Πλούσιο σε εξαγγελίες, αλλά γεμάτο αστερίσκους, χρονικές μεταθέσεις και μέτρα αμφίβολης άμεσης απόδοσης εμφανίζεται το υπό διαμόρφωση πακέτο της ΔΕΘ.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα μιας μεγάλης φορολογικής αντεπίθεσης με ορίζοντα το 2030, όμως μια προσεκτικότερη ανάγνωση δείχνει ότι αρκετές από τις παρεμβάσεις είτε δεν μειώνουν ουσιαστικά τη φορολογική επιβάρυνση είτε μετατίθενται για τα επόμενα χρόνια, ενώ άλλες έρχονται να διορθώσουν προβλήματα που δημιούργησαν προηγούμενες κυβερνητικές επιλογές.
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών. Η κυβέρνηση εμφανίζεται τώρα έτοιμη να προσφέρει «μπόνους συνέπειας», περιορίζοντας σταδιακά το τεκμήριο για όσους αποδεικνύονται φορολογικά συνεπείς. Πρόκειται, όμως, ουσιαστικά για μερική αναδίπλωση από ένα σύστημα που η ίδια επέβαλε και το οποίο φορολογεί επαγγελματίες όχι αποκλειστικά με βάση το εισόδημα που δηλώνουν, αλλά με ένα ελάχιστο τεκμαρτό ποσό. Αντί για οριζόντια κατάργηση, εξετάζεται ένας νέος αλγόριθμος με κριτήρια, δείκτες και προϋποθέσεις, δημιουργώντας τον κίνδυνο ενός ακόμη πιο περίπλοκου φορολογικού μηχανισμού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ανάλογη είναι η εικόνα με τη μείωση της προκαταβολής φόρου των ελεύθερων επαγγελματιών από το 55% ενδεχομένως κάτω από το 40%. Η εξαγγελία ακούγεται εντυπωσιακή, αλλά δεν αποτελεί πραγματική μείωση του φόρου. Ο επαγγελματίας απλώς προκαταβάλλει μικρότερο μέρος του φόρου της επόμενης χρονιάς. Αποκτά βραχυπρόθεσμα μεγαλύτερη ρευστότητα, χωρίς αντίστοιχη μόνιμη μείωση της φορολογικής του υποχρέωσης.
Το ίδιο ισχύει για την προκαταβολή φόρου των επιχειρήσεων, η οποία εξετάζεται να μειωθεί από το 80% στο 50%-55%. Η παρέμβαση θα βοηθούσε αναμφίβολα τη ρευστότητα, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων, όμως το ίδιο το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται αντιμέτωπο με το υψηλό δημοσιονομικό κόστος, που υπολογίζεται περίπου στα 800 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, ακόμη και αυτή η εξαγγελία παραμένει υπό την αίρεση των διαθέσιμων πόρων.
Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις αποτελεί ουσιαστικότερη φορολογική ελάφρυνση. Και εδώ, ωστόσο, υπάρχει μια πολιτική αντίφαση: ένα τέλος που επιβάρυνε επί χρόνια τις επιχειρήσεις παρουσιάζεται τώρα ως πεδίο γενναιόδωρης φορολογικής πολιτικής μέσω της κατάργησής του. Με κόστος περίπου 240 εκατ. ευρώ, μένει να αποδειχθεί αν θα καταργηθεί πλήρως και άμεσα ή αν θα ενταχθεί στη λογική των σταδιακών παρεμβάσεων.
Ακόμη πιο μακρινή φαίνεται η μείωση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή από το 22% στο 20%. Η κυβέρνηση τη διατηρεί στο τραπέζι ως μήνυμα προς την αγορά, αλλά την τοποθετεί ουσιαστικά μέσα στην επόμενη τετραετία. Πρόκειται επομένως περισσότερο για πολιτική δέσμευση με ορίζοντα ετών παρά για μέτρο που μπορούν σήμερα να ενσωματώσουν οι επιχειρήσεις στον προγραμματισμό τους.
Η νέα μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, κόστους περίπου 170 εκατ. ευρώ, μπορεί να περιορίσει το μη μισθολογικό κόστος και να διευκολύνει τις προσλήψεις. Δεν εξασφαλίζει, όμως, από μόνη της ούτε νέες θέσεις εργασίας ούτε υψηλότερους μισθούς. Χωρίς συγκεκριμένους μηχανισμούς μεταφοράς του οφέλους στην απασχόληση, ένα μέρος της ελάφρυνσης μπορεί απλώς να παραμείνει στους ισολογισμούς των επιχειρήσεων.
Θετική για επιχειρήσεις με μεγάλους επενδυτικούς κύκλους είναι η σχεδιαζόμενη επέκταση της δυνατότητας μεταφοράς φορολογικών ζημιών πέραν της πενταετίας.
Ωστόσο πρόκειται για τεχνική φορολογική διευκόλυνση που αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων και δύσκολα μπορεί να παρουσιαστεί ως παρέμβαση άμεσης ανακούφισης της ευρύτερης μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.
Στους συνταξιούχους η απάντηση στην ακρίβεια περιορίζεται στην πιθανή αύξηση κατά 50 ή 100 ευρώ του εφάπαξ βοηθήματος των 300 ευρώ. Ακόμη και στη μέγιστη εκδοχή, μιλάμε για πρόσθετη ενίσχυση περίπου οκτώ ευρώ τον μήνα εάν αναχθεί σε ετήσια βάση. Πρόκειται για εφάπαξ επίδομα και όχι για μόνιμη ενσωμάτωση στο εισόδημα, την ώρα που οι αυξημένες τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια και υπηρεσίες έχουν μόνιμο χαρακτήρα.
Στο στεγαστικό, ένα πιθανό «Σπίτι μου 3» μπορεί να διευκολύνει συγκεκριμένα νοικοκυριά να αποκτήσουν κατοικία, δεν αντιμετωπίζει όμως αυτομάτως τη βασική αιτία του προβλήματος: την περιορισμένη προσφορά κατοικιών και το υψηλό κόστος αγοράς. Μάλιστα, η πρόσθετη ζήτηση μέσω φθηνότερης χρηματοδότησης μπορεί, εάν δεν αυξηθεί παράλληλα η προσφορά, να ασκήσει νέα πίεση στις τιμές. Η παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις οικοδομές και της φοροαπαλλαγής για κλειστά ακίνητα κινείται προς την πλευρά της προσφοράς, αλλά η αποτελεσματικότητά της θα κριθεί από το πόσα σπίτια θα επιστρέψουν πράγματι στην αγορά. Οι νέες μειώσεις στη φορολογία ενοικίων, άλλωστε, παραπέμπονται για το 2028.
Για τους αγρότες προαναγγέλλονται ταχύτερες επιδοτήσεις και νέο Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας. Οι ταχύτερες πληρωμές αποτελούν περισσότερο βελτίωση της διοικητικής λειτουργίας παρά νέα εισοδηματική ενίσχυση, ενώ τα δάνεια, ακόμη και με ευνοϊκούς όρους, παραμένουν δανεισμός και δημιουργούν υποχρέωση αποπληρωμής.
Τέλος, το περισσότερο από 1 δισ. ευρώ για ενεργειακές επενδύσεις έως το 2028 μπορεί να έχει μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή σημασία για δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις. Δεν αποτελεί, όμως, άμεση ελάφρυνση για το νοικοκυριό που αντιμετωπίζει σήμερα υψηλό κόστος ζωής.
