Η ενότητα του παραγωγικού συλλογισμού αποτελεί ένα από τα πιο καθοριστικά σημεία στις γραπτές δοκιμασίες του ΑΣΕΠ. Δεν πρόκειται για απλές ερωτήσεις γνώσεων, αλλά για μια δοκιμασία αναλυτικής ικανότητας, όπου ο υποψήφιος καλείται να επεξεργαστεί σύνθετα δεδομένα, χρονικούς περιορισμούς και αλληλοσυγκρουόμενους κανόνες. Η κατανόηση της δομής αυτών των ασκήσεων είναι το πρώτο βήμα για να μετατρέψετε μια φαινομενικά χαοτική πληροφορία σε μια ξεκάθαρη, λογική αλληλουχία που οδηγεί στη μοναδική σωστή απάντηση.
Για να εξοικειωθείτε με τον τρόπο σκέψης που απαιτεί η εξεταστική διαδικασία, συγκεντρώσαμε δέκα (10) ερωτήματα κλιμακούμενης δυσκολίας, βασισμένα στα πρότυπα των σύγχρονων τεστ δεξιοτήτων. Κάθε ερώτηση συνοδεύεται από την αναλυτική της επίλυση, αποκαλύπτοντας τη «διαδρομή» που πρέπει να ακολουθήσει η σκέψη σας για να αποφύγετε τις παγίδες των ελκυστικών αλλά λανθασμένων επιλογών.
Δοκιμάστε τις δυνάμεις σας στα παρακάτω σενάρια και δείτε στην πράξη πώς ο παραγωγικός συλλογισμός μπορεί να γίνει το ισχυρότερο εργαλείο σας στο δρόμο για τον διορισμό.
Ερώτηση 1η
Στις 14:00, ο Γιάννης έχει συνάντηση, η Μαρία κάνει διάλειμμα και ο Κώστας εργάζεται στο γραφείο του. Αν το διάλειμμα της Μαρίας τελειώνει στις 14:15 και η συνάντηση του Γιάννη στις 14:30, πού βρίσκονται οι τρεις τους στις 14:20; (σημείωση: μετά από κάθε δραστηριότητα επιστρέφουν στο γραφείο τους)
Α. Γιάννης: Συνάντηση, Μαρία: Γραφείο, Κώστας: Γραφείο
Β. Γιάννης: Γραφείο, Μαρία: Γραφείο, Κώστας: Γραφείο
Γ. Γιάννης: Συνάντηση, Μαρία: Διάλειμμα, Κώστας: Γραφείο
Δ. Γιάννης: Συνάντηση, Μαρία: Γραφείο, Κώστας: Συνάντηση
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Στις 14:00 ο Γιάννης βρίσκεται σε συνάντηση που τελειώνει στις 14:30, η Μαρία κάνει διάλειμμα που τελειώνει στις 14:15 και ο Κώστας εργάζεται στο γραφείο του. Εφόσον μετά από κάθε δραστηριότητα επιστρέφουν στο γραφείο τους, στις 14:15 η Μαρία ολοκληρώνει το διάλειμμά της και επιστρέφει στο γραφείο. Στις 14:20 η συνάντηση του Γιάννη δεν έχει ακόμη τελειώσει, επομένως εξακολουθεί να βρίσκεται στη συνάντηση. Η Μαρία έχει ήδη επιστρέψει στο γραφείο της και ο Κώστας συνεχίζει να εργάζεται στο δικό του γραφείο. Συνεπώς, στις 14:20 ο Γιάννης βρίσκεται στη συνάντηση, ενώ η Μαρία και ο Κώστας βρίσκονται στα γραφεία τους, άρα σωστή είναι η επιλογή Α.
