Σήμερα ξεκινάει ο διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους για το νέο πλαίσιο καθορισμού κατώτατου μισθού. Ο σημερινός τρόπος καθορισμού του κατώτατου μισθού θα εφαρμοστεί για τελευταία φορά το 2025 και στη συνέχεια θα ορίζεται με το μεταβατικό στάδιο που ορίζει το πόρισμά της Επιτροπής ενώ η τελική του μορφή με τον νέο μαθηματικό τρόπο θα γίνει το 2028.
Κύριο θέμα των διαβουλεύσεων θα αποτελέσει το πόρισμα της Επιστημονικής Επιτροπής για την ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής οδηγίας για επαρκείς κατώτατους μισθούς και τη διαδικασία καθορισμού του κατώτατου μισθού που προτείνεται σε αυτό.
Συγκεκριμένα, η πρόταση αφορά στη χρήση μαθηματικού τύπου ως έναν πιο αντικειμενικό, προβλέψιμο και διαφανή τρόπο υπολογισμού του κατώτατου μισθού, στη βάση του παραδείγματος του γαλλικού συστήματος αλλά και παρόμοιων συστημάτων άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ο μαθηματικός τύπος προτείνεται να λαμβάνει υπόψιν τον πληθωρισμό και την αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας. Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία Επιτροπής Διαβούλευσης, η οποία θα αποτελείται κυρίως από εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να διατυπώνει γνώμη για το ύψος του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και την επικαιροποίησή του, αναβαθμίζοντας έτσι τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία. Επιπλέον, προτείνεται η κατάρτιση οδικού χάρτη («σχεδίου δράσης») για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και την αύξηση του ποσοστού των εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογικές διαπραγματεύσεις, με την ενεργή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.
Η συνάντηση της Υπουργού Νίκη Κεραμέως και του Γενικού Γραμματέα Νίκου Μηλαπίδη με τους εκπροσώπους της ΓΣΕΕ είναι προγραμματισμένη για σήμερα Τρίτη 15 Οκτωβρίου και στη συνέχεια θα ακολουθήσουν διαδοχικές συναντήσεις με τους εκπροσώπους των λοιπών εθνικών κοινωνικών εταίρων (ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ, ΣΕΤΕ, ΣΒΕ, ΣΕΒ).
Με βάση νέα οικονομικά στοιχεία θα ορίζεται ο κατώτατος μισθός σύμφωνα με το πόρισμά της Επιστημονικής Επιτροπής για την ενσωμάτωση της σχετικής Κοινοτικής Οδηγίας.
Ειδικότερα μέχρι τον Μάιο του 2025 θα ισχύσει το καθεστώς που υπάρχει σήμερα ενώ στην συνέχεια θα υπάρξει νέα διαδικασία διαβούλευσης, η οποία ορίζει: η διαδικασία διαβούλευσης εκκινεί το τελευταίο 10ήμερο του Φεβρουαρίου κάθε έτους με πρόσκληση της Επιτροπής Συντονισμού της διαβούλευσης προς τους κοινωνικούς εταίρους και τους επιστημονικούς και ερευνητικούς φορείς, ο φάκελος της διαβούλευσης παραδίδεται στο ΚΕΠΕ και στην επιστημονική επιτροπή έως την 30ή Απριλίου κάθε έτους, το Σχέδιο Πορίσματος της Διαβούλευσης ολοκληρώνεται έως την 31ηΜαΐου κάθε έτους, διαβιβάζεται στην Επιτροπή Συντονισμού της διαβούλευσης. Ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης εισηγείται στο Υπουργικό Συμβούλιο το τελευταίο 15νθήμερο του Ιουνίου κάθε έτους.
Σε ότι αφορά τον υπολογισμό του κατώτατου μισθού σημειώνεται επειδή το νέο σύστημα στηρίζεται σε σειρά στοιχείων και δεδομένων και απαιτείται ικανός χρόνος προσαρμογής, ιδίως της ΕΛΣΤΑΤ, προτείνεται έως την 31.12.2027 να εφαρμοσθεί το ισχύον σήμερα σύστημα με επιμέρους βελτιώσεις που αναφέρονται παρακάτω και από 1.1.2028 το νέο σύστημα με την αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή.
