Η ανάπτυξη των ενεργειακών κοινοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά με αργούς ρυθμούς, παρά το σημαντικό δυναμικό που διαθέτουν για την ενίσχυση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και τη συμμετοχή των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση.
Σύμφωνα με ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο στόχος της ΕΕ για δημιουργία τουλάχιστον μίας ενεργειακής κοινότητας σε κάθε δήμο με πληθυσμό άνω των 10.000 κατοίκων έως το 2025 θεωρείται ιδιαίτερα φιλόδοξος και, με βάση τα σημερινά δεδομένα, είναι απίθανο να επιτευχθεί πλήρως. Μέχρι τις αρχές του 2025 η πρόοδος εκτιμάται ότι φτάνει μόλις το 27% του στόχου, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη στην υλοποίηση του σχεδιασμού.
Οι ενεργειακές κοινότητες αποτελούν νομικές οντότητες που επιτρέπουν σε πολίτες, μικρές επιχειρήσεις και τοπικές αρχές να παράγουν, να διαχειρίζονται και να καταναλώνουν τη δική τους ενέργεια, κυρίως από ανανεώσιμες πηγές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση τις θεωρεί βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής μετάβασης και της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, καθώς μπορούν να ενισχύσουν τις επενδύσεις στις ΑΠΕ, να μειώσουν την ενεργειακή φτώχεια και να αυξήσουν την αποδοχή των ενεργειακών έργων σε τοπικό επίπεδο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ωστόσο, η εφαρμογή του θεσμού αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι ορισμοί των ενεργειακών κοινοτήτων σε επίπεδο ΕΕ δεν είναι πάντα σαφείς, γεγονός που οδηγεί σε διαφορετικές ερμηνείες και πρακτικές μεταξύ των κρατών μελών. Παράλληλα, αρκετές χώρες δεν έχουν δημιουργήσει ακόμη τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την ανάπτυξή τους, είτε λόγω ελλιπούς μεταφοράς της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο είτε λόγω καθυστερήσεων στις διαδικασίες σύνδεσης των έργων με το ηλεκτρικό δίκτυο.
Στην Ελλάδα η διείσδυση των ενεργειακών κοινοτήτων εμφανίζεται σχετικά σημαντική σε σύγκριση με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, περίπου 19,1% των δήμων με πληθυσμό άνω των 10.000 κατοίκων διαθέτουν τουλάχιστον μία ενεργειακή κοινότητα που βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι, παρά τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν σε επίπεδο αδειοδοτήσεων, χρηματοδότησης και σύνδεσης με το δίκτυο, η Ελλάδα έχει καταγράψει μια αξιοσημείωτη παρουσία ενεργειακών κοινοτήτων σε τοπικό επίπεδο, συμβάλλοντας στην προώθηση της αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας και στη συμμετοχή πολιτών, δήμων και μικρών επιχειρήσεων στην ενεργειακή μετάβαση.
