Απλοποιείται και επικαιροποιείται το πλαίσιο για την απαλλαγή από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με νέα κοινή απόφαση των υφυπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του διοικητή της ΑΑΔΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Η ρύθμιση αντικαθιστά το προηγούμενο καθεστώς και φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε ασάφειες και γραφειοκρατικά εμπόδια, θεσπίζοντας σαφείς κανόνες για τους δικαιούχους, τις διαδικασίες και τους ελέγχους.
Στόχος της απόφασης είναι αφενός η διευκόλυνση των επιχειρήσεων ηλεκτροπαραγωγής, μέσω της μείωσης του διοικητικού κόστους και της ταχύτερης εφαρμογής της απαλλαγής, και αφετέρου η διασφάλιση ότι το φυσικό αέριο που εξαιρείται από τον ΕΦΚ χρησιμοποιείται πράγματι και αποκλειστικά για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το υπουργείο και η φορολογική διοίκηση επιδιώκουν, με αυτόν τον τρόπο, να ενισχύσουν τη διαφάνεια και να περιορίσουν τον κίνδυνο καταχρήσεων.
Από τη νέα ρύθμιση ωφελούνται κατά κύριο λόγο οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται άμεσα στην ηλεκτροπαραγωγή και χρησιμοποιούν φυσικό αέριο ως καύσιμο. Πρόκειται για παραγωγούς που λειτουργούν μονάδες φυσικού αερίου και εγχέουν την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στο Σύστημα Μεταφοράς ή στο Δίκτυο Διανομής. Για τις επιχειρήσεις αυτές, η απαλλαγή από τον ΕΦΚ μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος καυσίμου και βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων τιμών ενέργειας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι αυτοπαραγωγοί, δηλαδή επιχειρήσεις ή οργανισμοί που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια για ιδία χρήση, όπως βιομηχανικές μονάδες ή μεγάλες εγκαταστάσεις με δικές τους μονάδες φυσικού αερίου. Και σε αυτή την περίπτωση, η απαλλαγή αφορά αποκλειστικά το καύσιμο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και όχι για άλλες ενεργειακές ανάγκες.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τις μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας, συμπεριλαμβανομένων των ΣΗΘ και ΣΗΘΥΑ. Οι μονάδες αυτές δικαιούνται απαλλαγή μόνο για το μέρος της κατανάλωσης φυσικού αερίου που αντιστοιχεί στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ το καύσιμο που χρησιμοποιείται για θερμικές χρήσεις εξακολουθεί να επιβαρύνεται με φόρο. Με τη ρύθμιση αυτή αναγνωρίζεται η ενεργειακή αποδοτικότητα της συμπαραγωγής, χωρίς όμως να δημιουργούνται περιθώρια γενικευμένης φοροαπαλλαγής.
Κεντρικός άξονας του νέου καθεστώτος είναι η δημιουργία ειδικού Μητρώου Δικαιούχων Απαλλαγής, το οποίο τηρείται από τις Ελεγκτικές Υπηρεσίες Τελωνείων. Κάθε επιλέξιμη εγκατάσταση εγγράφεται στο μητρώο και λαμβάνει μοναδικό αριθμό, ο οποίος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή της απαλλαγής και τη σωστή τιμολόγηση του φυσικού αερίου από τους προμηθευτές.
Για την ένταξη στο καθεστώς, οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν αίτηση στην αρμόδια τελωνειακή υπηρεσία, συνοδευόμενη από συγκεκριμένα δικαιολογητικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται στοιχεία ταυτοποίησης, άδειες λειτουργίας, καθώς και τεχνική μελέτη που περιγράφει τον εξοπλισμό και εκτιμά την κατανάλωση φυσικού αερίου και την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Μετά τον έλεγχο των στοιχείων, η τελωνειακή αρχή εγκρίνει ή απορρίπτει το αίτημα και, σε περίπτωση θετικής απόφασης, προχωρά στην εγγραφή στο μητρώο.
Ιδιαίτερες προβλέψεις υπάρχουν για εγκαταστάσεις με κοινούς μετρητές φυσικού αερίου, όπου το καύσιμο χρησιμοποιείται τόσο για ηλεκτροπαραγωγή όσο και για άλλες χρήσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ειδική επιτροπή διενεργεί επιτόπιο έλεγχο και προσδιορίζει το ποσοστό της κατανάλωσης που απαλλάσσεται από τον ΕΦΚ. Παράλληλα, καθορίζονται μεθοδολογίες υπολογισμού για τις μονάδες συμπαραγωγής, ώστε να διαχωρίζεται με ακρίβεια η ηλεκτρική από τη θερμική χρήση.
Τέλος, η απόφαση ορίζει σαφείς υποχρεώσεις τόσο για τους δικαιούχους όσο και για τους διανομείς φυσικού αερίου. Οι επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής οφείλουν να τηρούν αναλυτικά μηνιαία αρχεία κατανάλωσης και παραγωγής και να διευκολύνουν τους ελέγχους, ενώ οι προμηθευτές υποχρεούνται σε συγκεντρωτικές δηλώσεις και σαφή λογιστικό διαχωρισμό των απαλλασσόμενων ποσοτήτων.
