Μια φαινομενικά ασήμαντη κίνηση μετά τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ μπορεί να αποκαλύπτει περισσότερα για τη συμπεριφορά μας απ’ όσα φανταζόμαστε.
Το αν κάποιος επιστρέφει το καρότσι στη θέση του ή το εγκαταλείπει στο πάρκινγκ έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας δημοφιλούς ψυχολογικής θεωρίας, σύμφωνα με την οποία η συγκεκριμένη επιλογή συνδέεται με την αίσθηση συλλογικής ευθύνης.
Η λεγόμενη «θεωρία του καροτσιού του σούπερ μάρκετ» βασίζεται σε ένα απλό ερώτημα: τι κάνουμε όταν γνωρίζουμε ποιο είναι το σωστό, αλλά κανείς δεν μας υποχρεώνει να το κάνουμε;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το καρότσι ως μικρό «τεστ» συμπεριφοράς
Η ψυχολόγος, συγγραφέας και ομιλήτρια María Esclapez έφερε ξανά τη συγκεκριμένη θεωρία στο προσκήνιο, όταν δημοσίευσε στα social media φωτογραφία ενός εγκαταλελειμμένου καροτσιού σε πάρκινγκ. Όπως εξήγησε, είχε συναντήσει στο παρελθόν την ιδέα ότι η ενσυναίσθηση των ανθρώπων μπορεί να «μετρηθεί» ακόμη και από τον αριθμό των καροτσιών που αφήνονται όπου βολεύει τον καθένα.
Μετά τη δημοσίευσή της, δέχθηκε πολλά μηνύματα, μεταξύ των οποίων και αναφορές στη λεγόμενη «shopping cart theory». Η βασική λογική της είναι ότι η επιστροφή του καροτσιού αποτελεί μια εξαιρετικά απλή πράξη, την οποία οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ως σωστή και κοινωνικά υπεύθυνη.
Δεν απαιτεί ιδιαίτερη προσπάθεια, ενώ ταυτόχρονα διευκολύνει τους εργαζομένους και τους επόμενους πελάτες και αποτρέπει ένα καρότσι από το να εμποδίζει θέσεις στάθμευσης ή την κίνηση στον χώρο.
Χωρίς επιβράβευση και χωρίς τιμωρία
Εδώ βρίσκεται και το ενδιαφέρον στοιχείο της θεωρίας. Κανείς δεν πρόκειται να τιμωρήσει έναν πελάτη επειδή άφησε το καρότσι σε λάθος σημείο. Αντίστοιχα, εκείνος που θα περπατήσει λίγα μέτρα για να το επιστρέψει δεν περιμένει κάποια ανταμοιβή.
Η επιλογή γίνεται, επομένως, χωρίς εξωτερικό καταναγκασμό. Σύμφωνα με την Esclapez, αυτό ακριβώς καθιστά τη συγκεκριμένη καθημερινή συνήθεια ενδιαφέρουσα από πλευράς συμπεριφοράς: ο άνθρωπος αποφασίζει μόνος του εάν θα κάνει κάτι που θεωρεί σωστό, ακόμη και όταν δεν υπάρχει έλεγχος.
Υπάρχουν, βέβαια, εξαιρέσεις. Κάποιος μπορεί να αντιμετωπίζει μια έκτακτη ανάγκη ή έναν πραγματικό λόγο που δεν του επιτρέπει να επιστρέψει το καρότσι. Μία μεμονωμένη πράξη δεν αρκεί για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την προσωπικότητα ενός ανθρώπου.
Πηγή radiomitre.cienradios.com