Ερώτηση 2η
Σε ένα εργαστήριο, η Άννα χρησιμοποιεί το Μικροσκόπιο από τις 10:00 έως τις 11:30. Ο Παύλος χρησιμοποιεί τον Φυγοκεντρητή από τις 11:00 έως τις 12:00. Όταν δεν χρησιμοποιούν εξοπλισμό, βρίσκονται στον πάγκο εργασίας. Πού βρίσκονται και οι δύο στις 10:30;
Α. Άννα: Μικροσκόπιο, Παύλος: Φυγοκεντρητής
Β. Άννα: Μικροσκόπιο, Παύλος: Πάγκος εργασίας
Γ. Άννα: Πάγκος εργασίας, Παύλος: Φυγοκεντρητής
Δ. Άννα: Πάγκος εργασίας, Παύλος: Πάγκος εργασίας
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Η Άννα χρησιμοποιεί το μικροσκόπιο από τις 10:00 έως τις 11:30, επομένως στις 10:30 εξακολουθεί να εργάζεται στο μικροσκόπιο. Ο Παύλος χρησιμοποιεί τον φυγοκεντρητή από τις 11:00 έως τις 12:00, άρα στις 10:30 δεν έχει ξεκινήσει ακόμη να τον χρησιμοποιεί. Σύμφωνα με την εκφώνηση, όταν δεν χρησιμοποιούν εξοπλισμό βρίσκονται στον πάγκο εργασίας. Επομένως, στις 10:30 η Άννα βρίσκεται στο μικροσκόπιο, ενώ ο Παύλος βρίσκεται στον πάγκο εργασίας. Συνεπώς, σωστή είναι η επιλογή Β.
Ερώτηση 3η
Τέσσερα πακέτα (1, 2, 3, 4) τοποθετούνται σε ράφι. Το πακέτο 3 είναι πιο βαρύ από το 2. Το πακέτο 1 είναι το ελαφρύτερο. Το πακέτο 4 είναι πιο ελαφρύ από το 2. Ποιο είναι το δεύτερο πιο βαρύ πακέτο;
- Το πακέτο 1
- Το πακέτο 3
- Το πακέτο 2
- Το πακέτο 4
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Από τα δεδομένα της άσκησης γνωρίζουμε ότι το πακέτο 1 είναι το ελαφρύτερο από όλα. Επίσης, το πακέτο 3 είναι πιο βαρύ από το πακέτο 2, ενώ το πακέτο 4 είναι πιο ελαφρύ από το πακέτο 2. Άρα ως προς το βάρος μπορούμε να τα ταξινομήσουμε από το ελαφρύτερο προς το βαρύτερο ως εξής: πακέτο 1, πακέτο 4, πακέτο 2, πακέτο 3. Επομένως το πιο βαρύ είναι το πακέτο 3 και το δεύτερο πιο βαρύ είναι το πακέτο 2. Συνεπώς, σωστή είναι η επιλογή Γ.
Ερώτηση 4η
Σε ένα γραφείο, η χρήση του εκτυπωτή επιτρέπεται μόνο μεταξύ 09:00-11:00 και 14:00-16:00. Ο Νίκος εκτύπωσε έγγραφα 2 ώρες μετά την Ελένη. Αν η Ελένη εκτύπωσε στις 09:30, πότε εκτύπωσε ο Νίκος;
- Στις 11:30
- Στις 14:00
- Στις 10:30
- Στις 15:30
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Η χρήση του εκτυπωτή επιτρέπεται μόνο στις χρονικές ζώνες 09:00-11:00 και 14:00-16:00. Η Ελένη εκτύπωσε στις 09:30 και ο Νίκος εκτύπωσε δύο ώρες αργότερα. Αν προσθέσουμε δύο ώρες στις 09:30, προκύπτει η ώρα 11:30. Ωστόσο, στις 11:30 ο εκτυπωτής δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιείται, επειδή το πρώτο επιτρεπόμενο διάστημα τελειώνει στις 11:00 και το επόμενο ξεκινά στις 14:00. Συνεπώς, σωστή είναι η επιλογή Β.
Ερώτηση 5η
Σε έναν όροφο υπάρχουν 5 συνεχόμενα γραφεία (1 έως 5). Πρέπει να τοποθετήσετε 5 τμήματα: HR, Marketing, IT, Sales, Legal.
