Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΑΣΕΠ, η εξέταση για την ενότητα του Επαγωγικού Συλλογισμού θα πραγματοποιηθεί μέσω προσαρμοστικού τεστ (Computerized Adaptive Testing – CAT) που θα περιλαμβάνει ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών.
Τα προσαρμοστικά τεστ (CAT) αποτελούν μια δοκιμασμένη μέθοδο δημιουργίας δοκιμασιών αξιολόγησης και αξιοποιούνται διεθνώς επί δεκαετίας σε φορείς του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα για σκοπούς επιλογής υποψηφίων. Η μέθοδος CAT υιοθετεί μια σύγχρονη μεθοδολογία ηλεκτρονικής εξέτασης για την αξιολόγηση δεξιοτήτων, η οποία βασίζεται σε μαθηματικά μοντέλα και προσαρμόζει, σε πραγματικό χρόνο, το επίπεδο δυσκολίας των ερωτήσεων στην επίδοση του υποψηφίου.
Οι ερωτήσεις των τεστ CAT δεν είναι βαθμολογικά ισοδύναμες. Η δοκιμασία ξεκινά με την εμφάνιση σε όλους τους υποψηφίους μιας μέτριου βαθμού δυσκολίας ερώτησης. Εάν ο υποψήφιος απαντήσει σωστά στην ερώτηση αυτή, τότε η επόμενη ερώτηση που θα κληθεί να απαντήσει θα είναι μια μεγαλύτερου βαθμού δυσκολίας ερώτηση, ενώ εάν απαντήσει λανθασμένα στην πρώτη ερώτηση, τότε η επόμενη ερώτηση που θα κληθεί να απαντήσει θα είναι μια μικρότερου βαθμού δυσκολίας ερώτηση. Αυτή η ροή/διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι να ολοκληρωθεί το σύνολο των ερωτήσεων, που περιλαμβάνει η εκάστοτε δοκιμασία.
Επομένως:
- Αν απαντάς σωστά: το σύστημα σου δίνει δυσκολότερες ερωτήσεις
- Αν απαντάς λάθος: το σύστημα σου δίνει ευκολότερες ερωτήσεις
Ο χρόνος στα τεστ επαγωγικών συλλογισμών με τη μέθοδο CAT δεν είναι σταθερός, αλλά εξαρτάται από τον σχεδιασμό του εκάστοτε τεστ και τους εξής παράγοντες:
- Μέσος συνολικός χρόνος: συνήθως 15-30 λεπτά για ένα τεστ 20-10 ερωτήσεων, ανάλογα με τον φορέα και τον σκοπό
- Χρόνος ανά ερώτηση: συνήθως δίνεται 1 έως 1,5 λεπτό ανά ερώτηση δηλαδή 60-90 δευτερόλεπτα ή σε τεστ υψηλής πίεσης ακόμη και 45-60 δευτερόλεπτα
- Δυναμική διακοπή: το τεστ μπορεί να τελειώσει αυτόματα νωρίτερα αν το σύστημα έχει ήδη εκτιμήσει με αρκετή ακρίβεια το επίπεδο ικανότητας του εξεταζόμενου
Στα τεστ τύπου CAT (Computerized Adaptive Testing) οι ερωτήσεις δεν είναι βαθμολογικά ισοδύναμες. Αυτό σημαίνει ότι η δυσκολία της ερώτησης επηρεάζει τη βαρύτητα της απάντησης, και όχι απλώς το αν απαντήθηκε σωστά ή λάθος. Συνεπώς:
- Μια δύσκολη ερώτηση που απαντάται σωστά, προσφέρει περισσότερα "αόρατα» μόρια ενώ μια εύκολη ερώτηση έχει λιγότερη διαγνωστική αξία
- Το τεστ προσαρμόζεται δυναμικά: αν απαντάς σωστά σου δίνει δυσκολότερες ερωτήσεις και επομένως υψηλότερη εκτίμηση ικανοτήτων, ενώ αν απαντάς λάθος σε εύκολες ερωτήσεις τότε εκτιμάται χαμηλότερη ικανότητα
- Δεν υπάρχει «άθροισμα σωστών» όπως στα κλασικά τεστ, η βαθμολογία προκύπτει μέσα από ένα στατιστικό μοντέλο που εκτιμά το επίπεδο ικανότητάς σου
Η βαθμολόγηση της δυσκολίας μιας ερώτηση επαγωγικού συλλογισμού (inductive reasoning) βασίζεται σε διάφορους παράγοντες που αφορούν τόσο το περιεχόμενο όσο και την απαιτούμενη νοητική επεξεργασία. Ακολουθούν ορισμένα χαρακτηριστικά για το πότε μια ερώτηση θεωρείται εύκολη, μέτρια ή δύσκολη:
- Εύκολη ερώτηση: η απάντηση προκύπτει από απλές και ξεκάθαρες επαναλαμβανόμενες σχέσεις (π.χ. ακολουθία, ομοιότητα σχημάτων ή μοτίβων), έχουμε λιγότερα στοιχεία ή σχήματα που πρέπει να συγκριθούν, δεν απαιτούνται πολλαπλά βήματα σκέψης ή σύνθετοι συλλογισμοί ενώ συνήθως μια τέτοια ερώτηση απαντάται γρήγορα (λ.χ. κάτω από 30 δευτερόλεπτα)
- Μέτριας δυσκολίας ερώτηση: περιλαμβάνει σύνθετες ή πολυδιάστατες σχέσεις μεταξύ στοιχείων (π.χ. αλλαγές σε μέγεθος, σχήμα και χρώμα ταυτόχρονα), απαιτεί συνδυασμό περισσότερων από ένα κανόνων ή μοτίβων, πρέπει να συγκριθούν τρία ή περισσότερα στοιχεία ταυτόχρονα, ενώ τέλος, απαιτείται λίγο περισσότερος χρόνος και συγκέντρωση για την επίλυσή της (λ.χ. 30-60 δευτερόλεπτα)
- Δύσκολη ερώτηση: απαιτούν πολύπλοκους και αφηρημένους συλλογισμούς όπως πολλαπλές αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφόρων χαρακτηριστικών, απαιτείται η αναγνώριση και σύνθεση πολλών διαφορετικών μοτίβων, πολλά στοιχεία που πρέπει να αναλυθούν και να συνδυαστούν και συνήθως χρειάζεται πάνω από 60 δευτερόλεπτα και υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης, εδώ θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, τα Matrix τεστ που είναι πίνακες (συνήθως 3Χ3) με σχήματα ή μοτίβα, όπου το ζητούμενο είναι να βρεις το σχήμα ή το μοτίβο που συμπληρώνει σωστά την θέση του ερωτηματικού, απαιτούν συνδυαστική σκέψη και πολυβηματική ανάλυση για αυτό θεωρούνται δύσκολες
