Νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στη μονογονεϊκή άδεια έχει υπάλληλος όταν από τη συμφωνία των γονέων προκύπτει ότι ασκεί στην πράξη την επιμέλεια των ανήλικων τέκνων, ακόμη και αν δεν αναφέρεται ρητά ότι αυτή είναι «αποκλειστική». Αυτό προκύπτει από τη Γνωμοδότηση 6/2026 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία εκδόθηκε έπειτα από σχετικό ερώτημα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Το ζήτημα ανέκυψε όταν υπάλληλος του ιδρύματος με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου υπέβαλε αίτηση για τη χορήγηση άδειας μονογονεϊκής οικογένειας. Η διοίκηση προβληματίστηκε ως προς το αν η εργαζόμενη μπορούσε να θεωρηθεί μονογονέας, καθώς στην ιδιωτική συμφωνία των γονέων για τη ρύθμιση της επιμέλειας των τριών ανήλικων παιδιών τους δεν αναφερόταν ρητά ότι η επιμέλεια είχε ανατεθεί «αποκλειστικά» στη μητέρα.
Στη γνωμοδότηση επισημαίνεται ότι η αξιολόγηση τέτοιων συμφωνιών δεν πρέπει να περιορίζεται στη γραμματική διατύπωση, αλλά να εξετάζεται το συνολικό περιεχόμενό τους και η πραγματική βούληση των γονέων. Σύμφωνα με το ισχύον οικογενειακό δίκαιο, ακόμη και αν η γονική μέριμνα ασκείται από κοινού, είναι δυνατόν η επιμέλεια των παιδιών να ανατίθεται ουσιαστικά στον έναν γονέα, ο οποίος αναλαμβάνει την καθημερινή φροντίδα και ανατροφή τους.
Στην εξεταζόμενη περίπτωση, από τη συμφωνία προέκυπτε ότι τα παιδιά διαμένουν μόνιμα με τη μητέρα, η οποία αναλαμβάνει την καθημερινή επιμέλειά τους, ενώ ο πατέρας διατηρεί δικαίωμα επικοινωνίας και υποχρέωση καταβολής διατροφής. Επιπλέον, προβλέπεται ότι σε ζητήματα που απαιτούν τη συναίνεση και των δύο γονέων, αρκεί η υπογραφή της μητέρας, γεγονός που καταδεικνύει τον κεντρικό ρόλο της στη φροντίδα των ανηλίκων.
Με βάση τα στοιχεία αυτά, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους κατέληξε ότι η υπάλληλος ασκεί στην πράξη την αποκλειστική επιμέλεια των παιδιών της και συνεπώς εμπίπτει στην έννοια του μονογονέα. Ως εκ τούτου, δικαιούται την προβλεπόμενη άδεια για μονογονεϊκές οικογένειες σε περίπτωση ασθένειας των τέκνων της, σύμφωνα με τις διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα.
Με την ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται ότι η προστασία των μονογονεϊκών οικογενειών βασίζεται στην ουσία της γονικής ευθύνης και όχι αποκλειστικά στη διατύπωση των σχετικών συμφωνιών.
