Σαφείς εξαιρέσεις και αυστηρά κριτήρια θέτει η νέα νομοθετική ρύθμιση για τη μείωση και την πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ σε κύριες κατοικίες μικρών οικισμών. Παρότι το μέτρο χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ευνοϊκό και αναμένεται να ωφελήσει εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες, δεν καλύπτει το σύνολο των φορολογουμένων.
Σύμφωνα με τον νόμο 5246/2025 που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ, δεν δικαιούνται μείωση ΕΝΦΙΑ κατά 50% το 2026, ούτε πλήρη απαλλαγή από το 2027, όσοι δεν είναι φυσικά πρόσωπα ή δεν έχουν φορολογική κατοικία στην Ελλάδα. Εκτός ρύθμισης μένουν επίσης οι ιδιοκτήτες κύριας κατοικίας που βρίσκεται σε οικισμούς με πληθυσμό άνω των 1.500 κατοίκων, ενώ για ορισμένες παραμεθόριες περιοχές το ανώτατο όριο αυξάνεται στους 1.700 κατοίκους.
Από το μέτρο εξαιρούνται ρητά και οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, με μοναδική εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων. Παράλληλα, δεν προβλέπεται καμία ελάφρυνση για κατοικίες των οποίων η συνολική φορολογητέα αξία υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ, ανεξαρτήτως τόπου εγκατάστασης ή πληθυσμιακών κριτηρίων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Δεν καλύπτονται ακόμη κατοικίες που δεν δηλώνονται ως κύρια κατοικία στη φορολογική δήλωση του προηγούμενου έτους, καθώς ο χαρακτηρισμός της κύριας κατοικίας γίνεται αποκλειστικά βάσει των στοιχείων της δήλωσης εισοδήματος. Εκτός ρύθμισης παραμένουν και όσοι διαθέτουν δικαιώματα επί ακινήτων σε περιοχές που δεν εντάσσονται στους προβλεπόμενους μικρούς οικισμούς, ακόμη και αν πρόκειται για χαμηλής αξίας ακίνητα.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει για το 2026 μεταβατική μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 50% και από το 2027 πλήρη απαλλαγή για όσους πληρούν σωρευτικά όλα τα κριτήρια. Υπολογίζεται ότι αφορά περίπου 1 εκατομμύριο δικαιώματα επί κατοικιών σε περισσότερους από 12.700 οικισμούς σε όλη τη χώρα, με το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος της πλήρους απαλλαγής να εκτιμάται σε περίπου 75 εκατ. Ευρώ.
Ενδεικτικά, ιδιοκτήτης κύριας κατοικίας σε οικισμό της Αττικής με πληθυσμό κάτω των 1.500 κατοίκων δεν θα δικαιούται ούτε τη μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 50% το 2026 ούτε την πλήρη απαλλαγή από το 2027, καθώς η Περιφέρεια Αττικής εξαιρείται συνολικά από το μέτρο, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων. Ακόμη και αν πρόκειται για χαμηλής αξίας ακίνητο και μόνιμη κατοικία, η γεωγραφική εξαίρεση αποκλείει κάθε φορολογική ελάφρυνση.
Παράλληλα, φορολογούμενος που διαθέτει κύρια κατοικία σε μικρό οικισμό της Ηπείρου με πληθυσμό 1.200 κατοίκους, αλλά η συνολική φορολογητέα αξία του ακινήτου υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ, δεν θα ενταχθεί στη ρύθμιση. Το όριο της αξίας λειτουργεί ως απόλυτο κριτήριο, ανεξαρτήτως πληθυσμιακών ή γεωγραφικών προϋποθέσεων.
Τέλος, εκτός μέτρου μένει και ιδιοκτήτης κατοικίας σε οικισμό 1.000 κατοίκων της Κεντρικής Μακεδονίας, εφόσον το ακίνητο δεν έχει δηλωθεί ως κύρια κατοικία στη φορολογική δήλωση του προηγούμενου έτους. Σε αυτή την περίπτωση, ακόμη και αν πληρούνται όλα τα υπόλοιπα κριτήρια, η κατοικία θεωρείται δευτερεύουσα και δεν παρέχεται καμία μείωση ή απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ.