- Το IT πρέπει να είναι ακριβώς δίπλα στο Marketing
- Το Sales δεν μπορεί να είναι δίπλα το ΙΤ ούτε δίπλα στο Marketing
- Το HR βρίσκεται στην άκρη (θέση 1 ή 5)
- Το Legal βρίσκεται στη θέση 3
- Το Marketing βρίσκεται σε μεγαλύτερο αριθμό γραφείο από το Legal
Πού βρίσκεται το Sales;
- Στη θέση 1
- Στη θέση 2
- Στη θέση 3
- Στη θέση 4
- Στη θέση 5
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Η επίλυση ξεκινά από το σταθερό δεδομένο ότι το Legal βρίσκεται στη θέση 3. Εφόσον το HR πρέπει να βρίσκεται σε μία από τις δύο άκρες (1 ή 5) και το Marketing οφείλει να είναι μετά από το Legal (θέσεις 4 ή 5), η μόνη διάταξη που επιτρέπει στο Marketing να είναι κολλητά με το ΙΤ είναι να καταλάβουν τις θέσεις 4 και 5, καθώς η θέση 3 είναι δεσμευμένη. Αυτό τοποθετεί αυτόματα το HR στην άλλη άκρη, δηλαδή στη θέση 1. Με τις θέσεις 1 (HR), 3 (Legal), 4 (Marketing) και 5 (ΙΤ) κατειλημμένες, το Sales τοποθετείται αναγκαστικά στη θέση 2. Η τελική αυτή σειρά επαληθεύει όλους τους κανόνες, καθώς το Sales στη θέση 2 δεν γειτνιάζει με το ΙΤ (θέση 5) ούτε με το Marketing (θέση 4), διασφαλίζοντας την ορθότητα του παραγωγικού συλλογισμού. Συνεπώς σωστή είναι η επιλογή Β.
Ερώτηση 6η
Τέσσερις διευθυντές (Αλέξης, Βάσω, Γιάννης, Δήμητρα) κάθονται σε μια σειρά γραφείων (1, 2, 3, 4). Ισχύουν οι εξής κανόνες:
- Αν ο Αλέξης κάθεται στο 1, τότε η Βάσω πρέπει να κάθεται στο 4
- Αν ο Γιάννης κάθεται στο 2, τότε η Δήμητρα κάθεται δίπλα στον Αλέξη
- Ο Γιάννης κάθεται στο 2
- Η Βάσω δεν κάθεται στο 4
Ποια είναι η σωστή σειρά των διευθυντών από το 1 έως το 4;
- Αλέξης, Γιάννης, Δήμητρα, Βάσω
- Δήμητρα, Γιάννης, Αλέξης, Βάσω
- Βάσω, Γιάννης, Δήμητρα, Αλέξης
- Γιάννης, Αλέξης, Δήμητρα, Βάσω
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Ο Γιάννης κάθεται στη θέση 2 σύμφωνα με τον κανόνα 3. Ο κανόνας 4 λέει ότι η Βάσω δεν μπορεί να καθίσει στη θέση 4, άρα ο Αλέξης δεν μπορεί να είναι στη θέση 1, γιατί τότε η Βάσω θα έπρεπε να κάθεται στη θέση 4 (κανόνας 1), κάτι που είναι αδύνατο. Για να τηρηθεί ο κανόνας 2, η Δήμητρα πρέπει να κάθεται δίπλα στον Αλέξη. Αν τοποθετήσουμε τη Δήμητρα στη θέση 3, τότε ο Αλέξης μπορεί να καθίσει στη θέση 4 και η Βάσω στη θέση 1. Έτσι η σειρά των διευθυντών από τη θέση 1 έως τη θέση 4 είναι: Βάσω, Γιάννης, Δήμητρα, Αλέξης. Συνεπώς η σωστή επιλογή είναι η Γ.
Ερώτηση 7η
Τρεις οδηγοί (Γιώργος, Άννα, Κώστας) οδηγούν τρία διαφορετικά οχήματα (Φορτηγό, Βαν, Μηχανή).
- Ο οδηγός του Φορτηγού παραδίδει μόνο μεταξύ 08:00-10:00
- Η Άννα οδηγεί το Βαν
- Ο Κώστας κάνει παραδώσεις μετά τις 11:00
- Ο οδηγός της Μηχανής κάνει παραδόσεις όλη μέρα
Ποιος οδηγεί το Φορτηγό;
Α. Ο Γιώργος
Β. Η Άννα
Γ. Ο Κώστας
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Η εξήγηση προκύπτει μέσω της εις άτοπον απαγωγής: γνωρίζουμε ότι η Άννα οδηγεί το Βαν, άρα μένουν ο Γιώργος και ο Κώστας για το Φορτηγό και τη Μηχανή. Ο οδηγός του Φορτηγού εργάζεται μόνο 08:00-10:00, ενώ ο Κώστας εργάζεται μόνο μετά τις 11:00. Άρα ο Κώστας είναι αδύνατον να οδηγεί το Φορτηγό. Συνεπώς, ο Κώστας οδηγεί τη Μηχανή και ο Γιώργος αναγκαστικά οδηγεί το Φορτηγό. Συνεπώς σωστή είναι η επιλογή Α.