Έτσι προτείνεται η σταδιακή μετάβαση σε σύστημα αυτόματου καθορισμού - τιμαριθμικής αναπροσαρμογής του κατώτατου νομοθετημένου μισθού και του κατώτατου ημερομισθίου. Τέτοιο σύστημα στη Ε.Ε εφαρμόζει η Γαλλία. Ειδικότερα, η αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή προτείνεται με βάση συντελεστή που προκύπτει από το άθροισμα α) του ετήσιου ποσοστού μεταβολής του δείκτη τιμών καταναλωτή μεταξύ της 1ης Ιουλίου του προηγούμενου έτους και της 30ης Ιουνίου του τρέχοντος για το χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κατανομής των νοικοκυριών και β) του ημίσεως του ετήσιου ποσοστού μεταβολής της αγοραστικής δύναμης του γενικού δείκτη μισθών κατά την ίδια χρονική περίοδο. Αν ο συντελεστής αυτός οδηγεί σε μείωση του νομοθετημένου κατώτατου μισθού ή του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου, δεν γίνεται αναπροσαρμογή.
Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα να μην γίνει ανωτέρω αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου σε περίπτωση που η οικονομία βρίσκεται σε σημαντική ύφεση ή / και υπάρχει σημαντική απόκλιση του εθνικού πληθωρισμού (ΔΤΚ) από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή / και υπάρχει σημαντική ανισορροπία στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών ή / και η βάσει του συντελεστή της παραγράφου 1 αναπροσαρμογή δεν δικαιολογείται από τα επίπεδα και τις μακροπρόθεσμες εξελίξεις στην παραγωγικότητα και τη δυναμική της ή / και την απόσταση του κατώτατου μισθού από το 60% του ακαθάριστου διάμεσου μισθού ή / και υπερβαίνει τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας ή / και δεν δικαιολογείται από έκτακτες περιστάσεις.
Ρύθμιση έως την 31.12.2027
Προτείνεται η αντικατάσταση του άρθρου 134 του Κ.Α.Ε.Δ, ώστε να συμπληρωθεί και να περιλάβει
1. Τη ρύθμιση που αναφέρθηκε για τους απασχολούμενους στον δημόσιο τομέα.
2. Τη συμπλήρωση των κριτηρίων που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομίσθιο (και συγκεκριμένα προστίθενται η αγοραστική δύναμη των νομοθετημένων κατώτατων μισθών και η επάρκειά τους, λαμβανομένου υπόψη του κόστους διαβίωσης, του γενικού επιπέδου των μισθών, της κατανομής και του ρυθμού της μεταβολής τους). Σκοπός είναι να υπάρχει μια ακριβέστερη εικόνα του οικονομικού περιβάλλοντος και της επάρκειας του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου.
3. Τη δημιουργία Επιστημονικής Επιτροπής και Συμβουλευτικής Επιτροπής για την ενίσχυση της επιστημονικής τεκμηρίωσης, της διατύπωσης γνώμης ή διαφορετικών γνωμών από τους κοινωνικούς εταίρους για το ύψος του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου και την επικαιροποίησή τους με βάση τα κριτήρια του νόμου, την επιλογή και εφαρμογή των κριτηρίων για τον καθορισμό τους καθώς και ενδεικτικών τιμών αναφοράς για την αξιολόγηση της επάρκειάς τους, την επιλογή και εφαρμογή των μισθολογικών διαφοροποιήσεων και των κρατήσεων επί του νομοθετημένου μισθού / ημερομισθίου, τη συλλογή δεδομένων και την εκπόνηση μελετών και αναλύσεων για την παροχή πληροφοριών στις δημόσιες αρχές ή σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.
