Σε μια περίοδο όπου οι καταθέσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών έχουν επιστρέψει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τον Ιανουάριο του 2011, οι ελληνικές τράπεζες προχωρούν σε μια σταδιακή αλλά ουσιαστική αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας τους, εισάγοντας μηνιαίες χρεώσεις ακόμη και για βασικούς λογαριασμούς.
Ειδικότερα, το συνολικό υπόλοιπο καταθέσεων επιχειρήσεων και νοικοκυριών ανέρχεται σε 207,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 200,3 δισ. ευρώ βρίσκονται σε ευρώ και περίπου 7,2 δισ. ευρώ σε λοιπά νομίσματα. Πρόκειται για επίπεδα αντίστοιχα εκείνων που είχαν καταγραφεί στις αρχές του 2011, πριν από την ένταση της δημοσιονομικής κρίσης και τη μαζική εκροή καταθέσεων που ακολούθησε τα επόμενα χρόνια.
Αναλυτικότερα, οι μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις διατηρούν καταθέσεις ύψους 48,9 δισ. ευρώ. Από αυτές, τα 37 δισ. ευρώ αφορούν καταθέσεις μίας ημέρας, ενώ περίπου 11,9 δισ. ευρώ βρίσκονται σε λοιπές μορφές καταθέσεων και συμφωνίες επαναγοράς (repos). Η εικόνα αυτή δείχνει σαφή προτίμηση των επιχειρήσεων στη διατήρηση υψηλής ρευστότητας, καθώς επιλέγουν προϊόντα που επιτρέπουν άμεση πρόσβαση στα διαθέσιμα κεφάλαια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το μερίδιο των νοικοκυριών και των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων, με συνολικές καταθέσεις 154,2 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, τα 119,1 δισ. ευρώ βρίσκονται σε καταθέσεις μίας ημέρας, 1,6 δισ. ευρώ σε καταθέσεις υπό προειδοποίηση και περίπου 33,4 δισ. ευρώ σε λοιπές καταθέσεις και repos. Η κυριαρχία των καταθέσεων άμεσης πρόσβασης υποδηλώνει ότι, παρά την επιστροφή της εμπιστοσύνης, η ανάγκη για ευελιξία και ασφάλεια παραμένει ισχυρή.
Παράλληλα, τα λοιπά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα διατηρούν καταθέσεις ύψους περίπου 3,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,8 δισ. ευρώ είναι καταθέσεις μίας ημέρας και 1,2 δισ. ευρώ λοιπές μορφές. Από αυτά, οι επενδυτικοί οργανισμοί κατέχουν περίπου 1,2 δισ. ευρώ, με τη συντριπτική πλειονότητα επίσης σε καταθέσεις άμεσης ρευστότητας. Σε μικρότερα μεγέθη, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις και τα ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης διατηρούν συνολικά 564 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 388 εκατ. ευρώ σε καταθέσεις μίας ημέρας και 176 εκατ. ευρώ σε λοιπές μορφές.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης ρευστότητας, οι τράπεζες επιχειρούν να ενισχύσουν τα έσοδά τους μέσω νέων, επαναλαμβανόμενων πηγών. Η σταδιακή επιβολή μηνιαίων χρεώσεων – που κυμαίνονται από 60 έως 80 λεπτά – για βασικά πακέτα υπηρεσιών σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη δωρεάν τήρηση λογαριασμών σε ένα σύστημα συνδρομητικών υπηρεσιών.
Αν και τα ποσά φαίνονται περιορισμένα σε ατομικό επίπεδο, σε συνδυασμό με το μεγάλο ύψος των καταθέσεων και τη μαζική βάση πελατών μεταφράζονται σε σημαντικά και σταθερά έσοδα. Σε μια περίοδο όπου η αυξημένη ρευστότητα δεν οδηγεί αυτόματα σε υψηλότερη κερδοφορία, οι συνδρομητικές χρεώσεις αποτελούν έναν τρόπο σταθεροποίησης των εσόδων.
Η κριτική επικεντρώνεται στον τρόπο εφαρμογής, με αρκετούς καταθέτες να κάνουν λόγο για έμμεση επιβάρυνση, ιδίως για όσους διατηρούν απλούς λογαριασμούς και χαμηλότερα υπόλοιπα.
