάνει πολλές εταιρείες να αποφεύγουν τη συγκεκριμένη διαδρομή.
Νέες επιθέσεις σε πλοία
Η διπλωματική προσπάθεια Ιράν–Ομάν πραγματοποιείται ενώ συνεχίζονται τα περιστατικά στη θάλασσα.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν ότι επιτέθηκε σε πλοίο της ADNOC κατά τη διέλευσή του από τον Ορμούζ. Πρόκειται, σύμφωνα με το Άμπου Ντάμπι, για το τρίτο περιστατικό μέσα σε μία εβδομάδα που αφορά πλοίο της κρατικής ενεργειακής εταιρείας των Εμιράτων. Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί.
Παράλληλα, οι βρετανικές αρχές ναυτικής ασφάλειας ενημέρωσαν ότι εμπορικό πλοίο δέχθηκε πλήγμα από βλήμα στην περιοχή, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την ανησυχία για το εάν η διέλευση από τα Στενά μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: οι επιθέσεις περιορίζουν την κίνηση, η περιορισμένη κίνηση αυξάνει το οικονομικό κόστος και η αβεβαιότητα ενισχύει ακόμη περισσότερο την πίεση στις ναυτιλιακές εταιρείες.
Τα «αγκάθια»
Οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν έχουν ιδιαίτερη σημασία επειδή το Μουσκάτ διατηρεί ιστορικά διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη και έχει διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή στις περιφερειακές κρίσεις.
Το υπό συζήτηση πλαίσιο φαίνεται να αφορά πρωτίστως τη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας και όχι μια συνολική διευθέτηση της σύγκρουσης.
Ανάμεσα στα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά είναι το κόστος διέλευσης, οι εγγυήσεις ασφαλείας και οι κανόνες που θα ισχύουν για τα πλοία διαφορετικών χωρών.
Ωστόσο, υπάρχει ένα σημαντικό εμπόδιο: οι ΗΠΑ δεν συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις και είναι απίθανο να αποδεχθούν μια συμφωνία που δεν θα διασφαλίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον στρατηγικό δίαυλο.
Η Τεχεράνη θέλει να διατηρήσει τον έλεγχο
Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στον Ορμούζ σημαντικό διαπραγματευτικό όπλο.
Η Τεχεράνη έχει συνδέσει το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού με ευρύτερες απαιτήσεις έναντι της Ουάσινγκτον, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν υποστηρίξει ότι ο Ορμούζ δεν μπορεί να επανέλθει στην προηγούμενη κατάσταση χωρίς αλλαγή των αμερικανικών όρων.
Έτσι, το ζήτημα της ναυσιπλοΐας έχει μετατραπεί σε ένα από τα βασικότερα χαρτιά της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις.
Τι διακυβεύεται για την παγκόσμια οικονομία
Μια παρατεταμένη διαταραχή στον Ορμούζ δεν αφορά μόνο τις χώρες του Περσικού Κόλπου.
Η περιοχή αποτελεί κρίσιμη αρτηρία για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και LNG. Οποιαδήποτε συμφωνία που θα αποκαθιστούσε έστω και σταδιακά την ασφαλή διέλευση θα μπορούσε να περιορίσει την αβεβαιότητα, να μειώσει τα ασφάλιστρα των πλοίων και να εκτονώσει μέρος της πίεσης στις ενεργειακές τιμές.
Αντίθετα, μια αποτυχία των συνομιλιών, σε συνδυασμό με νέες επιθέσεις, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη απομάκρυνση των πλοίων από τα Στενά και να επιβαρύνει περαιτέρω το παγκόσμιο εμπόριο.
Κρίσιμο το επόμενο βήμα
Η προσέγγιση Ιράν–Ομάν δημιουργεί, επομένως, ένα παράθυρο για την αποκλιμάκωση της ναυτιλιακής κρίσης, χωρίς όμως να σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία.
Το επόμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων θα κρίνει τους πρακτικούς όρους της διέλευσης, ενώ το μεγάλο ερώτημα παραμένει εάν η όποια συμφωνία θα μπορέσει να γίνει αποδεκτή και από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις μεγάλες ναυτιλιακές δυνάμεις.
Μέχρι τότε, ο Ορμούζ παραμένει ένα από τα πιο επικίνδυνα και κρίσιμα σημεία της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, με κάθε νέα επίθεση να αυξάνει το κόστος μιας κρίσης που έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια της Μέσης Ανατολής.
