Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα γερνούν οι γονείς. Ακόμα και ο αριθμός των παιδιών που έχουν ή το πότε τα αποκτήσατε, μπορεί να αλλάξει τη διαδικασία γήρανσης και τη διάρκεια ζωής, σύμφωνα με μια νέα μελέτη.
Όπως αναφέρει το scientificamerican, χρησιμοποιώντας ιστορικά δεδομένα για τις γυναίκες στη Φινλανδία, ερευνητές ανακάλυψαν ότι η απόκτηση πέντε ή περισσότερων παιδιών - ή καθόλου παιδιών - σχετίζεται με ταχύτερη γήρανση και μικρότερη διάρκεια ζωής, σε σύγκριση με την απόκτηση ενός έως τεσσάρων παιδιών. Τα ευρήματά τους, που παρουσιάζονται λεπτομερώς σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα στο Nature Communications, προσθέτουν νέο βάρος στις θεωρίες της εξελικτικής βιολογίας σχετικά με την ανταλλαγή μεταξύ γήρανσης και αναπαραγωγής.
«Ως εξελικτικό φαινόμενο, η γήρανση είναι πραγματικά ενδιαφέρουσα», λέει η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Mikaela Hukkanen, διδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι. «Το εύρημά μας είναι κάπως εκπληκτικό, αλλά από την άλλη πλευρά, είναι λογικό».
Η Hukkanen και οι συνάδελφοί της ανέλυσαν δεδομένα από την Φινλανδική Κοόρτη Διδύμων, ένα έργο που παρακολουθεί την υγεία χιλιάδων ζευγαριών διδύμων από το 1974. Χώρισαν 14.836 γυναίκες από αυτήν την ομάδα σε έξι ομάδες με βάση τον αριθμό και τον χρόνο των τοκετών τους (επιτρέποντάς τους να συγκρίνουν γενετικά παρόμοιους γονείς). Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας δεδομένα διάρκειας ζωής και δείγματα αίματος που έδειχναν αλλαγές στο DNA που συνδέονται με τη γήρανση, οι ερευνητές μοντελοποίησαν τον τρόπο με τον οποίο η αναπαραγωγή επηρέασε τη διαδικασία γήρανσης των γυναικών σε κάθε ομάδα.
Σύμφωνα με προηγούμενα ευρήματα, τα μέλη της ομάδας που είχαν τα περισσότερα παιδιά έτειναν προς μικρότερη διάρκεια ζωής και ταχύτερη επιγενετική γήρανση - αλλαγές στον τρόπο έκφρασης του DNA αργότερα στη ζωή. Αυτό συμφωνεί με μια σημαντική θεωρία της εξελικτικής βιολογίας γνωστή ως «θεωρία του αναλώσιμου σώματος», η οποία υποδηλώνει ότι όταν οι οργανισμοί επενδύουν περισσότερους πόρους σε μια πτυχή της ζωής - όπως η ανάπτυξη, η αναπαραγωγή ή η σωματική συντήρηση - αυτό γίνεται εις βάρος άλλων τομέων. Έτσι, εάν περισσότεροι πόροι πηγαίνουν στην αναπαραγωγή, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι λιγότερος χρόνος και ενέργεια και λιγότερα θρεπτικά συστατικά είναι διαθέσιμα για λειτουργίες συντήρησης όπως η αντιγραφή και η επιδιόρθωση του DNA.
Το εύρημα ότι οι άνθρωποι που δεν είχαν παιδιά γερνούσαν επίσης πιο γρήγορα και είχαν μικρότερο προσδόκιμο ζωής ήταν πιο εκπληκτικό, λέει ο Hukkanen. Άλλοι ερευνητές στον τομέα λένε ότι αυτή η καμπύλη σχήματος U που αντιπροσωπεύει τη σχέση μεταξύ αναπαραγωγής και γήρανσης ταιριάζει με τα δεδομένα, ωστόσο.
