Η εφετινή έκθεση Mind the Gap της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει μια εικόνα προόδου, αλλά και στρεβλώσεων που εξακολουθούν να επιβαρύνουν το ελληνικό φορολογικό σύστημα. Η έκθεση αναγνωρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ελληνικής φορολογικής διοίκησης, ωστόσο «φωτίζει» κρίσιμους τομείς όπου η Ελλάδα παραμένει ουραγός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά τη θετική αποτίμηση των ψηφιακών εργαλείων όπως το myDATA και η εφαρμογή E-appodixi, που ενισχύουν τους ελέγχους σε πραγματικό χρόνο και ενεργοποιούν τους πολίτες στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής, η χώρα συνεχίζει να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις σε επίπεδο πολιτικών ΦΠΑ και φορολογικών δαπανών. Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τα έργα που υλοποιούνται με ευρωπαϊκή τεχνική υποστήριξη ενισχύουν τις δυνατότητες της ΑΑΔΕ, όμως δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τις διαρθρωτικές αδυναμίες που εντοπίζει η Κομισιόν.
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα αφορά το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ» (VAT policy gap) της Ελλάδας, το οποίο το 2023 εκτοξεύθηκε στο 57% του δυνητικού ιδανικού εσόδου, δηλαδή περίπου 29 δισ. ευρώ. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, με ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει ότι μεγάλο μέρος των απωλειών δεν προέρχεται από φοροδιαφυγή, αλλά από τις ίδιες τις επιλογές φορολογικής πολιτικής — μειωμένους συντελεστές, εξαιρέσεις και ειδικά καθεστώτα που διαβρώνουν τη φορολογική βάση.
Εξίσου προβληματική θεωρείται η έκταση των φορολογικών δαπανών: η Ελλάδα καταγράφει 1.116 διαφορετικές διατάξεις με συνολικό κόστος 18,82 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 31% των φορολογικών εσόδων. Παρότι η χώρα δημοσιοποιεί τα σχετικά στοιχεία, η απουσία μηχανισμού αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των δαπανών αυτών καθιστά αδύνατο τον ουσιαστικό εξορθολογισμό τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι χωρίς συστηματική αξιολόγηση, το φορολογικό σύστημα θα συνεχίσει να επιβαρύνεται από παρωχημένες ή αναποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Προβληματισμό προκαλεί και η διαχρονική υποστελέχωση των ελεγκτικών μηχανισμών, η οποία περιορίζει την ικανότητα της χώρας να εφαρμόσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική διαχείρισης φορολογικών κινδύνων, ιδιαίτερα στην περίπτωση του ΦΠΑ όπου οι απώλειες παραμένουν υψηλές. Η Κομισιόν καλεί την Ελλάδα να επιταχύνει τις παρεμβάσεις της, ενισχύοντας το ανθρώπινο δυναμικό και υιοθετώντας πιο στοχευμένα εργαλεία πρόληψης και ελέγχου.
