Η διακήρυξη για την ίδρυση του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου, East Med Energy Center (EMEC), υπεγράφη στο Χιούστον, στο πλαίσιο της υπουργικής συνάντησης του σχήματος 3+1 για την Ενέργεια, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν στην κατάρτιση οδικού χάρτη συνεργασίας, ο οποίος θα περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις και στόχους στους τομείς της ενέργειας, της καινοτομίας, των υποδομών και της περιφερειακής συνδεσιμότητας, ενώ αποφάσισαν να επανασυγκληθούν σε υπουργικό επίπεδο στο Ισραήλ έως το τέλος του έτους.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε την ημέρα «ιστορική στιγμή» για τη συνεργασία των τεσσάρων χωρών, τονίζοντας ότι το Κέντρο δημιουργεί ένα μόνιμο πλαίσιο για την προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας, της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής συνεργασίας. Παράλληλα έστειλε σαφές πολιτικό μήνυμα ότι «η ενέργεια δεν πρέπει ποτέ να εργαλειοποιείται», υπογραμμίζοντας πως μονομερείς ενέργειες και απειλές που υπονομεύουν τη σταθερότητα δεν έχουν θέση στο κοινό μέλλον της περιοχής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ παρουσίασε το Κέντρο ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που συνδέει την ενεργειακή συνεργασία με την οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα. Επαίνεσε την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι μετασχηματίζουν όχι μόνο το ενεργειακό μέλλον τους αλλά και τις προοπτικές ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου.
Ιδιαίτερη έμφαση στη στρατηγική σημασία του νέου θεσμού έδωσε και η πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η οποία χαρακτήρισε το East Med Energy Center «ιστορικό ορόσημο» και απόδειξη της διαρκούς δέσμευσης της Ουάσιγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως τόνισε, η δημιουργία του Κέντρου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα εμβάθυνσης της συνεργασίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ από την ψήφιση του EastMed Act το 2019.
Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων και αβεβαιότητας για την ενεργειακή ασφάλεια. Όπως υπογράμμισε, η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών ενεργειακού εφοδιασμού, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των κρατών και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις προοπτικές των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της κυπριακής ΑΟΖ, σημειώνοντας ότι οι έξι επιβεβαιωμένες ανακαλύψεις διαθέτουν συνολική εκτιμώμενη δυναμικότητα περίπου 20 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδών. Τόνισε επίσης ότι η παρουσία εταιρειών όπως η Chevron και η ExxonMobil αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στις ενεργειακές προοπτικές της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο κ. Δαμιανός υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία των ενεργειακών διασυνδέσεων και ειδικότερα του Great Sea Interconnector, επισημαίνοντας ότι η άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου αποτελεί εθνική προτεραιότητα και προϋπόθεση για την ενσωμάτωση της Ανατολικής Μεσογείου στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό.
Στην κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση, οι τέσσερις χώρες επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για την προώθηση της ενεργειακής ανάπτυξης και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, δίνοντας έμφαση στην αξιοποίηση των υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, στην ενεργειακή καινοτομία, στις περιφερειακές διασυνδέσεις και στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC). Οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν ότι η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και διαδρομών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη και την ενεργειακή ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.
Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι η συνεργασία σε θέματα ενεργειακών υποδομών και πολιτικής μπορεί να ενισχύσει τόσο την κυβερνοασφάλεια όσο και τη φυσική προστασία κρίσιμων υποδομών, να εμβαθύνει τους στρατηγικούς δεσμούς μεταξύ των χωρών και να ενισχύσει την περιφερειακή διπλωματία μέσω μακροχρόνιων συνεργασιών. Ως μία από τις πρώτες πρωτοβουλίες του νέου οδικού χάρτη, οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν επίσης στη δημιουργία ομάδας εργασίας για την κυβερνοασφάλεια και τη φυσική προστασία κρίσιμων υποδομών.
