Σε καθεστώς αυξημένης οικονομικής πίεσης βρίσκεται η Ευρώπη μετά το νέο ενεργειακό σοκ που έχει πυροδοτήσει η γεωπολιτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οδηγώντας έως τα 126 δολάρια τη διεθνή τιμή του πετρελαίου. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, σε μια προσπάθεια απορρόφησης του κόστους και αποφυγής βαθύτερης ύφεσης.
Το συνολικό ύψος των μέτρων που έχουν ανακοινωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ανέρχεται σε περίπου 12 δισ. ευρώ. Τα πακέτα αυτά αντικατοπτρίζουν την άμεση ανάγκη αντίδρασης απέναντι σε ένα εξωγενές σοκ μεγάλης έντασης, το οποίο επηρεάζει ταυτόχρονα το κόστος παραγωγής, τις τιμές καταναλωτή και τη συνολική οικονομική δραστηριότητα.
Στην κορυφή των δημοσιονομικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης βρίσκονται ξεκάθαρα ορισμένες μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, με την Ισπανία να ξεχωρίζει μακράν από τις υπόλοιπες. Η Ισπανία έχει διαθέσει περίπου 5 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό του συνολικού πακέτου μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η χώρα έχει επιλέξει ένα ευρύ μείγμα πολιτικών, συνδυάζοντας μειώσεις ΦΠΑ στην ενέργεια με άμεσες ενισχύσεις σε τομείς όπως οι μεταφορές, η γεωργία και η βιομηχανία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στη δεύτερη θέση ακολουθεί η Γερμανία με περίπου 1,62 δισ. ευρώ, εστιάζοντας κυρίως σε φορολογικές μειώσεις στην ενέργεια. Αν και το ποσό είναι σημαντικά μικρότερο από αυτό της Ισπανίας, παραμένει από τα υψηλότερα στην Ευρώπη σε απόλυτους αριθμούς. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ολλανδία (περίπου 967 εκατ. ευρώ), η Ελλάδα (περίπου 800 εκατ. ευρώ), η Ιρλανδία (περίπου 755 εκατ. ευρώ) και η Ιταλία (περίπου 517 εκατ. ευρώ) κινούνται επίσης σε υψηλά επίπεδα δαπανών.
Σε χαμηλότερα επίπεδα, αλλά με αξιοσημείωτη κινητοποίηση, βρίσκονται η Πολωνία (περίπου 396 εκατ. ευρώ), η Σουηδία (περίπου 466 εκατ. ευρώ), η Ελλάδα και άλλες μικρότερες οικονομίες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα των μέτρων παρουσιάζει σαφή τάση προς οριζόντιες παρεμβάσεις. Περίπου το 80% των συνολικών κονδυλίων κατευθύνεται σε μη στοχευμένα μέτρα, όπως μειώσεις ΦΠΑ και ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ενέργεια. Η επιλογή αυτή επιτρέπει άμεση μείωση των τιμών για το σύνολο των καταναλωτών, ωστόσο εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της κατανομής των πόρων, καθώς δεν διαφοροποιεί μεταξύ ευάλωτων και μη κοινωνικών ομάδων.
Παράλληλα, η ανάλυση δείχνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων δεν κατευθύνεται απευθείας στα νοικοκυριά. Από το συνολικό ποσό, λιγότερο από 1 δισεκατομμύριο ευρώ αφορά άμεσες μεταβιβάσεις προς τους πολίτες, ενώ σημαντικά μεγαλύτερα ποσά διοχετεύονται σε φορολογικές ελαφρύνσεις και κλαδικές ενισχύσεις. Αυτό σημαίνει ότι, παρά το εύρος των μέτρων, η άμεση στήριξη των πιο ευάλωτων ομάδων παραμένει σχετικά περιορισμένη.
Η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης παραμένει υψηλή, καθώς εξαρτάται από γεωπολιτικούς παράγοντες που δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει κατά πόσο οι παρεμβάσεις αυτές θα αποδειχθούν επαρκείς ή αν θα απαιτηθεί μια πιο στοχευμένη και μακροπρόθεσμη στρατηγική για την ενεργειακή και οικονομική σταθερότητα της Ευρώπης.
