Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια σταθερή και ολοένα εντονότερη μεταφορά της ιδιοκτησίας ακινήτων στην Αθήνα και ευρύτερα στην Ελλάδα προς ξένα χέρια, εξέλιξη που αποδίδεται σε έναν συνδυασμό διαρθρωτικών αδυναμιών της ελληνικής οικονομίας, κυρίως κληρονομιών των Μνημονίων. Η παρατεταμένη υστέρηση των εισοδημάτων, σε συνδυασμό με τη ραγδαία άνοδο των τιμών κατοικίας και τη μειωμένη διαθεσιμότητα νέων ακινήτων, περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα των Ελλήνων να αποκτήσουν ιδιόκτητη στέγη. Την ίδια στιγμή, η χώρα αναδεικνύεται σε ελκυστικό προορισμό για αλλοδαπούς αγοραστές και επενδυτές, για τους οποίους τα ελληνικά ακίνητα παραμένουν ανταγωνιστικά σε όρους κόστους και αποδόσεων. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή ανατροπή των ισορροπιών στην αγορά κατοικίας, με τη στέγη να απομακρύνεται από τον κοινωνικό της ρόλο και να εντάσσεται ολοένα περισσότερο στη σφαίρα της επενδυτικής εκμετάλλευσης.
Σε πρόσφατη ανάλυσή της, η Deloitte κατατάσσει την Αθήνα στη δεύτερη ακριβότερη πόλη της Ευρώπης για την απόκτηση νεόδμητης κατοικίας σε σχέση με τα εισοδήματα των πολιτών. Σύμφωνα με τη μελέτη, για την αγορά ενός καινούργιου διαμερίσματος επιφάνειας 70 τ.μ. απαιτούνται στην ελληνική πρωτεύουσα 15,3 έτη μισθών, με βάση τις μεικτές απολαβές. Μόνο το Άμστερνταμ εμφανίζεται ακριβότερο σε αυτή την αναλογία, καθώς εκεί απαιτούνται 15,4 ετήσιοι μισθοί, με τη μέση τιμή αγοράς να φθάνει τα 8.475 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, καταγράφοντας ετήσια αύξηση 10,1%.
Η ίδια ανάλυση δείχνει ότι η μέση τιμή πώλησης νεόδμητων κατοικιών στην Αττική ανέρχεται πλέον στα 4.100 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, αυξημένη κατά 10,8% σε ετήσια βάση. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος για ένα διαμέρισμα 70 τ.μ. διαμορφώνεται περίπου στις 287.000 ευρώ. Παράλληλα, οι τιμές των νεόδμητων κατοικιών στο λεκανοπέδιο είναι 2,28 φορές υψηλότερες από τον εθνικό μέσο όρο, ο οποίος κινείται στα 1.800 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, αποτυπώνοντας τη στρέβλωση που προκαλεί στην οικονομία και στην αγορά ακινήτων η διαχρονική υπερσυγκέντρωση πληθυσμού στην Αττική.
Η κατάταξη βασίζεται στον μέσο μεικτό μισθό στην Ελλάδα, ο οποίος υπολογίζεται στα 1.563 ευρώ, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται στα 3.155 ευρώ και στο Ισραήλ προσεγγίζει τα 3.000 ευρώ. Η μεγάλη αυτή απόκλιση στο επίπεδο των εισοδημάτων διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της αγοράς κατοικίας, καθώς το ίδιο ακίνητο που για έναν Έλληνα εργαζόμενο απαιτεί μισθούς πολλών δεκαετιών, για έναν αλλοδαπό αγοραστή με υψηλότερες απολαβές καθίσταται συγκριτικά προσιτό.
Ως αποτέλεσμα, η ελληνική αγορά ακινήτων προσελκύει έντονο ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές και αγοραστές με μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη, οι οποίοι μπορούν να ανταποκριθούν ευκολότερα στις υψηλές τιμές. Αντίθετα, για την πλειονότητα των Ελλήνων, ο συνδυασμός χαμηλών εισοδημάτων και αυξημένου κόστους στέγασης καθιστά την απόκτηση κατοικίας σχεδόν απαγορευτική, διευρύνοντας περαιτέρω το χάσμα μεταξύ όσων έχουν πρόσβαση στην αγορά και όσων αποκλείονται από αυτήν.
