Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει μια σοβαρή παγκόσμια κρίση στις τιμές των τροφίμων μέσα στους επόμενους έξι έως δώδεκα μήνες, εκτός αν οι κυβερνήσεις δράσουν γρήγορα, προειδοποίησε την Τετάρτη ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO).
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τώρα από αγρότες και κυβερνήσεις σχετικά με τη χρήση λιπασμάτων, τις εισαγωγές, τη χρηματοδότηση και τις επιλογές καλλιεργειών θα καθορίσουν αν οι τιμές των τροφίμων θα εκτοξευθούν αργότερα φέτος ή στις αρχές του 2027, ανέφερε ο οργανισμός.
«Πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά πώς θα αυξήσουμε την ικανότητα απορρόφησης των χωρών, πώς θα ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά τους σε αυτό το «μπουκάλι», ώστε να αρχίσουμε να περιορίζουμε τις πιθανές επιπτώσεις», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο, σε podcast που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO, που παρακολουθεί τις μηνιαίες μεταβολές στις διεθνείς τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων, αυξήθηκε για τρίτο συνεχόμενο μήνα τον Απρίλιο, λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους και των διαταραχών που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το σοκ θα εξελιχθεί σταδιακά
Το σοκ θα εξελιχθεί σταδιακά, σύμφωνα με τον οργανισμό: πρώτα στην ενέργεια, έπειτα στα λιπάσματα, μετά στους σπόρους, στη συνέχεια στις χαμηλότερες αποδόσεις των καλλιεργειών, ακολούθως στις τιμές των εμπορευμάτων και τελικά στον πληθωρισμό τροφίμων που θα φτάσει στους καταναλωτές.
Οι φτωχότερες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής — όπου πολλοί άνθρωποι ήδη δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν επαρκή τροφή — είναι οι πιο εκτεθειμένες, επειδή παραδοσιακά προμηθεύονται αζωτούχα λιπάσματα από τη Μέση Ανατολή.
Η προειδοποίηση έρχεται μία ημέρα μετά την παρουσίαση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του πολυαναμενόμενου σχεδίου δράσης για τα λιπάσματα, το οποίο βασίζεται σε μακροπρόθεσμα μέτρα όπως η ανακύκλωση κοπριάς και αγροτικών αποβλήτων. Ωστόσο, αφήνει ανέγγιχτους τους ταχύτερους μηχανισμούς που θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος των λιπασμάτων για τους Ευρωπαίους αγρότες, όπως η αναστολή των δασμών στις εισαγωγές ρωσικών και λευκορωσικών λιπασμάτων ή η παύση του ευρωπαϊκού φόρου άνθρακα στα σύνορα.
Ο FAO κάλεσε τις κυβερνήσεις να βρουν εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές ώστε να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ, να αποφύγουν την επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές και να προστατεύσουν τις ανθρωπιστικές ροές τροφίμων από τυχόν εμπορικούς περιορισμούς.
Εκρηκτική άνοδος στις τιμές καυσίμων
Ήδη από την αρχή της έντασης στη Μέση Ανατολή ενέργεια, καύσιμα αλλά και προϊόντα ήδη πρώτης ανάγκης έχουν εκτοξευτεί στο θεό ενώ το συνεχόμενο ράλι τιμών δεν αναμένεται να σταματήσει για αρκετούς μήνες ακόμα.
Παράγοντες της αγοράς και εκπρόσωποι των πρατηριούχων υγρών καυσίμων προειδοποιούν ότι νέες αυξήσεις θεωρούνται σχεδόν βέβαιες τις επόμενες ημέρες. Το ενδεχόμενο επιστροφής της αμόλυβδης κάτω από τα 2 ευρώ μοιάζει πλέον εξαιρετικά απομακρυσμένο.
Η άνοδος στα καύσιμα λειτουργεί ως βασικός επιταχυντής του πληθωρισμού, συμπαρασύροντας τις τιμές σε βασικά αγαθά, τρόφιμα και υπηρεσίες.
Οι καταναλωτές δεν έχουν ακόμη δει πλήρως το πραγματικό κόστος της κρίσης στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ανήλθε στο 5,4% τον Απρίλιο, ενώ παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι πιέσεις θα συνεχιστούν και τους επόμενους μήνες, καθώς το κύμα ανατιμήσεων δεν παρουσιάζει σημάδια υποχώρησης.
Παράλληλα, αυξήσεις καταγράφονται και στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων, ενώ σημαντικές πιέσεις δέχονται και τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, ακριβώς στην έναρξη της τουριστικής περιόδου.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η ακρίβεια έχει παγιωθεί ως η μεγαλύτερη κοινωνική και οικονομική πίεση της περιόδου, με τις προοπτικές άμεσης αποκλιμάκωσης να παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.
Συνεχείς αυξήσεις σε προϊόντα
Κόπωση, αβεβαιότητα, ανασφάλεια. Αυτό το τρίπτυχο εκφράζει τους Έλληνες καταναλωτές, οι οποίοι βλέπουν την ακρίβεια όχι μόνο να συνεχίζεται, αλλά και να αυξάνεται, συρρικνώνοντας το όποιο εισόδημα.
Σύμφωνα με την Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας του ΙΟΒΕ για τον Απρίλιο του 2026, το 71% των πολιτών εκτιμά ότι η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού του χειροτέρεψε το τελευταίο δωδεκάμηνο, ενώ το 69% προβλέπει νέα επιδείνωση μέσα στο επόμενο έτος.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dil0fgcf170x?integrationId=40599y14juihe6ly}
Ανάλογη εικόνα οικονομικής πίεσης και ψυχολογικής κόπωσης αποτυπώνει και η πανελλαδική έρευνα του ΙΕΛΚΑ. 6 στους 10 καταναλωτές έχουν ήδη αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών, ενώ περισσότεροι από τους μισούς περιορίζουν δαπάνες για διασκέδαση, εστίαση και διακοπές.
Παράλληλα, 42% δηλώνει ότι αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις, 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα και 36% περιορίζει ακόμη και βασικές αγορές τροφίμων και ειδών παντοπωλείου.
