Εν μέσω αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή και της ανόδου των διεθνών τιμών του πετρελαίου που προσεγγίζουν τα 100 δολάρια το βαρέλι, η Ελλάδα ξεκινά την προετοιμασία της για μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις της επόμενης δεκαετίας: το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034.
Με απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών συγκροτήθηκε στο υπουργείο ειδική Ομάδα Εργασίας με αντικείμενο τη διαμόρφωση στρατηγικών και επιχειρησιακών κειμένων σχετικά με το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034. Η απόφαση σηματοδοτεί την έναρξη της προετοιμασίας της ελληνικής θέσης ενόψει του νέου πολυετούς ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ο οποίος θα καθορίσει τη χρηματοδότηση βασικών πολιτικών της ΕΕ για την επόμενη επταετία.
Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το οποίο προτείνεται να φτάσει περίπου τα 1,98 τρισ. ευρώ, θεωρείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το πιο φιλόδοξο μέχρι σήμερα. Παράλληλα όμως σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στις προτεραιότητες της Ένωσης, καθώς μεγαλύτερο βάρος δίνεται πλέον στην άμυνα, την ασφάλεια, τη μετανάστευση, την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και τη γεωπολιτική παρουσία της Ευρώπης, σε σχέση με πολιτικές που στο παρελθόν απορροφούσαν μεγάλο μέρος του κοινοτικού προϋπολογισμού, όπως η συνοχή και η αγροτική πολιτική.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δύο βασικές πηγές κοινοτικών πόρων για τη χώρα –η πολιτική συνοχής και η Κοινή Αγροτική Πολιτική– φαίνεται να μειώνουν το συνολικό τους μερίδιο στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Στην τρέχουσα περίοδο 2021-2027 οι δύο αυτές πολιτικές απορροφούσαν περίπου το 67% του προϋπολογισμού της ΕΕ, ενώ στο νέο πλαίσιο εκτιμάται ότι θα περιοριστούν περίπου στο 47%. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες που βασίζονται περισσότερο στα συγκεκριμένα εργαλεία χρηματοδότησης, όπως η Ελλάδα, ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένο ανταγωνισμό για πόρους και με αυστηρότερα κριτήρια κατανομής.
Ιδιαίτερα κρίσιμες θεωρούνται οι εξελίξεις για τη γεωργία. Στην πρόταση για το νέο ΠΔΠ η χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής υπολογίζεται περίπου στα 295,7 δισ. ευρώ, ενώ παράλληλα η αγροτική ανάπτυξη φαίνεται να ενσωματώνεται σε ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό «υπερταμείο» μαζί με πολιτικές συνοχής και άλλες παρεμβάσεις. Η αλλαγή αυτή δημιουργεί ανησυχίες ότι η αγροτική ανάπτυξη θα χάσει τη διακριτή χρηματοδότησή της και ότι συνολικά ο προϋπολογισμός της ΚΑΠ μπορεί να εμφανιστεί μειωμένος έως και κατά περίπου 30% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις αποτελούν περίπου το μισό αγροτικό εισόδημα, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τη βιωσιμότητα της οικογενειακής γεωργίας και των αγροτικών περιοχών.
Οι αλλαγές στο νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο συνδέονται και με τις γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, όπως η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός μεταξύ μεγάλων οικονομιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει την οικονομική και στρατηγική της αυτονομία, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια, την τεχνολογική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να οργανώσει εγκαίρως τη στρατηγική της. Η ομάδα εργασίας θα έχει ως βασική αποστολή τη σύνταξη και τεκμηρίωση του κειμένου πολιτικής (policy paper) για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, καθώς και την επικαιροποίησή του όπου απαιτείται. Παράλληλα, καλείται να διαμορφώσει στρατηγικές θέσεις και να τις παρουσιάσει στη Διυπουργική Επιτροπή που συντονίζει τη διαπραγμάτευση σε εθνικό επίπεδο. Σημαντικό μέρος του έργου της είναι επίσης η παρακολούθηση και ανάλυση των εργασιών των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο, μέσω των ενημερώσεων που παρέχουν οι ελληνικές αρχές και οι εκπρόσωποι της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, η ομάδα θα συγκεντρώνει και θα καταγράφει τις αναπτυξιακές και στρατηγικές προτεραιότητες ανά πυλώνα πολιτικής του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Επιπλέον, θα επεξεργάζεται και θα αξιολογεί ζητήματα όπως η επιλεξιμότητα δαπανών, οι πιθανές παρεκκλίσεις, οι μεταρρυθμίσεις και οι ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι ελληνικές αναπτυξιακές προτεραιότητες ευθυγραμμίζονται με τους στόχους και τα θεματικά πεδία του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.