Νέο σύστημα από 1.1.2028
1. Στο νέο σύστημα ο καθορισμός και η αναπροσαρμογή του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου γίνεται αυτόματα και με δυνατότητα παρέκκλισης, αν οι οικονομικές συνθήκες εξαιρετικώς δεν επιτρέπουν την αναπροσαρμογή τους. Επισημαίνεται ότι στις περιπτώσεις αυτές δεν επιτρέπεται μείωση του κατώτατου νομοθετημένου μισθού και ημερομισθίου.
2. Τα όργανα που υποστηρίζουν συμβουλευτικά με τεκμηριωμένες γνώμες τον νομοθέτη είναι τα ίδια, δηλαδή η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων και η Συμβουλευτική Επιτροπή, με τη διαφορά ότι στην Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων ορίζει η ΤτΕ ένα μέλος αντί του μέλους που όριζε ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων.
3. Το έργο των παραπάνω Επιτροπών είναι η διατύπωση γνώμης ή γνωμών σχετικά με:
α) το ύψος του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου, εφόσον η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων προτείνει την κατ’ εξαίρεση παρέκκλιση από την εφαρμογή του κανόνα της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής.
β) Τον συντελεστή αναπροσαρμογής του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου.
γ) Την επιλογή και την εφαρμογή ενδεικτικών τιμών αναφοράς για την αξιολόγηση της επάρκειας του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου.
δ) Τη θέσπιση των μισθολογικών διαφοροποιήσεων στον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και στο νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο και των κρατήσεων από αυτούς και
ε) τη συλλογή δεδομένων και την εκπόνηση μελετών και αναλύσεων για την παροχή πληροφοριών στις αρχές και σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο.
Οι αιτιολογημένες γνώμες για τα θέματα των περιπτώσεων β, γ, δ και ε της παραγράφου 3 αποστέλλονται από τον Πρόεδρο του Ο.ΜΕ.Δ στους Υπουργούς Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Πότε δεν αναπροσαρμόζεται ο κατώτατος μισθός
Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα να μην γίνει ανωτέρω αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου σε περίπτωση που η οικονομία βρίσκεται σε σημαντική ύφεση ή / και υπάρχει σημαντική απόκλιση του εθνικού πληθωρισμού (ΔΤΚ) από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή / και υπάρχει σημαντική ανισορροπία στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών ή / και η βάσει του συντελεστή της παραγράφου 1 αναπροσαρμογή δεν δικαιολογείται από τα επίπεδα και τις μακροπρόθεσμες εξελίξεις στην παραγωγικότητα και τη δυναμική της ή / και την απόσταση του κατώτατου μισθού από το 60% του ακαθάριστου διάμεσου μισθού ή / και υπερβαίνει τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας ή / και δεν δικαιολογείται από έκτακτες περιστάσεις.
Το σύστημα αυτό έχει περισσότερα πλεονεκτήματα. Είναι απλό, αντικειμενικό, προβλέψιμο, διαφανές και κατανοητό. Προστατεύει την αγοραστική δύναμη, λαμβάνοντας υπόψη το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών. Επομένως, μειώνεται η αβεβαιότητα των εργαζομένων και εργοδοτών και συνακόλουθα στηρίζονται αφενός ο οικογενειακός προγραμματισμός των εργαζομένων και αφετέρου οι επενδύσεις και η αξιοπιστία της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της χώρας. Εξάλλου, κατ’ εξαίρεση σε περίπτωση σημαντικών προβλημάτων της οικονομίας επιτρέπει κατά παρέκκλιση από τον κανόνα της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής να μην γίνει αναπροσαρμογή του κατώτατου νομοθετημένου μισθού και ημερομισθίου για το χρονικό αυτό διάστημα. Στην εξαιρετική αυτή περίπτωση η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων θα πρέπει να αιτιολογεί ειδικά τη γνώμη της σε σχέση με τη συνδρομή των προϋποθέσεων που επιτρέπουν – αν όχι επιβάλλουν – να μην γίνει αναπροσαρμογή και να ακολουθηθεί η διαδικασία της διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους.
