Η πρόσφατη απόφαση για αναστολή λειτουργίας 204 καταστημάτων των ΕΛΤΑ, η οποία μερικώς ανεστάλη, λόγω των σφοδρών αντιδράσεων ανοίγει έναν νέο κύκλο αμφισβήτησης για το Υπερταμείο (Growthfund), αυτή τη φορά με επίκεντρο τη στρατηγική του αξιοπιστία.
Το στρατηγικό σχέδιο 2025-2027 του Υπερταμείου που είχε παρουσιαστεί προσφάτως, προέβλεπε την επαναφορά των Ελληνικών Ταχυδρομείων σε σταθερή τροχιά κερδοφορίας, με τριπλασιασμό του EBITDA, αύξηση του μεριδίου αγοράς στα δέματα και κεφαλαιακή θωράκιση μέσα από αξιοποίηση του δικτύου και της ακίνητης περιουσίας. Σήμερα όμως, πολλά από αυτά τα μεγέθη μοιάζουν να καθίστανται δομικά ανέφικτα με βάση τις κινήσεις συρρίκνωσης που ανακοινώθηκαν.
Στην καρδιά του σχεδίου προβλεπόταν δραστική βελτίωση των οικονομικών αποτελεσμάτων: αύξηση του EBITDA κατά τρεις φορές έως το 2027, ενίσχυση του κύκλου εργασιών μέσω της αγοράς δεμάτων και παράλληλη εκμετάλλευση της ακίνητης περιουσίας. Η εν λόγω πρόβλεψη δεν ήταν απλή λογιστική άσκηση· στηριζόταν στην υπόθεση ότι το δίκτυο των ΕΛΤΑ θα αυξηθεί κατά 50%, ξεπερνώντας τα 1.500 σημεία εξυπηρέτησης, διευκολύνοντας μεγαλύτερο όγκο συναλλαγών, ταχύτερη διανομή και ισχυρότερη παρουσία στις τοπικές κοινωνίες. Με το νέο επιχειρησιακό μοντέλο, όμως, η εξίσωση αλλάζει ριζικά.
Το κλείσιμο 204 καταστημάτων - αρχικά 46 εξ αυτών - περιορίζει το δυνητικό πελατολόγιο, μειώνει τα φυσικά σημεία επαφής με την αγορά και, το κυριότερο, υπονομεύει τη δυνατότητα αύξησης του τζίρου μέσω εμπροσθοβαρούς ανάπτυξης. Η λογική της μείωσης κόστους μπορεί να αποδώσει βραχυπρόθεσμα σε επίπεδο λειτουργικών δαπανών, όμως θέτει υπό αμφισβήτηση την επίτευξη των στόχων εσόδων που είχαν τεθεί. Η μείωση φυσικής παρουσίας –παρά την ενίσχυση κινητών μονάδων και συνεργαζόμενων σημείων– εκτιμάται ότι θα επιβραδύνει τον ρυθμό διείσδυσης σε κρίσιμες αγορές, ιδίως στην περιφέρεια όπου η φυσική πρόσβαση παραμένει κρίσιμος παράγοντας χρήσης υπηρεσιών.
Ακόμη και εάν τα ΕΛΤΑ πετύχουν μείωση κόστους μέσω εξορθολογισμού, η απώλεια δυνητικού κύκλου εργασιών από καταστήματα που κλείνουν δημιουργεί αναντιστοιχία με το αρχικό χρηματοοικονομικό υπόδειγμα. Το σχέδιο του Υπερταμείου προέβλεπε αύξηση του μεριδίου στην αγορά δεμάτων από 13% σε 18%. Χωρίς ανάπτυξη δικτύου και φυσική παρουσία, αυτή η αύξηση καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη, ειδικά όταν οι ιδιωτικές εταιρείες courier επεκτείνονται επιθετικά με hubs και καταστήματα παραλαβής μέσα σε τοπικές αγορές.
Παράλληλα, η συγχώνευση λειτουργιών με την ΕΛΤΑ Courier, που είχε παρουσιαστεί ως μοχλός επιτάχυνσης και αποδοτικότητας, πλέον αντιμετωπίζει δυσκολία κλίμακας. Το ενιαίο επιχειρησιακό σχήμα ήταν σχεδιασμένο να πατήσει πάνω σε ένα αναπτυσσόμενο δίκτυο· τώρα καλείται να λειτουργήσει σε περιβάλλον συρρίκνωσης, όπου η ενοποίηση δεν θα τροφοδοτηθεί από αύξηση δραστηριότητας αλλά από περικοπές.
Το Υπερταμείο καλείται να απαντήσει αν η αλλαγή πορείας αποτελεί προσαρμογή σε νέα δεδομένα ή αποδοχή ότι οι αρχικοί στόχοι ήταν υπεραισιόδοξοι. Σε κάθε περίπτωση, η απόκλιση μεταξύ εξαγγελιών και πράξεων δημιουργεί κλυδωνισμούς, όχι μόνο στην επιχειρησιακή εικόνα των ΕΛΤΑ, αλλά και στην αξιοπιστία του ίδιου του κρατικού φορέα επενδύσεων. Η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική: είτε θα υπάρξει νέο επικαιροποιημένο σχέδιο με ρεαλιστικούς οικονομικούς στόχους, είτε η τρέχουσα στρατηγική αναθεώρηση θα αποδειχθεί σύμπτωμα βαθύτερης κρίσης κατεύθυνσης για τον ιστορικό ταχυδρομικό οργανισμό.
Σημειώνεται ότι το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί σήμερα στο επίκεντρο της Βουλής, καθώς η Διαρκής Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων και η Διαρκής Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης συνεδριάζουν από κοινού, με μοναδικό θέμα στην ημερήσια διάταξη την ενημέρωση για τις εξελίξεις στα Ελληνικά Ταχυδρομεία. Στη συνεδρίαση θα παραστούν ο διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου, Γιάννης Παπαχρήστου, και ο διευθύνων σύμβουλος των ΕΛΤΑ, Γρηγόρης Σκλήκας, οι οποίοι θα κληθούν να εξηγήσουν τι μεσολάβησε από την κατάρτιση του στρατηγικού σχεδίου πριν από λίγους μήνες μέχρι την αιφνιδιαστική απόφαση για κλείσιμο καταστημάτων και τις δημόσιες αναφορές περί δυσκολιών καταβολής μισθοδοσίας.
Η ακρόαση αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς τα μέλη των Επιτροπών θα επιδιώξουν σαφείς απαντήσεις για το πώς από ένα σχέδιο ανάπτυξης και ισχυροποίησης του δικτύου των ΕΛΤΑ, η συζήτηση σήμερα αφορά κλείσιμο σημείων, αναστάτωση προσωπικού και ανησυχία για τη βιωσιμότητα του οργανισμού.
