Η ρωσική οικονομία εμφανίζεται πιο ανθεκτική απ’ ό,τι ανέμεναν πολλοί αναλυτές μετά την εισβολή στην Ουκρανία και την επιβολή εκτεταμένων δυτικών κυρώσεων, ωστόσο τα σημάδια κόπωσης γίνονται πλέον ορατά, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ινστιτούτου Bruegel.
Έπειτα από μια σχετικά ήπια ύφεση το 2022, η ρωσική οικονομία κατέγραψε ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2023 και το 2024, κυρίως λόγω της αύξησης των πολεμικών δαπανών και της έντονης πιστωτικής επέκτασης προς επιχειρήσεις που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την πολεμική προσπάθεια.
Η εικόνα αυτή, ωστόσο, άρχισε να αλλάζει το 2025. Η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε αισθητά, καθώς η οικονομία προσέκρουσε σε περιορισμούς παραγωγικής δυναμικότητας, έλλειψη εργατικού δυναμικού και αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις. Ο πληθωρισμός παραμένει σταθερά πάνω από τον στόχο της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, ενώ η ανεργία έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, στοιχείο που, σύμφωνα με την ανάλυση, αντανακλά κυρίως σοβαρές ελλείψεις προσωπικού λόγω δημογραφικής συρρίκνωσης, στρατιωτικής επιστράτευσης και μετανάστευσης.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, το ρωσικό κράτος εξακολουθεί να διατηρεί έλεγχο στα ελλείμματα και στο δημόσιο χρέος, το οποίο παραμένει χαμηλό σε διεθνή σύγκριση. Παρ’ όλα αυτά, η σύνθεση των δημόσιων δαπανών έχει αλλάξει ριζικά. Οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν απότομα και απορροφούν πλέον πάνω από το 7% του ΑΕΠ, περιορίζοντας τα κονδύλια για κοινωνική πολιτική, εκπαίδευση και μεταβιβάσεις προς τις περιφέρειες. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει εξαντλήσει μεγάλο μέρος των ρευστών αποθεμάτων του Εθνικού Ταμείου Ευημερίας και στηρίζεται ολοένα περισσότερο στον εσωτερικό δανεισμό για τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις λεγόμενες «ημι-δημοσιονομικές» πρακτικές, μέσω των οποίων κρατικά ελεγχόμενες τράπεζες και επιχειρήσεις διοχετεύουν πιστώσεις σε τομείς κρίσιμους για τον πόλεμο, χωρίς αυτές οι δαπάνες να αποτυπώνονται πλήρως στον κρατικό προϋπολογισμό. Η πρακτική αυτή ενισχύει βραχυπρόθεσμα την πολεμική οικονομία, αλλά αυξάνει τους κινδύνους για το τραπεζικό σύστημα και τα δημόσια οικονομικά στο μέλλον.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων, η προετοιμασία του κράτους μετά το 2014 για ένα καθεστώς κυρώσεων, η ατελής γεωγραφική κάλυψη των διεθνών περιορισμών και η ικανότητα των αρχών να διαχειριστούν κρίσεις σε συνθήκες αυξημένου πολιτικού ελέγχου. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές χαρακτηρίζονται σαφώς αρνητικές.
Η συνέχιση του πολέμου, οι κυρώσεις, η αυξανόμενη διεθνής απομόνωση και τα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα της ρωσικής οικονομίας, όπως η δημογραφική γήρανση και η εξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες, εκτιμάται ότι θα περιορίσουν σημαντικά την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας. Αν και η Μόσχα φαίνεται ικανή να χρηματοδοτεί την πολεμική προσπάθεια βραχυπρόθεσμα, το περιθώριο αυτό, όπως τονίζεται, δεν είναι απεριόριστο και αναμένεται να συρρικνωθεί σταδιακά τα επόμενα χρόνια.