Ερώτηση 8η
Τέσσερις φοιτητές (Κώστας, Λένα, Μαρία, Νίκος) θα παρουσιάσουν τις εργασίες τους ο ένας μετά τον άλλο.
- Ο Κώστας δεν παρουσιάζει ούτε πρώτος ούτε τελευταίος
- Η Λένα παρουσιάζει αμέσως μετά τον Νίκο
- Η Μαρία παρουσιάζει σε κάποια θέση πριν από τον Κώστα
Ποια είναι η σωστή σειρά παρουσίασης;
- Μαρία, Νίκος, Λένα, Κώστας
- Μαρία, Κώστας, Νίκος, Λένα
- Νίκος, Λένα, Μαρία, Κώστας
- Κώστας, Μαρία, Νίκος, Λένα
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Η ανάλυση ξεκινά από τον περιορισμό του Κώστα, ο οποίος μπορεί να βρίσκεται μόνο στη θέση 2 ή 3. Επειδή η Μαρία πρέπει να είναι πριν από αυτόν, αν ο Κώστας είναι στη θέση 2, η Μαρία θα ήταν αναγκαστικά στη θέση 1. Στη συνέχεια, εξετάζουμε το «μπλοκ» Νίκος-Λένα (αφού η Λένα είναι αμέσως μετά τον Νίκο). Αν η Μαρία είναι στο 1 και ο Κώστας στο 2, οι θέσεις 3 και 4 μένουν για τον Νίκο και τη Λένα αντίστοιχα, κάτι που ικανοποιεί όλους τους κανόνες. Αντίθετα, στην επιλογή Α ο Κώστας είναι τελευταίος (απαγορεύεται), στην Γ ο Κώστας είναι τελευταίος και η Μαρία μετά τον Νίκο, ενώ στην Δ ο Κώστας είναι πρώτος (επίσης απαγορεύεται). Συνεπώς η σωστή απάντηση είναι η Β (Μαρία, Κώστας, Νίκος, Λένα).
Ερώτηση 10η
Τρεις γιατροί (Δρ. Α, Δρ. Β, Δρ. Γ) χρησιμοποιούν το ίδιο ιατρείο.
- Ο Δρ. Α δέχεται ασθενείς μόνο 09:00-11:00
- Ο Δρ. Γ ξεκινά τη βάρδια του αμέσως μόλις τελειώσει ο Δρ. Β
- Ο Δρ. Β χρειάζεται ακριβώς 2 ώρες για τα ραντεβού του
- Το ιατρείο ανοίγει στις 09:00 και κλείνει στις 15:00, και δεν μένει ποτέ κενό μέχρι να τελειώσει και ο τελευταίος γιατρός.
Ποια είναι η θέση του Δρ. Β στο πρόγραμμα;
- 09:00-11:00
- 13:00-15:00
- 11:00-13:00
- 14:00-16:00
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Η λογική βασίζεται στη χρονική αλληλουχία και την κάλυψη του ωραρίου χωρίς κενά. Γνωρίζουμε ότι ο Δρ. Α καταλαμβάνει υποχρεωτικά το διάστημα 09:00-11:00. Αφού το ιατρείο πρέπει να λειτουργεί συνεχόμενα και απομένουν οι Δρ. Β και Δρ. Γ, ο επόμενος γιατρός πρέπει να ξεκινήσει στις 11:00. Καθώς ο Δρ. Γ ξεκινά αμέσως μετά τον Δρ. Β, ο Δρ. είναι αυτός που παίρνει τη σκυτάλη στις 11:00. Με δεδομένο ότι ο Δρ. Β εργάζεται για 2 ώρες, το ωράριο του είναι 11:00-15:00, αφήνοντας το τελευταίο διάστημα (13:00-15:00) στον Δρ. Γ. Η επιλογή Δ απορρίπτεται καθώς ξεπερνά την ώρα κλεισίματος (15:00). Συνεπώς η σωστή απάντηση είναι η Γ.
