Σε οριστικό αδιέξοδο οδηγήθηκαν οι διαπραγματεύσεις για την κεντρική συμφωνία της COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο και σειρά άλλων χωρών να απορρίπτουν το τελικό σχέδιο απόφασης, εξαιτίας της απουσίας σαφούς αναφοράς στα ορυκτά καύσιμα.
Η κλιματική διάσκεψη του ΟΗΕ ολοκληρώθηκε την Κυριακή (22/11) χωρίς να επιτευχθεί η απαιτούμενη συναίνεση για το λεγόμενο «Antalya Pact», έπειτα από δύο εβδομάδες έντονων διαβουλεύσεων και σχεδόν 48 ώρες παράτασης πέραν της προγραμματισμένης λήξης των εργασιών.
Το βασικό σημείο διαφωνίας ήταν η άρνηση να συμπεριληφθεί στο τελικό κείμενο ρητή δέσμευση για τη μετάβαση μακριά από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, παρά τις πιέσεις περισσότερων από 130 χωρών. Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν καθοριστική για την αποτυχία υιοθέτησης της συμφωνίας.
{https://www.youtube.com/watch?v=SjbEJIlv9j0&pp=ygUFY29wMzE%3D}
Ο υπουργός Κλίματος και Ενέργειας της Ιρλανδίας, Ντάρα Ο' Μπράιεν, μιλώντας εκ μέρους των 27 κρατών-μελών, εξέφρασε την έντονη απογοήτευση της ευρωπαϊκής πλευράς για το περιεχόμενο του σχεδίου. Όπως ξεκαθάρισε, η ΕΕ δεν μπορούσε να αποδεχθεί μια απόφαση η οποία δεν ανταποκρινόταν στα επιστημονικά δεδομένα και δεν περιλάμβανε ούτε μία σαφή αναφορά στα ορυκτά καύσιμα, τα οποία αποτελούν βασικό παράγοντα της κλιματικής αλλαγής. Η ευρωπαϊκή πλευρά υποστήριξε ότι το προτεινόμενο κείμενο κινδύνευε να διευρύνει το χάσμα ανάμεσα στις διεθνείς δεσμεύσεις για το κλίμα και στις πραγματικές ενέργειες που απαιτούνται για την υλοποίησή τους. Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο έκρινε ότι η προτεινόμενη συμφωνία δεν ανταποκρινόταν στην κρισιμότητα της κατάστασης.
Ποιες χώρες απέρριψαν το σχέδιο
Πέρα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο, αντίθεση στο τελικό κείμενο εξέφρασαν και άλλες χώρες. Ο Παναμάς ήταν μεταξύ εκείνων που διατύπωσαν επίσημη ένσταση, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία δεν μπορούσε να θεωρηθεί επαρκής χωρίς συγκεκριμένη αναφορά στην ανάγκη περιορισμού της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Η Νορβηγία απέρριψε επίσης τις προτεινόμενες αποφάσεις, με την υπουργό Κλίματος Σίγκρουν Γκέρλοου Όσλαντ να επισημαίνει ότι το κείμενο συνιστούσε υποχώρηση σε σχέση με προηγούμενες διεθνείς συμφωνίες. Σοβαρές αντιρρήσεις εκφράστηκαν και από μικρά νησιωτικά κράτη, τα οποία βρίσκονται αντιμέτωπα με τις επιπτώσεις της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και ζητούν ισχυρότερες δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών.
{https://www.youtube.com/watch?v=dk9Yg9qX77U&pp=ygUFY29wMzE%3D}
Η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Στην αντίπερα όχθη βρέθηκαν χώρες με σημαντική παραγωγή και εξαγωγή ορυκτών καυσίμων. Η Σαουδική Αραβία αντιτάχθηκε στην προσπάθεια να συμπεριληφθεί ρητή αναφορά στη μετάβαση μακριά από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα, ενώ αντίστοιχη στάση κράτησε και η Ρωσία. Οι διαφωνίες αυτές ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών που επιδιώκουν ταχύτερη ενεργειακή μετάβαση και εκείνων που θεωρούν ότι πρέπει να διατηρηθεί μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τις εθνικές ενεργειακές πολιτικές. Η σύγκρουση δεν περιορίστηκε στα ορυκτά καύσιμα, αλλά επεκτάθηκε και στις τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα.
{https://x.com/SkyNews/status/2124468883188764922}
Τι προέβλεπε το σχέδιο που απορρίφθηκε
Το προτεινόμενο «Antalya Pact», το οποίο είχε συνταχθεί υπό την κοινή προεδρία Τουρκίας και Αυστραλίας, περιλάμβανε προβλέψεις για την ενίσχυση του εξηλεκτρισμού των οικονομιών και την αύξηση της χρηματοδότησης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες. Παράλληλα, έκανε αναφορά στην ανάγκη περιορισμού της υπέρβασης του στόχου για συγκράτηση της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου, όπως προβλέπεται στη Συμφωνία των Παρισίων. Ωστόσο, η απουσία συγκεκριμένης διατύπωσης για την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα προκάλεσε την αντίδραση μεγάλου αριθμού αντιπροσωπειών.
Το κείμενο περιλάμβανε επίσης προβλέψεις για την ανάπτυξη τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, τις οποίες περιβαλλοντικές οργανώσεις επέκριναν, εκφράζοντας την ανησυχία ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως επιχείρημα για τη συνέχιση της εκμετάλλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Μπροστά στις συνεχείς ενστάσεις, ο πρόεδρος της COP31 και υπουργός Περιβάλλοντος της Τουρκίας, Μουράτ Κουρούμ, αναγνώρισε ότι δεν υπήρχε η απαιτούμενη συμφωνία μεταξύ των συμμετεχόντων. Κατά τη διάρκεια της τελικής συνεδρίασης ανακοίνωσε ότι οι συγκεκριμένες αποφάσεις δεν μπορούσαν να υιοθετηθούν, καθώς δεν είχε επιτευχθεί συναίνεση. Η εξέλιξη αυτή σφράγισε την αποτυχία των προσπαθειών για μια συνολική πολιτική συμφωνία, παρά τις συνεχείς διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν μέχρι την τελευταία στιγμή.
Τι σημαίνει το «ναυάγιο» για τη διεθνή κλιματική πολιτική
Η μη υιοθέτηση του «Antalya Pact» αποτελεί σημαντική αποτυχία για τη φετινή διάσκεψη, καθώς δεν κατέστη δυνατό να διαμορφωθεί κοινό πολιτικό πλαίσιο για την επιτάχυνση της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι ακυρώθηκαν οι προηγούμενες διεθνείς δεσμεύσεις για το κλίμα. Η συμφωνία που είχε επιτευχθεί το 2023 στο Ντουμπάι, με αναφορά στη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα στα ενεργειακά συστήματα, εξακολουθεί να ισχύει. Παράλληλα, στη διάσκεψη εγκρίθηκαν επιμέρους αποφάσεις, μεταξύ των οποίων και μέτρα για τη λεγόμενη «δίκαιη μετάβαση», που αφορά τη στήριξη εργαζομένων και κοινωνιών κατά τη μετάβαση σε οικονομίες χαμηλότερων εκπομπών άνθρακα. Το αποτέλεσμα της COP31 αποτυπώνει το βαθύ χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις χώρες ως προς τον τρόπο και την ταχύτητα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης. Παρά τις κοινές διακηρύξεις για περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη, η εξεύρεση συμφωνίας για το μέλλον των ορυκτών καυσίμων παραμένει ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα της διεθνούς κλιματικής διπλωματίας.
