«Βλέπω όλο και περισσότερες [μελέτες] σχετικά με διαφορετικά μέτρα γήρανσης και [αρχίζουν] να συγκλίνουν στο μοτίβο που βλέπετε εδώ», λέει ο Calen Ryan, επιγενετιστής πληθυσμού στο Πανεπιστήμιο Columbia, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Ορισμένες πτυχές της εγκυμοσύνης και της ανατροφής των παιδιών προστατεύουν την υγεία, μειώνοντας τον κίνδυνο ορισμένων καρκίνων. Για παράδειγμα, ο θηλασμός μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών. Επιπλέον, η αυξημένη κοινωνική υποστήριξη που λαμβάνουν ορισμένοι γονείς όταν τα παιδιά τους είναι μικρά και η φροντίδα που μπορεί να λάβουν από τα παιδιά τους αργότερα στη ζωή τους μπορεί να αυξήσει τη μακροζωία τους. Αυτά τα οφέλη μπορεί να είναι μέρος του λόγου για τον οποίο οι γυναίκες που δεν είχαν παιδιά γερνούσαν πιο γρήγορα. Αλλά για τους γονείς περισσότερων από τεσσάρων παιδιών, το βιολογικό κόστος μπορεί να υπερτερεί των οφελών.
Ενώ η καμπύλη σχήματος U βοηθά να διαφωτιστεί ο τρόπος με τον οποίο η γέννηση και η ανατροφή των παιδιών επηρέασαν τη γήρανση της ομάδας μελέτης, τα ευρήματα δεν μεταφράζονται απαραίτητα στην επιλογή των ανθρώπων να αποκτήσουν παιδιά σήμερα, εξηγούν οι συγγραφείς της μελέτης. «Θέλω πραγματικά να τονίσω ότι αυτή δεν είναι μια συνταγή για κανέναν για το πώς να αποκτήσει παιδιά», λέει ο Hukkanen. «Απλώς βλέπουμε συσχετίσεις και συνδέσμους.... Δεν ισχύει άμεσα για τις γυναίκες που αποκτούν παιδιά αυτή τη στιγμή».
Η μελέτη επικεντρώνεται σε μια ιστορική ομάδα με πολύ διαφορετικές συνθήκες ζωής από τις συνθήκες ζωής των ανθρώπων που μπορεί να μείνουν έγκυες σήμερα. Οι συμμετέχουσες γεννήθηκαν μεταξύ 1880 και 1957 και μερικές από αυτές έζησαν αρκετούς πολέμους και περιόδους κοινωνικής αναταραχής στη Φινλανδία που θα μπορούσαν να έχουν επηρεάσει τόσο την υγεία τους όσο και τις ευκαιρίες τους να αποκτήσουν παιδιά. Επίσης, η επιλογή να μην κάνουν παιδιά ήταν πολύ λιγότερο συχνή όταν τα μέλη της ομάδας μελέτης έκαναν παιδιά, λέει ο Hukkanen, επομένως η ατεκνία στη μελέτη μπορεί να συνδεόταν συχνότερα με προϋπάρχουσες παθήσεις που θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν τη γήρανση και τη διάρκεια ζωής.
Για τους ανθρώπους που επιλέγουν σήμερα αν θα αποκτήσουν παιδιά, οι ερευνητές λένε ότι οι διαφορές στις κοινωνικές συνθήκες, την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την υψηλής ποιότητας έρευνα για την αναπαραγωγική υγεία θα μπορούσαν να κάνουν μεγάλη διαφορά στο πώς η απόκτηση ή η μη απόκτηση παιδιών επηρεάζει το σώμα και τη διαδικασία γήρανσης. «Με την έλευση ορισμένων από αυτά τα εργαλεία για την ποσοτικοποίηση της βιολογικής γήρανσης, αρχίζουμε να είμαστε σε θέση να μετράμε τις επιπτώσεις της εγκυμοσύνης σε πολύ μικρότερα χρονικά διαστήματα, κάτι που θεωρώ συναρπαστικό», λέει ο Ryan. «Δεν μας επιτρέπει μόνο να προβλέψουμε ποιος μπορεί να διατρέχει κίνδυνο, αλλά ανοίγει επίσης την πόρτα για σαφέστερες οδούς για παρεμβάσεις».
