Τη θέση ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα αποτελεί αποτέλεσμα μιας διαχρονικής ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και όχι αποκλειστικά της βραχυχρόνιας μίσθωσης ή της «χρυσής βίζας» αναδεικνύει νέα μελέτη πολιτικής του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Ο ρόλος της ψαλίδας προσφοράς και ζήτησης στην άνοδο του κόστους κατοικίας», που υπογράφουν οι Ιωάννης Ναβροζίδης, Χρήστος Λούκας και Νίκος Ρώμπαπας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η σημερινή στεγαστική πίεση οφείλεται κυρίως στο σημαντικό έλλειμμα προσφοράς κατοικιών που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, όταν οι επενδύσεις στην οικοδομή και η κατασκευαστική δραστηριότητα κατέρρευσαν, ενώ η ζήτηση επανήλθε ταχύτερα από την ανάκαμψη της αγοράς. Η αύξηση των εισοδημάτων, η σταδιακή επιστροφή της στεγαστικής πίστης, οι ξένες επενδύσεις, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και η μεταβολή στη σύνθεση των νοικοκυριών λειτουργούν σωρευτικά, ενισχύοντας τις πιέσεις στις τιμές.
Η μελέτη επισημαίνει ότι μεταξύ 2007 και 2017 οι επενδύσεις σε κατοικίες μειώθηκαν κατά 95%, ενώ οι οικοδομικές άδειες υποχώρησαν κατά 84%, αφήνοντας σημαντικό κενό στην παραγωγή νέων κατοικιών. Παρά την ανάκαμψη των τελευταίων ετών, η προσφορά εξακολουθεί να υπολείπεται των αναγκών, ενώ μεγάλο μέρος του υφιστάμενου αποθέματος παραμένει μη αξιοποιήσιμο λόγω παλαιότητας, ανάγκης ανακαίνισης ή πολεοδομικών και νομικών εκκρεμοτήτων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παράλληλα, οι ερευνητές τονίζουν ότι η αύξηση του αριθμού των νοικοκυριών, παρά τη συνολική μείωση του πληθυσμού, δημιουργεί πρόσθετη ζήτηση για κατοικίες, ιδιαίτερα για μικρότερα διαμερίσματα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Οι γεωγραφικές ανισορροπίες εντείνουν περαιτέρω το πρόβλημα, καθώς η πίεση συγκεντρώνεται κυρίως στις πόλεις και στις τουριστικές περιοχές υψηλής ζήτησης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη στεγαστική πίστη, με τη μελέτη να επισημαίνει ότι η πρόσβαση σε δανεισμό παραμένει περιορισμένη για πολλούς νέους και νοικοκυριά χωρίς επαρκή ίδια κεφάλαια. Ωστόσο, προειδοποιεί πως τυχόν χαλάρωση των πιστωτικών κριτηρίων χωρίς αντίστοιχη αύξηση της προσφοράς θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των τιμών.
Το ΚΕΦΙΜ υπογραμμίζει επίσης ότι οι ξένες επενδύσεις μέσω της «χρυσής βίζας» και οι βραχυχρόνιες μισθώσεις επηρεάζουν συγκεκριμένες αγορές, χωρίς όμως να αποτελούν από μόνες τους τη βασική αιτία της πανελλαδικής αύξησης του κόστους κατοικίας. Αντίθετα, εκτιμά ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει πολιτικές που θα ενισχύσουν την παραγωγή νέων κατοικιών, θα αξιοποιήσουν τα ανενεργά ακίνητα και θα περιορίσουν τα θεσμικά και διοικητικά εμπόδια που κρατούν εκτός αγοράς σημαντικό μέρος του διαθέσιμου αποθέματος.
