Λίγες μεταφορές εξηγούν τόσο καλά τη μοναξιά όσο ένα τείχος: πέτρα πάνω στην πέτρα, μας χωρίζει από τους άλλους και από πολλά πράγματα που έχουμε ανάγκη. Η φράση του δικηγόρου και προτεστάντη πάστορα Τζόζεφ Φορτ Νιούτον είναι ξεκάθαρη μέσα στην απλότητά της: «Οι άνθρωποι νιώθουν μοναξιά επειδή χτίζουν τείχη αντί για γέφυρες». Πρόκειται για μια ιδέα που στρέφει την προσοχή στον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους. Μπορούμε να παρασυρθούμε από τον φόβο και να υψώσουμε εμπόδια για να προστατευτούμε ακόμη και από ανθρώπους που δεν έχουν αποδείξει ότι αποτελούν απειλή. Ή μπορούμε να πλησιάσουμε τους άλλους με την ίδια εμπιστοσύνη που περιμένουμε να δείξουν και εκείνοι σε εμάς. Τείχη ή γέφυρες.
Η νύχτα που έπεσε το Τείχος
Αυτό το δίλημμα έγινε ορατό σε μεγάλη κλίμακα στο Βερολίνο. Από το 1961, ένα τείχος χώριζε την πόλη στα δύο και κρατούσε χωρισμένες οικογένειες, φίλους και ολόκληρες ζωές για σχεδόν τρεις δεκαετίες. Στις 9 Νοεμβρίου 1989 άρχισε το άνοιγμα των συνόρων της Ανατολικής Γερμανίας. Χιλιάδες άνθρωποι τα διέσχισαν μέσα σε λίγες ώρες. Το Τείχος είχε δημιουργηθεί από δύο αντίπαλα στρατόπεδα, τα οποία καλλιεργούσαν τον φόβο για τον άλλον επί δεκαετίες, όμως κατέρρευσε μέσα σε λίγες ώρες χάρη στην ελπίδα για την οικοδόμηση ενός κοινού μέλλοντος. Κάθε χρόνο, η επέτειος της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου υπενθυμίζει ότι εκείνο το γεγονός συμβόλισε το τέλος μιας εποχής διαχωρισμού στην Ευρώπη. Οι εικόνες αγνώστων να αγκαλιάζονται δίπλα στο Τείχος έκαναν τον γύρο του κόσμου. Όταν ένα εμπόδιο πέφτει, οι άνθρωποι αναγνωρίζουν ξανά ο ένας τον άλλον σύμφωνα με το cuerpomente.com.
Ένας πάστορας χωρίς σύνορα
Ο Τζόζεφ Φορτ Νιούτον γεννήθηκε το 1876 στο Ντεκατούρ του Τέξας. Ο πατέρας του, βαπτιστής πάστορας και αργότερα δικηγόρος, πέθανε όταν εκείνος ήταν μόλις έξι ετών. Ο Νιούτον χειροτονήθηκε σε ηλικία 18 ετών και ανέλαβε τη διεύθυνση εκκλησιών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1916 ανέλαβε τον άμβωνα του City Temple στο Λονδίνο. Αργότερα, έχοντας πλέον γίνει επισκοπικός ιερέας, άσκησε το έργο του στη Φιλαδέλφεια. Πέθανε το 1950. Υπήρξε επίσης πολυγραφότατος συγγραφέας. Το 1914 δημοσίευσε το βιβλίο «Οι Οικοδόμοι» (The Builders), ένα κλασικό έργο της μασονικής λογοτεχνίας. Σπούδασε στο Χάρβαρντ, όπου είχε δάσκαλο τον φιλόσοφο Γουίλιαμ Τζέιμς. Το έργο του συνδύαζε την πίστη, τον ανθρωπισμό και τη διαρκή επιθυμία να απλώνει το χέρι σε ανθρώπους με διαφορετικές πεποιθήσεις. Το 1948 συγκέντρωσε δοκίμια και ομιλίες στο βιβλίο «The One Great Church». Εκεί εμφανίζεται ένα εκτενέστερο απόσπασμα από το οποίο προέρχεται η φράση για τη μοναξιά, τα τείχη και τις γέφυρες. Το κείμενο μιλά για ανθρώπους που κλείνονται στον εαυτό τους και για άλλους που ανοίγονται.
Ο φόβος υψώνει τείχη
Οι άνθρωποι που προστατεύουν τον εαυτό τους έχουν πιθανότατα σοβαρούς λόγους να το κάνουν. Ίσως να μην ένιωθαν ασφάλεια κατά την παιδική τους ηλικία. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζεται να αναδομήσουν τον τρόπο με τον οποίο σχετίζονται με τους άλλους. Όταν πλέον είμαστε ενήλικες, σύμφωνα με τον Καρλ Γιουνγκ, η μοναξιά δεν προκύπτει από την απουσία ανθρώπων γύρω μας, αλλά από την αδυναμία να επικοινωνήσουμε όσα έχουν πραγματικά σημασία. Μπορεί κανείς να ζει ανάμεσα σε πλήθη και να αισθάνεται αόρατος. Ή να μοιράζεται ένα τραπέζι με άλλους και να αποσιωπά όσα πραγματικά τον απασχολούν. Η αιτία συνήθως είναι ο φόβος. Ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν υποστήριζε ότι ο μεγαλύτερος φόβος του ανθρώπου είναι να μείνει μόνος, ακόμη κι αν δεν το παραδέχεται. Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο. Το να κρύβεται κανείς για να αποφύγει την απόρριψη τον αφήνει ακριβώς εκεί όπου δεν ήθελε να βρίσκεται.
Η ενσυναίσθηση είναι το κλειδί για να χτίσουμε γέφυρες
Η κατεδάφιση του τείχους της μοναξιάς απαιτεί να κάνουμε το πρώτο βήμα. Ο ψυχίατρος Ενρίκε Ρόχας προτείνει δέκα συνήθειες για την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. Το να ακούμε χωρίς να κρίνουμε, να ενδιαφερόμαστε για τον άλλον και να μπαίνουμε στη θέση του αποτελούν γερά θεμέλια για την κατασκευή μιας μεγάλης γέφυρας. Δεν χρειάζεται κάποιο σπουδαίο έργο. Όλα ξεκινούν με μια ειλικρινή ερώτηση, ένα τηλεφώνημα που αναβάλλουμε ή λίγο χρόνο χωρίς οθόνες.
Ο Τσέζαρε Παβέζε είχε επίσης προβληματιστεί για την ανάγκη σύνδεσης με τους άλλους. Δυστυχώς, ο Ιταλός συγγραφέας δεν κατάφερε να ξεφύγει από την ανεπιθύμητη μοναξιά του. Η φράση του Τζόζεφ Φορτ Νιούτον παραμένει επίκαιρη τόσες δεκαετίες αργότερα και αποτελεί μία από εκείνες τις φράσεις για τη μοναξιά που απευθύνονται στην ατομική αλλά και στη συλλογική ευθύνη απέναντί της. Μας καλεί να επιλέγουμε, κάθε μέρα, κάθε στιγμή, ανάμεσα στο να κλείνουμε μια πόρτα ή να απλώνουμε μια γέφυρα. Ένας χαιρετισμός, μια ειλικρινής συζήτηση ή μια συγγνώμη την κατάλληλη στιγμή είναι τρόποι για να αποφεύγουμε τις αποστάσεις. Όταν η γέφυρα ολοκληρώνεται, συνειδητοποιούμε την αξία της συντροφικότητας.
